وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت
سایت تخصصی قــرآن شناسی و تــدبّر در قرآن کریم و معارف اهل البیت علیهم السّلام
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


قال رسول الله صلی الله علیه

و آله و سلّم :


مَن اَرادَ عِلمَ الاَوَّلینَ وَالآخَرینَ،

فَلیُثَوِّرِ القُرآنَ


هر که علم اولین و آخرین را میخواهد،

باید آن را در قرآن بجوید.


کنزل العمال ج1 ص548




مدیر وبلاگ :سیّد محمّد روحانی
مطالب اخیر
نظرسنجی
میزان رضایتمندی خود را از مطالب وب سایت بیان بفرمایید






برچسبها


آل فـرعـون(قسمت1)

(تـدبّـر قـرآنـی)



تعبیر «آل فرعون» 13 بار در قرآن آمده كه در یك مورد از مأموریت موسى(علیه السلام) به سوى آنان و در موارد دیگر از كفر، تكذیب، شكنجه گرى و در نهایت، عذاب آنان در دنیا، برزخ و آخرت سخن رفته است. با توجّه به گوناگونى معانى آل، مفسّران در گستره شمول آل فرعون بر یك رأى نیستند؛ ولى با توجّه به كاركرد این واژه، گویا مقصود، نزدیكان، پیروان و هم فكران وى باشند.


چنانكه قارون از بنی اسرائیل [= قوم موسى] است (قصص/28، 76) و در ردیف فرعون، هامان و در حقیقت آل فرعون قرار گرفته (عنكبوت/29، 39؛ غافر/40، 24) و همسر فرعون، از آل او به شمار نرفته؛ بلكه مَثَل اهل ایمان معرّفى شده است. تحریم/66‌،11


قرآن از كسانى كه برگِرد فرعون، كارگزار و هم رأى وى بوده اند، با تعابیر قوم 27 بار، ملا 13 بار، ركن یك بار، جُند و جنود 6 بار یاد كرده كه با آل فرعون، تقارب مفهومى و مصداقى دارند؛ به طور مثال، انطباق قوم فرعون بر آل فرعون، با كنار هم نهادن آیاتى نظیر «یَقدُمُ قَومَهُ یَوم القِیـمَة...» (هود/11، 98) و «و‌أَغرَقنا ءَالَ فِرعَون...» (بقره/2، 50) به دست می آید؛ چنان كه قرآن، كشتار پسران بنی اسرائیل و ستم به آنان را گاهى به فرعون (قصص/28،4)، گاهى به آل فرعون (بقره/2، 49) و گاه به قوم فرعون (اعراف/7، 127) نسبت داده و ارسال موسى را به سوى فرعون و قوم وى (نمل/27، 12) فرعون و ملأ (اعراف/7، 103) و آل فرعون (قمر/54‌، 41) دانسته است.


در تورات نیز از اطرافیان و كارگزاران فرعون و ستم آن ها بر بنی اسرائیل و نیز از نزول عذاب و نابودى آنان در رود نیل سخن رفته است.[2]

 

توجّه قرآن به سرگذشت آل فرعون

نگاهى به آیات و سوره هاى قرآن، اهتمام فراوانِ قرآن به تبیین داستان آل فرعون از زوایاى گوناگون را نشان می دهد. دراحوال دیگرپیامبران، محاجّه آنان با قومشان دیده می شود؛ مانند مناظره ابراهیم(علیه السلام)با قوم خود (انعام/6‌،74ـ82) و محاجه لوط(علیه السلام)(شعراء/26، 160ـ 175 یا گفتگوى آنان باسران قومشان، چون نوح، هود، صالح و شعیب(علیهم السلام)(هود/11، 25ـ95؛ اعراف/7، 59 ـ 93) یا محاجّه ابراهیم با طاغوت زمان خود (بقره/2، 258) امّا در محاجّه هاى موسى و فرعون، حضور اطرافیان فرعون در كنار فرعون، موضوعیّت ویژه می یابد و از اعمال و سرنوشت آنان نیز در مواضع گوناگون سخن می رود
دلیل موضوعیّت یافتن سرگذشت آل فرعون در قرآن، شاید از این رو است كه بسیارى از اصول و سنّت‌هایى كه خداوند در سراسر قرآن، به صورت كلّى بیان فرموده، در داستان آل فرعون به صورت عینى تبیین شده؛ چنان كه قرآن، آنان را عبرت آیندگان قرار داده است:

 فَجَعَلنـهُم سَلَفاً و مَثَلا لِلأَخِرین (زخرف/43، 56) ابن عاشور، علّت تخصیص آل فرعون را به ذكر در قرآن، سرنوشت نهایى آنان دانسته و گفته است: فقط نابودى این امّت نزد اهل كتاب روشن است؛ برخلاف هلاكت عاد و ثمود كه نزد عرب از شهرت بیش ترى برخوردار بوده؛ از این رو، سرگذشت آنان مورد توجّه قرآن قرار گرفته است.[3

 

اخلاق و رفتار آل فرعون

اخلاق زشت و رفتار ناهنجار آل فرعون در قرآن گزارش، و‌زوایاى آن به تفصیل تبیین شده است. و نقش این گونه، رفتارها در انحطاط و سرانجامِ شوم این قوم، از علل اهتمام قرآن به بررسى و تبیین اعمال و سرنوشت آنان است. برخى از اوصاف فرعونیان كه در قرآن گزارش شده، بدین قرار است:


1- سوءِ ادب

این حالت در گفتگوى آنان با پیامبرشان مشهود است: 

و‌لَمّا وَقَعَ عَلَیهِمُ الرِّجزُ قالوا یـموسىَ ادعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِندَك 

 و هنگامى كه بر آل فرعون عذاب فرود آمد، گفتند: اى موسى! پروردگارت را به عهدى كه نزد تو دارد براى ما بخوان(اعراف/7، 134)

 این سخن به دلیل وصف خداوند به پروردگار موسى و نه پروردگار خودشان، آن هم در حالت خطر، حاكى از سوء ادب آنان است.[4]

 

2-انكار و عناد

فَلَمّا جاءَتهُم ءَایـتُنا مُبصِرَةً قالوا هذا سِحرٌ مُبینٌ  و جَحَدوا بِها و استَیقَن تها أَنفُسهُم ظُلماً و عُلُوّاً فَانظُر كَیفَ كان  عـقِبَةُ المُفسِدین 

 پس هنگامی كه آیات روشن گر ما به سوى آنان آمد، گفتند: این سحرى آشكار است و با آن كه دل هایشان بدان یقین داشت، آن را از روى ستم و تكبّر انكار كردند؛ پس ببین كه فرجام فسادگران چگونه بود.(نمل/27، 13و14)

 این گروه، به موقعیّت والاى موسى و قدرت‌مندى خداى وى نیز معتقد بودند؛ با این حال، در لجاجت با وى كوتاهى نمی كردند. همچنین (اعراف/7، 13).


3-خودپسندى

فَإِذا جاءَتهُم الحَسَنةُ قالوا لَنا هـذِهِ و إِن تُصِبهُم سَیِّئَةٌ یَطَّـیَّروا بِموسى و مَن مَعَه.... (اعراف/7، 131) 

اگر فراوانى و نعمت به آنان می رسید، آن را حقّ خود دانسته، نه این كه از جانب خدا بدانند و می گفتند: فراوانى نعمت كه هماره در بلاد ما بوده، حقّ ما است و آن را از جانب خدا نمی دانستند تا سپاس آن را به جاى آورند[5] و هرگاه به ایشان عذاب‌هایى مانند خشك‌سالى نازل می شد، موسى و قوم وى رابه بد یُمنى متّهم می كردند.[6] 


خداوند در پاسخ آنان می فرماید: 

أَلاَ إِن ما طـئِرُهُم عِندَاللّهِ ولـكِن  أَكثَرَهم لاَ یَعلَمون(اعراف/7،131)

 خدا است كه شومى و بركت می آورد و اگر می اندیشیدند، خیر یا ایمنى از شر را پیش از وقوع آن می طلبیدند[7] و در می یافتند امر شومى كه به آنان خواهد رسید، همان عِقابى است كه بدان وعده داده شده اند و خداوند آن را در روز قیامت و نه در دنیا بر سر آنان خواهد آورد.[8[



4-كاخ‌ سازى و خوش نشینى

از آیه 137 اعراف/7 برمی آید كه آل فرعون داراى قصرها و بناهاى برافراشته اى بودند كه خداوند آن ها را ویران كرد[9] : و‌َ دَمَّرنا ماكان   یَصنعُ فِرعَونُ و قَومُهُ و مَا كَانوا یَعرِشون


5-اختناق و مبارزه با توحید

و‌َقالَ رَجلٌ مُؤمِنٌ مِن ءَال فِرعَون  یَكُتُم إِیمـنهُ أَتَقتُلون  رَجُلا أَن یَقولَ رَبِّىَ اللَّه 

 و مردى مؤمن از آل فرعون كه ایمان خود را نهان می داشت، گفت: آیا مردى را می كُشید [به این گناه] كه می گوید: پروردگار من خدا است؟(غافر/40، 28) 

كتمان ایمان مؤمن آل فرعون و عزم آل فرعون به قتل موسى، از سخت‌گیرى فرعونیان درباره عقاید توحیدى دیگران حكایت دارد.[10]


6-بت‌پرستى

فرعونیان رها شدن خدایان دروغین را یكى از آثار تبلیغ موسى(علیه السلام)برمی شمرند و فرعون را به برخورد جدّى با موسى(علیه السلام)تحریك می كنند: 

و‌قالَ المَلاَُ مِن قَومِ فِرعَون  أَتَذَرُ موسى و قَومَهُ لِیُفسِدوا فِی الأَرضِ و یَذَرَكَ و ءَالِهَتَك(اعراف/7، 127)

                                             

7-استضعاف و استكبار

و‌أَورَثن ا القَومَ الَّذین  كانوا یُستَضعَفون  مَشـرِقَ الأَرضِ و مَغـرِبَها 

 و [پس از نابودى آل فرعون]به آن گروهى كه پیوسته تضعیف می شدند، [بخش هاى]باخترى و خاورى سرزمین [فلسطین]را میراث دادیم(اعراف/7، 137)

 به گفته برخى، فرعون، بنی اسرائیل را می آزرد و مملوك خویش می كرد و آنان را به گروه هایى تقسیم و هر گروه را به كارى براى خود چون بنّایى، زراعت و صناعت وا می داشت و افراد ناتوان را به پرداخت جزیه ملزم می كرد.[11]
قرآن در آیه دیگر گروهى از آل فرعون را مستكبرانى معرّفى كرده كه در آتش دوزخند و توانایى برداشتن عذاب از ضعیفان پیرو خود را ندارند: 

و‌إِذ یَتَحاجُّون  فِى الن ارِ فَیَقولُ الضُّعَفـؤُا لِلَّذین  استَكبَروا إِن ا كُنّا لَكُم تَبَعاً فَهَل أَنتُم مُغنون  عَنّا ن صیبَاً مِن  النّارِ  قالَ الَّذین  استَكبَروا إِنّا كُلٌّ فیها إِن  اللّهَ قَد حَكمَ بَین  العِباد(غافر/40، 47 و 48)


8-شكنجه و نسل كشى

و‌إِذ نجَّینـكُم مِن ءَالِ فِرعَون  یَسومون كُم سوءَالعَذابِ یُذبِّحون أَبناءَكُم و یَستَحیون  نِساءَكُم و فِى ذلِكُم بَلاَءٌ مِن رَبِّكُم عَظیم 

 و [یاد كنید]آن گاه كه شما را از چنگ فرعونیان رهانیدیم؛ [همان هایى كه]شما را سخت شكنجه می كردند؛ پسران شما را سر می بریدند، و‌زنان شما را زنده می گذاشتند و در آن [امر و بلا]و آزمایش بزرگى از جانب پروردگارتان بود. (بقره/2، 49)

 آیات 141 اعراف/7 و 6 ابراهیم/14 نیز به همین مطلب اشاره دارد. 

فخررازى درباره زیان هاى ذبح پسران و زنده نگه داشتن دختران بنی اسرائیل، به مواردى مانند كمى مردان، انقطاع نسل، عذاب روحى مادران و بهره گیرى جنسى از زن هاى آنان كه نهایت ذلّت یك قوم است،[12] اشاره می كند.


9-پیمان شكنى

آل فرعون هرگاه گرفتار عذاب می شدند، با موسى پیمان می بستند كه ایمان آورند و بنی اسرائیل را رها سازند و چون عذاب از آنان برداشته می شد، پیمان می شكستند: 

و‌لَمّا وَقَعَ عَلَیهِمُ الرِّجزُ قالوا یـموسىَ ادعُ لَنا رَبّكَ بِما عَهِدَ عِندَكَ لَئِن كَشَفتَ عَنّا الرِّجزَ لَنُؤمِن ن  لَكَ و لَنُرسِلَن  مَعَكَ بَنِی إِسرءِیلَ  فَلَمّا كَشَفنا عَنهُمُ الرِّجزَ إِلى أَجَل هُم بـلِغوه إِذا هُم یَنكُثون(اعراف/7، 134 و 135) 


و آیه 50 زخرف/43 نیز از پیمان شكنى آنان خبر می دهد: 

فَلَمّا كَشَفنا عَنهُم الْعَذابَ إِذاهُم یَنكُثون فعل مضارع در آیات پیشین، به تكرار و استمرار پیمان شكنی هاى آنان اشاره دارد.

 


10-تهمت

از دیگر رفتار فرعونیان متّهم ساختن موسى به انواع تهمت‌ها است: 


الف. تهمت سحر 

و‌قالوا یـأَیُّهَ السَّاحِرُ ادعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِندَكَ إِنّا لَمُهتَدون (زخرف/43، 49)

 ملأ فرعون گفتند: موسى جادوگر است: 

قالَ المَلاَ مِن قَومِ فِرعَون  إِن  هـذا لَسـحِرٌ عَلیم(اعراف/7، 109) 

ب. تهمت به فسادگرى

 سران قوم فرعون، موسى(علیه السلام)را به افساد در زمین متّهم كردند: 

و‌قالَ المَلاَُ مِن قَومِ فِرعَون  أتَذَرُ موسى و قَومَهُ لِیُفسِدوا فِی الأَرض(اعراف/7، 127) 

در همین جهت می گفتند كه موسى قصد دارد مردم را از سرزمینشان بیرون كند: 

یُریدُ أَن یُخرِجَكُم مِن أَرضِكُم(اعراف/7، 110) 

ج.‌شـگـون زدن: 

هنگامی كه آل فرعون بر اثر رفتارشان دچار خشك‌سالى شدند، به موسى و پیروانش شگون بد زدند: 

فَإِذا جاءَتهُمُ الحَسن ةُ قالوا لَنا هـذِهِ و إِن تُصِبهُم سَیِّئَةٌ یَطَّـیَّروا بِموسى و مَن مَعَه (اعراف/7، 131)


11-استهزا و تكذیب

هنگامى كه موسى(علیه السلام)با معجزه ها نزد فرعونیان آمد، به تمسخر می خندیدند: 

فَلَمّا جاءَهُم بِـایـتِنا إِذا هُم مِنها یَضحَكون(زخرف/43، 47)

و‌قالوا مَهما تَأتِنابِهِ مِن ءَایَة لِتَسحَرَنا بِها فَما ن حنُ لَكَ بِمُؤمِنین 

 و گفتند هر آیه اى كه بیاورى تا ما را بدان افسون كنى، ما به تو ایمان آورنده نیستیم(اعراف/7،132) 

این سخن، براى نا امید ساختن موسى از ایمان آنان است. 

كاربرد لفظ «آیه» و نیز تصریح به این نكته كه غرض موسى از آوردن نشانه، سحر كردن آنان است و همچنین استهزاى موسى است.


12-دعوت به آتش

آل فرعون از پیشوایان دعوت‌كننده به آتشند: 

و‌َجَعَلنـهُم أَئِمَّةً یَدعون  إِلَی النّار(قصص/28، 41)

 و بسیارى از ضعیفان قوم فرعون، پیروى از چنین پیشوایانى را موجب عذاب خود می دانند. (غافر/40، 47 و 489)


"ادامه مطلب در پُست بعدی"

 ⬇️⬇️





نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، اصحاب و اقوام در قـــــــرآن، 
برچسب ها : اصحاب و اقوام در قرآن کریم، تدبّر در قرآن،
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 13 آذر 1396
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
ابزار وبلاگ نویسی

وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت

اخبار ایران:

اخبار جهان:

اخبار اقتصادی:

اخبار علمی

اخبار فناوری و اطلاعات

اخبار هنری:

اخباراجتماعی

اخبار ورزشی

--------------------------------------------------------------------------------------

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

--------------------------------------------------------------------------------------
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
-------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- ساخت وبلاگ
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic