وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت
سایت تخصصی قــرآن شناسی و تــدبّر در قرآن کریم و معارف اهل البیت علیهم السّلام
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


قال رسول الله صلی الله علیه

و آله و سلّم :


مَن اَرادَ عِلمَ الاَوَّلینَ وَالآخَرینَ،

فَلیُثَوِّرِ القُرآنَ


هر که علم اولین و آخرین را میخواهد،

باید آن را در قرآن بجوید.


کنزل العمال ج1 ص548




مدیر وبلاگ :سیّد محمّد روحانی
مطالب اخیر
نظرسنجی
میزان رضایتمندی خود را از مطالب وب سایت بیان بفرمایید






برچسبها




تفسیر نمادین و سمبلیك 




پرسش-آیا تفسیر نمادین و 
سمبلیك از قرآن صحیح است؟ آیا مى توان داستان حضرت آدم علیه السلام و فرشتگان را سمبلیك دانست؟


نخست باید توجه كرد كه گاهى منظور از «سمبل و نماد»، طرح بعضى داستان ها و توصیف برخى از شخصیت ها به عنوان یك ایده و آرمان است بدون اینكه واقعیت خارجى داشته باشد. چنان كه در تعریف «سمبولیك» گفته اند: 

«چیزى كه داراى ارزش و كارآیى خاص خود نیست و نشانه و مظهر چیز دیگرى است».


«سمبولیسم» نیز شیوه اى است كه در حدود سال 1880 م در ادبیات پیدا شد؛ بگونه اى كه برخى شاعران معتقد بودند: شعر باید از راه آهنگ كلمات، حالات روحى و احساسات را به خواننده یا شنونده القا كنند»83
اما گاهى منظور از «سمبل و نماد» انتقال یك پیام ویژه ـ خارج از حصار زمان و مكان ـ و ارائه الگوى تمام عیار، در قالب بیان یك داستان واقعى و توصیف یك شخصیت حقیقى است. با توجه به شأن كلام خدا و شواهد تاریخى و بیانات پیامبر و امامان علیهم السلام آنچه در قرآن مجید آمده، نوع دوم است.


نمونه آشكار داستان هاى نمادین قرآن، داستان آفرینش و خلافت حضرت آدم علیه السلام و سجده فرشتگان و استكبار شیطان است. 

داستان حضرت آدم علیه السلام اگر چه بطور واقعى اتفاق افتاده است؛ ولى توانایى حضرت آدم علیه السلام بر تعلیم اسما و نیل به مقام خلافت الهى، منحصر در شخص ایشان نیست؛ چه اینكه تعظیم فرشتگان در برابر آدم علیه السلام و وسوسه و استكبار شیطان در برابر او نیز منحصر به شخص حضرت آدم علیه السلام نیست؛ بلكه او به عنوان نمادى از آدمیت و جایگاه بشر در نظام هستى مطرح است.


چنانكه علامه طباطبائى رحمةالله در تفسیر المیزان مى فرماید: 


«خلافت نامبرده اختصاصى به شخص آدم علیه السلام ندارد؛ بلكه فرزندان او نیز در این مقام با او مشتركند».


همچنین ایشان مى فرماید: 

«در حقیقت سجده ملائكه براى خصوص آدم، از این باب بوده كه آدم قائم مقام و نمونه و نایب از همه جنس بشر بوده است»84


با توجه به آنچه گفته شد، مطالب نمادین در قرآن وجود دارد و آمیخته با حقیقت و داراى واقعیت است. چه بسا برخى از صاحب نظران با توجه به غیرمادى بودن فرشتگان و شیطان، سجده فرشتگان و این گونه گفت و گوها را دور از ذهن بدانند و به سمبلیك بودن این داستان اعتقاد داشته باشند!

در پاسخ باید گفت: با استفاده از آیات قرآن، تمثّل فرشتگان براى انجام دادن مأموریت هاى الهى بارها اتفاق افتاده است. چنان كه در داستان حضرت مریم علیهاالسلام مى خوانیم:


«فَأَرْسَلْنا إِلَیْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِیًّا»85

پس روح خود را به سوى او (مریم) فرستادیم تا به [شكل] بشرى خوش اندام بر او نمایان شد

همچنین در داستان حضرت ابراهیم و لوط علیه السلام آمده است كه فرشتگان مأمور عذاب الهى به صورت انسان، میهمان آن دو پیامبر شدند86


بنابراین در صورت آشنایى با فرهنگ قرآن و خارج ساختن خود از حصارهاى تنگ مادى، به خوبى آشكار میشود كه نمادین بودن بعضى از مطالب قرآنى، با واقعى بودن آنها سازگارى دارد.


یكى از پژوهشگران مى نویسد: «قرآن كریم در عین حال كه از واقعیات سخن مى گوید، بیانش «رمزى و سمبلیك» است؛ بدین معنا كه از بیان امور خارجى واقعى ـ علاوه بر واقعیت ـ معانى هدایتى و تربیتى را اشاره دارد و از دل واقعیت، نقبى به درون حقایق متعالى مى زند، لذا «واقعیت و پیام» را با هم جمع كرده است... براى مثال تعبیر

 

«فَاخْلَعْ نَعْلَیْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً»87

 

به ظاهر در آوردن كفش ها را مطرح مى كند؛ چرا كه حضرت موسى در وادى مقدس «طوى» قرار دارد و در مكان مقدس نباید با كفش رفت. این معناى ظاهرى در عین حال كه واقعا جزء دستور خداوند است، لیكن تمام مطلب نیست؛ بلكه به «رفع دو خوف» نیز اشاره دارد:

 یكى خوف از تلف شدن همسرش كه در حال زایمان به سر مى برد و دیگرى خوف از فرعون است كه فكرش را به خود مشغول داشته است»88.
بر این اساس اگرچه در آیه شریفه بحث از خوف نشده؛ اما دو معنا از عبارت «فَاخْلَع نعلیك» قابل برداشت است.
نخست، معناى ظاهرى كه ادب ظاهرى و بیرون آوردن كفش است.
دوم، معناى نمادین كه ادب روحى و فراغت دل از یاد غیر خدا مى باشد.

در پایان؛ توجه به این نكته بایسته است كه: براى برداشت هاى نمادین از آیات قرآن، علاوه بر اینكه نباید واقعیت را نادیده گرفت؛ براى دور ماندن از انحراف و التقاط نیز باید آشنایى كافى با دیگر آیات قرآنى و سخنان معصومین و مفسران داشت. در برخى از روایات اسلامى، از ظاهر و باطن قرآن یاد شده است؛ مى توان گفت باطن همان معناى لازم و در طول معناى ظاهرى آیات است كه در اینجا به عنوان زبان نمادین شناخته شده است.

گفتنى است شناخت معانى انتزاعى و عام از آیات، نه تنها دانشى فراتر از اطلاع نسبت به ظاهر آیات قرآن و ظاهر سخنان معصومان و مفسران لازم دارد؛ بلكه نیازمند شناخت عناصر اصلى و نقش آفرین در عبارت و جداسازى آنها از عناصر غیر اصیل و غیر مرتبط با مقصود آیات است. به علاوه، گاه در زبان رمزى و نمادین، به مناسبت آیه اى، ذهن مفسر به مطلب دیگرى منتقل مى شود. این انتقال ها به عنوان تفسیر شناخته نمى شود؛ بلكه از باب تداعى معانى است.

برای مثال وقتى خداوند به حضرت موسى امر مى كند: «به سوى فرعون برو كه او طغیان كرد»89؛ از خواندن این آیه، به ذهن برخى تداعى مى شود كه به سوى نفس برو و آن را موعظه و تذكر بده؛ چرا كه طغیان كرده است. چنین برداشت هایى اگر تأییدى در دیگر آیات و یا روایات معصومان علیهم السلام نداشته باشد؛ به عنوان تفسیر به شمار نمى آید اگرچه پذیرش آن بدون اشكال است، زیرا با اصول اعتقادى، اخلاقى و آموزه هاى دینى در تضاد نیست.

برگرفته از :

کتاب قرآن شناسی(جلد اوّل-فصل سوّم."فهم قرآن")

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، آداب تلاوت قرآن را بیان کنید؟ آیا خواندن ترجمه فارسى قرآن هم ثواب دارد؟ / آیا تفسیر نمادین و سمبلیك از قرآن صحیح است؟، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
یکشنبه 26 آذر 1396
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
ابزار وبلاگ نویسی

وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت

اخبار ایران:

اخبار جهان:

اخبار اقتصادی:

اخبار علمی

اخبار فناوری و اطلاعات

اخبار هنری:

اخباراجتماعی

اخبار ورزشی

--------------------------------------------------------------------------------------

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

--------------------------------------------------------------------------------------
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
-------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- ساخت وبلاگ
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic