وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت
سایت تخصصی قــرآن شناسی و تــدبّر در قرآن کریم و معارف اهل البیت علیهم السّلام
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


قال رسول الله صلی الله علیه

و آله و سلّم :


مَن اَرادَ عِلمَ الاَوَّلینَ وَالآخَرینَ،

فَلیُثَوِّرِ القُرآنَ


هر که علم اولین و آخرین را میخواهد،

باید آن را در قرآن بجوید.


کنزل العمال ج1 ص548




مدیر وبلاگ :سیّد محمّد روحانی
مطالب اخیر
نظرسنجی
میزان رضایتمندی خود را از مطالب وب سایت بیان بفرمایید






برچسبها



پرسش-با توجه به آیه شریفه«لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ إِلاّ فِى كِتابٍ مُبِینٍ» آیا تمام علوم بشرى (مانند ریاضى، فیزیك، طب و ...) در قرآن موجود است؟



رطب و یابس در كتابخداى سبحان، قرآن كریم را «كتاب مبین» 

معرفى میكند:

«قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبِینٌ»127
بی تردید از سوی خدا برای شما نور و کتابی روشنگر آمده است.


و در جاى دیگر مى فرماید:

«لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ إِلاّ فِى كِتابٍ مُبِینٍ»128

یعنى، هیچ تر و خشكى نیست، مگر آنكه در كتاب مبین آمده است.

بنا بر گفته برخى مفسران، مقصود از «رطب و یابس» ـ به قرینه قبل و بعد آیه ـ علم همه اشیا است؛ 


چنانكه در آیه دیگر مى فرماید:

«ما فَرَّطْنا فِى الْكِتابِ مِنْ شَیْءٍ»129؛

یعنى، هیچ چیزى در كتاب الهى فروگذار نشده است. 


در حالى كه بسیارى از علوم و دانش ها مانند ریاضى، فیزیك، پزشكى، مكانیك و... در ظاهر الفاظ قرآن دیده نمى شود. درباره چگونگى سازگارى با این گونه آیات، احتمالات و دیدگاه هاى چندى وجود دارد:



 1-منظور از «كتاب مبین» در آیه 59 سوره «انعام»، علم الهى یا لوح محفوظ است و «كتاب» در آیه 38 همان سوره «اجل» است، نه قرآن مجید. در بعضى از روایات نیز «كتاب مبین» به «امام مبین» معنا شده است130

 2-منظور از «كتاب» همین قرآن، به لحاظ باطن والاى آن است كه «ام الكتاب» مى باشد؛ زیرا همه حقایق در آن نهفته است و انسان كامل به آن دسترسى دارد.

 3-منظور از «كتاب» قرآن است و در مراتب مختلف آن، همه امور دین و دنیا وجود دارد.

 4-منظور از «كتاب» همین قرآن ـ در همه مراتب آن ـ است؛ لیكن مراد از همه چیز، اصول و كلیاتى است كه بر اساس آن، دانش ها و معارف مختلف را مى توان بنیان نهاد و رشته ها و انگاره هاى گوناگون علمى را تولید كرد.


 5-منظور از كتاب، قرآن در همه مراتب آن است؛ لیكن مراد از همه چیز، جامع بودن قرآن نسبت به تمامى معارف و دستوراتى است كه در جهت هدایت بشر و نیل به سعادت او مؤثر است. این مجموعه مشتمل بر عقاید، جهان بینى، آموزه هاى اخلاقى و دستورات عملى جامعى در حوزه روابط چهارگانه انسان (رابطه با خدا، دیگران، خود و جهان) است.


علامه طباطبایى همین دیدگاه را اختیار كرده و در ذیل آیه «وَ نَزَّلْنا عَلَیْكَ الْكِتابَ تِبْیاناً لِكُلِّ شَیْءٍ»131 مینویسد: 

«ظاهرا مراد از «كل شى ء» هر چیزى است كه به هدایت مربوط باشد. هر چه كه مردم در مورد مبدأ، معاد، اخلاق فاضله، شریعت هاى الهى، قصص و موعظه ها احتیاج دارند، قرآن به آن هدایت و بیان كرده است و ما از ظاهر قرآن و مقاصد آن، همین مطلب را متوجه مى شویم. اما در روایات نقل شده است كه در قرآن، علم گذشته و آینده، تا قیامت موجود است. اگر این روایات صحیح باشد، منظور از «تبیان» اعم از دلالت لفظى است. پس شاید اشاراتى از غیر طریق دلالت لفظى دارد و اسرارى را كشف مى كند كه فهم عرفى، به آنها راهى ندارد».132

بنابراین اگرچه علامه طباطبایى قرآن را بیانگر هر چیزى كه به هدایت مربوط مى شود، دانسته است اما گستردگى دانش هاى قابل استخراج از قرآن را نفى نكرده است.
درباره گستردگى و جامعیت قرآن، مى توان دیدگاه هاى دانشمندان را به سه گروه تقسیم بندى كرد:

 1-دیدگاه حداكثرى؛ كه به گستردگى قرآن در همه علوم و روش ها معتقد است.

این گروه از طرفداران جامعیت قرآن، قرآن را دربردارنده همه علوم نخستین و واپسین مى دانند. در نگاه آنان، قرآن همه مسائل جزئى و كلى و حتّى بسیارى دیگر از موضوعات مانند شیمى، فیزیك و... را شامل میشود. اینان قرآن را جامع مسائلى مى دانند كه بیانگر قوانین علوم نظرى و تجربى است.133 اسكندرانى و طنطاوى و ملامحسن فیض كاشانى و ابن كثیر در شمار این گروه جاى دارند.134

فیض كاشانى، پس از آنكه دانش انسان را به دو نوع جزئى و كلى، یا حسى و مطلق تقسیم مى كند، میگوید: معنا و مفهوم آیه مبارك «وَ نَزَّلْنا عَلَیْكَ الْكِتابَ تِبْیاناً لِكُلِّ شَیْءٍ»135 گواهى مى دهد كه همه دانش ها در قرآن كریم وجود دارد.
ابن كثیر136 نیز، پس از نقل كلام ابن مسعود درباره نهفته بودن همه علوم در قرآن، مى گوید:

 هر چه مردم در كارهاى دنیایى و دین و معیشت و عالم رستاخیز نیازمندند، در قرآن بیان شده است، بى تردید اگر مراد ابن كثیر و دیگر صاحب نظران این گروه، ظواهر كلمات قرآن باشد، قابل پذیرش نیست؛ زیرا امورى چون مسائل دقیق و جزئى ریاضى، شیمى، فیزیك و مانند آن در ظواهر قرآن به صورت شفاف بیان نگردیده است؛ ولى چنانچه مرادشان، نهفته بودن این دانش ها در مراتب گوناگون معانى و مفاهیم قرآن باشد، مى توان آن را پذیرفت.

 2-دیدگاه حداقلى؛ طرفداران این نظریه قرآن را در محدوده توصیف جهان بینى و عقاید و بیان ارزش هاى جامع مى دانند و معتقدند طرح مسائل علمى با قدسى بودن دین سازگار نیست.محمد عزة دروزه137 و دكتر سروش138 در شمار این گروه جاى دارند.

در نظر این گروه؛ تبیین امور معنوى و آخرتى بر عهده قرآن و دین است و تبیین علوم انسانى و تجربى، از جمله شیوه حكومت بر عهده مردم است برخى در تأیید نظریه حداقلى قرآن، گفته اند:139 

افزودن سنّت رسول اللّه صلى الله علیه و آله، توجّه به سیره امامان علیهم السلام و توسل به اجتهاد در كنار قرآن دلیل واضح، كامل نبودن قرآن به شمار مى آید.


بى تردید این دیدگاه نمى تواند درست باشد؛ زیرا طرح مسائل علمى در راستاى هدایت، تربیت و رفاه مردمان، ضرورت دارد و به قدسى بودن قرآن، زیان نمى رساند. افزون بر این، مسائلى چون سنّت رسول اللّه صلى الله علیه و آله و سیره ائمّه علیهم السلام و اجتهاد از پایه هاى جامعیّت قرآن به شمار مى آیند؛ به عبارت دیگر، همه این ها از متن قرآن كریم الهام گرفته اند؛ آیاتى مانند:


وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا140

و آن چه را فرستاده او به شما داد، آن را بگیرید و از آن چه شما را باز داشت، بازایستید.
أَطِیعُوا اللّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْكُمْ

خدا را اطاعت كنید و پیامبر و اولیاء امر خود را نیز اطاعت كنید.
وَ ما كانَ الْمُؤمِنُونَ لِیَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ

و شایسته نیست مؤمنان همگى (براى جهاد) كوچ كنند. پس چرا از هر فرقه اى از آنان، دسته اى كوچ نمى كنند تا (دسته اى بمانند و) در دین آگاهى پیدا كنند.

 3-دیدگاه اعتدالى؛ طرفداران این نظریه143، چنان باور دارند كه قرآن اصول و ارزش هایى را مطرح كرده است كه مى توان بر اساس آن یك نظام حقوقى، سیاسى، اجتماعى و پیام هاى ارزشى مبتنى بر یك مكتب روان شناسى و جامعه شناسى را استخراج كرد. بنابراین، قرآن از زاویه اى خاص بیانگر همه چیز است. گرچه جامعیت و شمول قرآن در گستره دیدگاههاى علمى چنان است كه درخصوص تك گزاره هاى آن سخنى ندارد
در یك جمع بندى شاید بتوان گفت: بدیهى است تمام علوم در ظاهر الفاظ قرآن نمایان نیست اما مخاطبان اصلى قرآن و راسخان در علم توانایى دارند كه از اشارات، لطایف، حقایق و ارتباطى كه از الفاظ قرآن به دست مى آید، ریشه تمام علوم را بیان كنند.


امام صادق علیه السلام مى فرمایند:

خداوند متعال هر چیزى را در قرآن بیان كرده است. به خدا سوگند، قرآن همه نیازمندى هاى مردم را آورده تا گفته نشود؛ كاش این موضوع در قرآن بود.144


امام باقر علیه السلام مى فرمایند:

بى تردید خداوند متعال چیزى كه امّت نیاز دارد، رها نساخته، در كتاب خود فرو فرستاده است.145


امام صادق علیه السلام در این باره مى فرمایند: 

هر چه كه دو تن در آن اختلاف دارند، ریشه اش در كتاب خدا موجود است امّا عقل مردم به آن نمى رسد.146


مولاى متقیان على علیه السلام در توصیف قرآن مى فرمایند:

آگاه باشید، دانستنى هاى گذشته و آینده تا روز قیامت در قرآن آمده است.147


از این رو، گروهى از صاحب نظران مانند استاد حسن زاده آملى جامعیّت را براساس فهم زبان قران و ذوبطون بودن آن معنا كرده اند، ایشان مى نویسد:
148

كلمه مباركه «كلّ شى ء» چیزى را فروگذار نكرده است. پس چیزى نیست كه قرآن تبیان آن نباشد. ولى این انسان زبان فهم، «راسخ در علم» است.

برگرفته از :

کتاب قرآن شناسی(جلد اوّل-فصل پنجم."علم و قرآن")

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : با توجه به آیه شریفه«لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ إِلاّ فِى كِتابٍ مُبِینٍ» آیا تمام علوم بشرى (مانند ریاضى، فیزیك، طب و ...) در قرآن موجود است؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
یکشنبه 26 آذر 1396
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
ابزار وبلاگ نویسی

وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت

اخبار ایران:

اخبار جهان:

اخبار اقتصادی:

اخبار علمی

اخبار فناوری و اطلاعات

اخبار هنری:

اخباراجتماعی

اخبار ورزشی

--------------------------------------------------------------------------------------

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

--------------------------------------------------------------------------------------
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
-------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- ساخت وبلاگ
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات