وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت
سایت تخصصی قــرآن شناسی و تــدبّر در قرآن کریم و معارف اهل البیت علیهم السّلام
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


قال رسول الله صلی الله علیه

و آله و سلّم :


مَن اَرادَ عِلمَ الاَوَّلینَ وَالآخَرینَ،

فَلیُثَوِّرِ القُرآنَ


هر که علم اولین و آخرین را میخواهد،

باید آن را در قرآن بجوید.


کنزل العمال ج1 ص548




مدیر وبلاگ :سیّد محمّد روحانی
مطالب اخیر
نظرسنجی
میزان رضایتمندی خود را از مطالب وب سایت بیان بفرمایید






برچسبها



آیا برای قرآن کریم همانندی می توان آورد؟





پرسش.  عده اى مى گویند اینكه قرآن گفته كسى نمیتواند متنى مانند قرآن بیاورد، مختص قرآن نیست، مثلاً براى اشعار حافظ و سعدى و یا متون ملاصدرا نیز نظیر وجود ندارد و كسى نمى توانند همانند آن را بیاورد؟ آیا این تحدى قرآن منطقى است؟ (خواهشمند است جواب سؤال را به صورت عقلى و خارج از حوزه دینى بیان فرمائید).


در این باره باید دانست؛ مسأله تحدّى تنها در قالب الفاظ و زیبایى هاى شعر خلاصه نمى شود بلكه مى توان گفت: اساس این تحدى در مورد حقایق جهان هستى و وقایع تاریخ پیامبران و دقایق هدایت انسان است كه قرآن آن را بیان نموده و در قالبى بى نظیر ارائه نموده، قالبى كه از یك سو نثر است و محدودیت قافیه و ردیف را ندارد و از سوى دیگر همانند نظم است و از زیبایى و روانى و آهنگ پذیرى برخوردار است و از ملال آورى متن ساده به دور است.


قرآن مجید به بیان موضوعات فراوانى پرداخته است؛ بهترین و جالب ترین حقایق را به بشر ارائه داده است حقایقى كه خلل، فساد و بطلان هرگز بر آن راه ندارد. افزون بر آن حلاوت و طراوت موجود در قرآن آمیزه اى را فراهم آورده كه بشر از خلق چنین اثر شگفت و ژرفى، ناتوان و عاجز مى باشد.



به عبارتی اعجاز قرآن در چهار ویژگی و امتیاز، تجلّی یافته


 1-فصاحت الفاظ و زیبایى عبارات



 2-بلاغت معانى و بلندى مفاهیم



 3-شگفت انگیزى نظم و تألیف موضوعات



 4-بى نظیرى اسلوب و سبك


اجتماع عوامل چهارگانه فوق است كه تأثیر در نفوس، لذت تلاوت، نرمى دل و شرح صدر را براى بشر به ارمغان آورده است. و به تعبیر استاد مطهرى؛ بشر از خلق این هندسه بى نظیر موجود در قرآن ناتوان است.
21

اما آثار و اشعار شاعران هر یك در جهتى بر دیگرى برترى دارند.
به طور مثال حافظ در غزل عرفانى بسیار عالى شعر مى سراید.


مزرع سبز فلك دیدم و داس مه نو
یادم از كشته خویش آمد و هنگام درو


فردوسى در حماسه سرایى گوى سبقت را ربوده است.


كه گفتت برو دست رستم ببند
نبندد مرا دست چرخ بلند
سعدى در پند و موعظه اوج مى گیرد:
هر دم از عمر مى رود نفسى
چون نگه مى كنى نمانده بسى
برگ عیشى به گور خویش فرست
كس نیارد زپس تو پیش فرست
و مولوى در تمثیل عرفانى چیره دست است:
بشنو از نى چون حكایت مى كند
وزجدایى ها شكایت مى كند
از نیستان تا مرا ببریده اند
از نفیرم مرد و زن نالیده اند
سینه خواهم شرحه شرحه از فراق
تا كه گویم شرح درد اشتیاق


از این چند نمونه شعر شاعران حكیم و زبردست فارسى زبان به خوبى میتوان فهمید كه هر شاعر در یك بعد و در یك میدان گوى سبقت را ربوده و بر دیگران برترى یافته است؛ به همین جهت، مقایسه هیچ یك با دیگرى درست نیست و نمى توان گفت: حافظ برتر از فردوسى یا سعدى بهتر از مولوى مى سراید و هم از این رو است كه وقتى از امیرمؤمنان علیه السلام مى پرسند: بهترین و بالاترین شاعر عرب كیست؟ مى فرماید:

 

انّ القوم لم یَجروا فى حَلبَةٍ تُعرَفُ الغایَةُ عِندَ قَصَبتَها فانْ كانَ وَلا بُدَّ فالمَلِكُ الضِّلیلُ


راستى كه این شاعران در یك میدان اسب نتاخته اند تا معلوم شود كدام یك گوى سبقت ربوده اند. اگر ناچار باید اظهار نظرى كرد، پادشاه تبه كار [امرؤالقیس كه ملك الشعراى عرب بود ]بر دیگران مقدم است22

بنابراین مى توان نتیجه گرفت براى هماوردى میان صاحبان سخن و یا شاعران لازم است در میدانى همچون قرآن، وارد شوند و متنى آماده كنند كه بیانگر حقایق و اسرار جهان هستى، اخلاق، احكام و تاریخ باشد و با نظم و آهنگ موزون ارائه شود. در این صورت براى هر داور با انصاف و صاحب فن بدون تعصب، تفاوت دو متن مشهود و محسوس خواهد بود.

در این باره به چند نمونه كه ادعاى هماوردى داشته اند اشاره میشود :


در سال 1912 میلادى چاپخانه اى انگلیسى ـ آمریكایى در بولاق مصر، در نقد و ردّ اعجاز قرآن نشریه اى منتشر و در آن ادعا كرد كه سوره حمد از بلاغت كامل برخوردار نیست و در آن مطالب تكرارى وجود دارد و مى توان نه تنها همانند این سوره، بلكه بهتر از آن را آورد. در این نشریه چنین آمده است
«چه نیكوست سخن برخى از منكران اعجاز قرآن كه گفته اند: اگر مؤلف قرآن به جاى سوره حمد گفته بود

 

الحمد للرحمن ربّ الاكوان الملك الدیّان لك العبادة و بك المستعان اهدنا صراط الایمان


 با كمال اختصار مطلب را ادا كرده، در عین حال، همه محتواى سوره حمد را گردآورده، از ضعف تألیف و مطالب زاید رهایى یافته و از قافیه هاى پست، مانند رحیم و نستعین خارج شده بود».23

نخست باید یادآور شویم كه آیه شریف «بسم اللّه الرحمن الرحیم» بدون هیچ اختلاف نظرى یكى از آیات سوره حمد است و در آن نكات بسیار شگرف و مهمى وجود دارد و نویسنده مقاله «حسن الایجاز» از آن غفلت كرده و به آن نپرداخته است. ما از آن صرف نظر مى كنیم و به بررسى آیات دیگر مى پردازیم:


 1-در جمله اول تنها هنر نویسنده تبدیل واژه «للّه» به «الرحمن» است؛ به توهّم آنكه نیازى به ذكر اللّه نیست و با گذاردن واژه الرحمن به جاى واژه «للّه» رعایت اختصار شده است و همه آن مطالبى كه واژه اللّه و واژه هاى الرحمن و الرحیم در آیه سوم بر آن دلالت مى كند، در این تعبیر كوتاه گنجانده مى شود؛ در حالى كه با این تبدیل، نكاتى از دست رفته است: نخست آنكه آیه در صدد است بیان اختصاص همه ستایش ها به خداوند است و علاوه بر آن، دلیل و علت آن ستایش ها را نیز بیان مى كند و بر این اساس، ضرورت دارد كه هم واژه «اللّه» مطرح شود و هم در ادامه، «رحمن و رحیم» به عنوان دو وصف خداوند در این مقام ذكر شود.
از سوى دیگر، كسانى كه به ستایش موجودى مى پردازند، یا به سبب كمال ها و امتیازهاى شخصى آن موجود است، یا براى سپاسگزارى از نعمت هایى است كه به آنان داده یا به امید نعمت ها و موهبت ها و یا از ترس مجازات هاى آینده او است و واژه «اللّه» به انگیزه نخست اشاره دارد. «رب العالمین» دومین انگیزه، «الرحمن الرحیم» انگیزه سوم و «مالك یوم الدین» انگیزه چهارم را مد نظر دارد؛ با این بیان، این آیات متذكر مى شوند كه با هر انگیزه و علتى كه انسان بخواهد موجودى را ستایش كند، باید خدا را ستایش كند؛ و همه ستایش ها به خدا اختصاص دهد.


با این بیان، ارتباط مستحكم این آیه با آیات بعدى نیز روشن مى شود؛ در صورتى كه با تبدیل واژه اللّه به الرحمن، ارتباط روشنى بین جمله الحمد للرحمن و عبارت رب! الاكوان وجود ندارد.


 2-در قسمت دوم نیز نویسنده فقط كلمه «العالمین» را به «الاكوان» تبدیل كرده است. خواننده بصیر، با اندكى تأمل درمى یابد كه بین وصف «رب العالمین» با جمله «الحمدللّه» و وصف «الرحمن الرحیم»تناسب كامل وجود دارد. به علاوه، واژه «العالمین» بر وجود عوالم متعدد و موجودات داراى شعور دلالت دارد كه از واژه اكوان استفاده نمى شود


3-«الرحمن الرحیم»؛ نویسنده «حسن الایجاز» چنین پنداشته است كه تعبیر الحمد للرحمن مفاد «الرحمن الرحیم» را در بردارد؛ غافل از آنكه «رحمن» بر سعه رحمت الهى و شمول آن نسبت به همه انسان ها یا موجودات دلالت دارد و «رحیم»، رحمت دایمى و جاودانه خداوند را كه ویژه نیكوكاران است بیان مى كند؛ و از سوى دیگر، با واژه رحیم (رحمت خاصه) زمینه مطرح شدن وصف «مالك یوم الدین» را فراهم مى سازد و از این رو حتى با وجود این دو وصف در آیه اول «بسم اللّه الرحمن الرحیم» تكرار آن دو وصف، در اینجا ضرورت داشته است


 4-در ادامه، نویسنده به نظر خود خواسته است وصف «مالك یوم الدین» را با كلماتى كوتاه تر ادا كند؛ از این رو، واژه «الملك الدّیّان» را به جاى آن گذارده؛ ولى در اثر این تبدیل، نكات مهمى از دست رفته است؛ توضیح آن كه این سوره در صدد تعلیم و تلقین اصول معارف الهى به انسان است. در آیات قبل با ذكر اسم خاص، یعنى عَلَم شخصى خدا (اللّه) و سه صفت از اوصاف او، به معرفى اولین اصل اعتقادى یعنى «توحید» پرداخته است و از اختصاص ستایش ها به خداوند سخن به میان آورده است. آیه «مالك یوم الدین» دومین اصل، یعنى «معاد» را مطرح و در آیات بعد، ضمن نتیجه گیرى از آیات قبل، مسأله «نبوت»را كه سومین اصل اعتقادى اسلام است بیان مى كند؛ ولى تعبیر «الملك الدیان» صرفا دو صفت دیگر از اوصاف خدا را یادآور مى شود؛ رابطه این آیه با آیه بعد، نیز نكته مهمى است كه باید به آن توجه شود. مالكیت انحصارى خداوند نسبت به روز جزا، زمینه را فراهم مى سازد كه بنده، عبادت را تنها براى خدا انجام دهد و در این مسیر، فقط از او كمك بخواهد و سر تسلیم در پیشگاه خدا فرود آورد.


 5-نویسنده به جاى آیه شریف «ایاك نعبد و ایاك نستعین»، جمله «لك العبادة و بك المستعان» را گذارده است. نه تنها مختصرتر از آیه شریف نیست، بلكه یك حرف بیشتر دارد.


نكات دیگرى در باب جمع آوردن «نعبد» و «نستعین» و تكرار «ایاك» وجود دارد كه در كتاب هاى تفسیرى به آن پرداخته شده و از آن صرف نظر مى شود


 6-جمله «اهدنا صراط الایمان» كه به جاى «اهدنا الصراط المستقیم» گذارده شده نیز در مقایسه، از محتواى كمترى برخوردار است. علاوه بر اینكه «الصراط المستقیم» نسبت به «صراط الایمان» فراگیرتر است.


نویسنده، از همانند آورى ادامه آیات خوددارى كرده است و چنان پنداشته كه تعبیر «صراط الایمان» در بردارنده مفاد آیه بعد است؛ در صورتى كه در آیات بعد، قدم به قدم سالك و بنده را به سوى خدا و مسیر درست وصول به قرب الهى رهنمون مى شود؛ به علاوه از جهت تربیتى ارائه الگو و اسوه و هشدار دادن نسبت به الگوهاى انحرافى و مسیرهاى نادرست، نقش چشم گیرى در تعلیم و تربیت و رشد و پیشرفت فرد دارد و این نكات تنها باعبارت «اهدنا صراط الایمان» به هیچ وجه تأمین نمى شود.
24

گفتنى است از صدر اسلام تاكنون، نمونه هاى فراوانى از عبارت هاى مشابه آیات قرآن ساخته و پرداخت شده است كه در نگاه مردم با ذوق و خردمندان صاحب سخن، نقص و ضعف آن بسیار مشهود و محسوس است.


چنانكه در برابر آیه شریفه:

«وَ لَكُمْ فِی الْقِصاصِ حَیاةٌ یا أُولِی الْأَلْبابِ»25 گفته شده است: «قَتلُ البعضِ احیاءٌ لِلْجَمیع»!! ؛ «اَكثروا القتلَ لیَقِلُّ القتل»!!26

و یا در برابر آیه شریفه: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قاتِلُوا الَّذِینَ یَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفّارِ وَ لْیَجِدُوا فِیكُمْ غِلْظَةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ»27

برخى گفته اند: «یا ایها العاقلون لا تقتلوا الذین یلونكم من المخالفین و لیجدوا فیكم رحمة و الانسانیة و اعلمو اَنَّ اللّه مع العادلین»


بنا بر آنچه گفته شد قرآن تنها با اسلوب لفظى خود تحدى نمى كند بلكه سبك خاص قرآن در بیان حقایق و واقعیت ها، محدود در وزن و قافیه خاص نیست در حالى كه زیبایى هاى نظم و نثر و بدایع و لطایف را در خود داراست، این ویژگى قرآن در سطح عالى، در سایر كتاب هاى بشرى و حتى كتاب هاى آسمانى دیده نمى شود. به طورى كه خود پیامبر كه حامل وحى است همانند آن را نیاورده است و حتى كلمات و احادیث قدسى خداوند متعال نیز با آیات قرآن متفاوت است28

برگرفته از :

کتاب قرآن شناسی(جلد اوّل-فصل اول."وحى و زبان وحى")

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان

 





نوع مطلب : آیا برای قرآن کریم همانندی میتوان آورد؟ / چرا قرآن بزبان عربى است؟ / چرا قرآن و نماز را فارسى نخوانیم؟ / چرا نگاه بقرآن عبادت است؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 24 آذر 1396
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
ابزار وبلاگ نویسی

وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت

اخبار ایران:

اخبار جهان:

اخبار اقتصادی:

اخبار علمی

اخبار فناوری و اطلاعات

اخبار هنری:

اخباراجتماعی

اخبار ورزشی

--------------------------------------------------------------------------------------

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

--------------------------------------------------------------------------------------
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
-------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- ساخت وبلاگ
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic