وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت
سایت تخصصی قــرآن شناسی و تــدبّر در قرآن کریم و معارف اهل البیت علیهم السّلام
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


قال رسول الله صلی الله علیه

و آله و سلّم :


مَن اَرادَ عِلمَ الاَوَّلینَ وَالآخَرینَ،

فَلیُثَوِّرِ القُرآنَ


هر که علم اولین و آخرین را میخواهد،

باید آن را در قرآن بجوید.


کنزل العمال ج1 ص548




مدیر وبلاگ :سیّد محمّد روحانی
مطالب اخیر
نظرسنجی
میزان رضایتمندی خود را از مطالب وب سایت بیان بفرمایید






برچسبها



پاورقی-کتاب قرآن شناسی-جلد2


 1-قرآن شناسى، ج 1، ص 216

 2-طباطبایى، سید محمدحسین، قرآن در اسلام، ص 117

 3-مانند: آیه 34 سوره طور و آیه 88 سوره اسراء17

 4-مانند: آیه 85 سوره آل عمران و آیه 40 سوره احزاب
5-همان، ص 66 و درباره خاتمیت ر.ك: مطهرى، مجموعه آثار، ج 2، ص 183 و ج 3، ص 153
6-كیهان اندیشه، شماره 28، مقاله تحریف ناپذیرى قرآن، علامه مرتضى عسكرى
7-ابو عبدالله زنجانى، تاریخ القرآن، ص 42، موسسه الاعلمى، بیروت
8-مصباح یزدى، محمدتقى، قرآن شناسى، ج 1، ص 215، نشر مؤسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى
9-طباطبایى، سید محمدحسین، ترجمه المیزان، ج 12، ص 167 - 161 مركز نشر فرهنگى رجا
10-علامه خوئى، ترجمه البیان، ج 1، ص 309، نشر مجمع ذخائر اسلامى - قم، 1360 ش
11-براى مطالعه بیشتر ر.ك
الف. معرفت، محمدهادى، تاریخ قرآن، تهران: سمت، چاپ دوم 1377، صص 167 - 154
ب. مصباح یزدى، محمدتقى، قرآن شناسى، (قم: مؤسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى، چاپ اول، 1376
پ. حسن زاده آملى، حسن، قرآن هرگز تحریف نشده است
ت. معرفت، محمدهادى، التحقیق فى نفى التحریف عن القرآن
12-نساء 4، آیه 135
13-مائده 5، آیه 67
14-ل عمران 3، آیه 123
15-براى آگاهى بیشتر ر.ك
الف. طباطبایى، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج 12 ص 150 تا 192
ب. معرفت، محمدهادى: مصونیت قرآن از تحریف، ترجمه محمد شهرابى
ج. حسن زاده آملى، حسن، قرآن هرگز تحریف نشده است
16-تاریخ كلیساى قدیم، ص 67
17-تاریخ جامع ادیان، ص 576
18-میشل، توماس، كلام مسیحى، ترجمه: حسین توفیقى، ص 27 ـ 26
19-معرفت، محمد هادى، صیانة القرآن من التحریف
20-ر.ك: انجیل یوحنا، 112:1، سفرتكوین، 38 19:30 و براى آشنایى بیشتر ر.ك: انیس الاعلام، ج 3 ؛ صادقى، محمد، بشارات عهدین، ص 73 و 177
21-سفر پیدایش، 2330 : 43
22-انجیل متى، 5:38 و اكثر نامه هاى پولس به رومیان
23-نیز نگا: حقیقت مسیحیت، قم: مؤسه در راه حق، چاپ اول 1361 صص 133 - 127 ؛ زمانى، مصطفى، به سوى اسلام یا آیین كلیسا، (قم پیام اسلام، 1346
24-نگا: میشل، توماس، كلام مسیحى، ترجمه: حسین توفیقى، قم: مركز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، چاپ اول، 1377، صص 27 ـ 23
25-اسراء 17، آیه 90
26-هود 11، آیه 16 ؛ بقره (2)، آیه 21.
27-ر. ك: معرفت، محمد هادى، تلخیص التمهید، ج 2، ص 235، مؤسسه نشر اسلامى
28-همان، ص 240.
29-تفسیر نمونه، ج 23، ص 113 115.
30-بقره 2، آیه 255.
31-انبیا 21، آیه 30
32-مریم 19، آیات 44ـ41
33-فجر 89، آیه 22
34-غافر 40، آیه 88
35-قیامت 75، آیات 22ـ23
36-آل عمران 3، آیه 7
37-آل عمران 3، آیه 26
38-رعد 13، آیه 11
39-هود 11، آیه 1
40-منابع
الف. معرفت، محمدهادى، علوم قرآنى، مؤسسه فرهنگى انتشاراتى التمهید، 1378، چاپ اول، ص289ـ271
ب. سعیدى روشن، محمد باقر، علوم قرآنى، (مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى، چاپ اول)، ص293
41-نحل 16، آیه 44
42-آل عمران 3، آیه 7
43-المیزان، ج 1، ص 247، چ 2، اسماعیلیان
44-سعیدى روشن، محمد باقر، علوم قرآن، ص 304
45-جوان آراسته، حسین، درسنامه علوم قرآنى، ص 429
46-مجادله 58، آیات 12 و 13
47-بقره 2، آیه 142 تا 145
48-براى آگاهى بیشتر به كتاب هاى زیر مراجعه كنید
الف. مولایى نیا، عزت اللّه ، نسخ در قرآن، نشر رایزن، تهران، چاپ اول، 1378 ش یك جلد، قطع رقعى
ب. ابى جعفر احمد بن محمد بن اسماعیل النحاس، الناسخ والمنسوخ فى كتاب الله، تحقیق: دكتر سلیمان بن ابراهیم بن عبدالله، مؤسه الرساله بیروت چاپ اول، 1412 ق ، 1991 م، (سه جلد، قطع وزیرى
49-حشر 59، آیه 21
50-تحریم 66، آیه 10
51-یونس 11، آیه 24
52-نهج البلاغه، خطبه 81
53-بحارالانوار، ج 24، ص 305، باب جواب تأویل ما نزل فیهم، ح 1
54-جهت آگاهى بیشتر ر.ك: مكارم شیرازى ناصر، مثل هاى زیباى قرآن
55-بحارالانوار، ج 92، ص 190
56-عیون الاخبار، ج 2، ص 69
57-جهت آگاهى بیشتر ر.ك: كمالى، سید على، دایره المعارف شیعى
58-مزمل 73، آیه 4
59-ابن جوزى، النشر، ج 1، ص 209
60-براى آگاهى بیشتر ر.ك: خرمشاهى، بهاءالدین، دائرة المعارف تشیع
61-دایرة المعارف تشیع، ص 468
62-فرقان 25، آیه 33
63-ر.ك: قاموس القرآن
64-ر.ك: لسان العرب
65-ر.ك: مقدمه تفسیر تبیان
66-فیروزآبادى، قاموس
67-المیزان، ج 3، ص 49
68-حجر 15، آیه 9
69-زخرف 43، آیه 55
70-كافى، ج 1، ص 144 ؛ برهان، ج 4

ص 150 و ج 1، ص 102
71-شورى 42، آیه 11
72-نحل 16، آیه 97
73-قیامت 75، آیات 18 ـ 17
74-راغب اصفهانى، مفردات، ماده قرء ؛ قریشى، سید على اكبر

 قاموس قرآن، ماده «قرأ»
75-بروج 85، آیه 132
76-واقعه 56، آیه 77
77-حجر 15، آیه 87
78-بقره 2، آیه 213
79-فاطر 35، آیه 24
80-غافر 40، آیه 78
81-مصباح یزدى، آموزش عقاید، ج 2
82-قصص 28، آیه 59
83-نساء 4، آیه 98
84-كافى، ج 1، ص 245
85-لمیزان، ج 2، ص 140
88-ر.ك: بحارالانوار، ج 12 و 14 ؛ مفاتیح الجنان، دعاى عمل ام داود
87-یس 36، آیه 83
88-تفسیر نمونه، ج 18، ص 309
89-ر.ك
الف. طباطبایى، سید محمدحسین، قرآن در اسلام، ص 218، انتشارات دارالكتب الاسلامیه
ب. زركشى، البرهان فى علوم القرآن، ج 1 ص 339، (انتشارات دارالكتب العلمیه
90-ر.ك
الف. حجتى، سید محمدباقر، پژوهشى در تاریخ قرآن كریم، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1376، چاپ دوازدهم، ص 98
ب. معرفت، محمد هادى، تاریخ قرآن، (تهران: سمت، 1357

 چاپ اول ص 77
91-زركشى، بدرالدین محمدبن عبداللّه ، البرهان فى علوم القرآن، ج 1، دارالمعرفه، ص 264
92-ر.ك: شماته، محمود، اهداف و مقاصد سوره هاى قرآنى، ترجمه محمدباقر حجتى
93-سیوطى، جلال الدین عبدالرحمن، الاتقان فى علوم القرآن، ج 1، نشر دار ابن كثیر، ص 207 و 208؛ حجتى، سید محمدباقر، پژوهشى در تاریخ قرآن كریم، نشر دفتر نشر فرهنگ اسلامى، ص 107
94-الاتقان، ج 1، ص 208
95-ر.ك: رامیار، محمود، تاریخ قرآن، ص 57 ؛ براى شرح بیشتر: آمار آیات در نگاه كوفیان، اهل شام، قاریان مكه، قاریان مدینه، صص 572-570
96-ر.ك: سیوطى، الاتقان، ج 3 ص 24 ؛ تفسیر طبرى، ج 1، ص 72
97-زمخشرى، كشاف، ج 1، ص 21
98-ر.ك: قرطبى، الجامع لاحكام القرآن، ج 1، ص 110

99-ر.ك: رشید رضا، تفسیر المنار، ج 8، ص 296
100-بلاغى، محمدجواد، آلاء الرحمن، ج 1، ص 64
101-الاتقان، ج 3، ص 31
102-ر.ك: تفسیر المیزان، ج 18، ص 6 ـ 8
103-صبحى صالح، مباحث فى علوم القرآن، ص 283
104-ر.ك: قاضى عبدالجبار، متشابه القرآن، ج 1، ص 13
105-تفسیر المنار، ج 1 ص 122
106-تفسیر البرهان، ج 1، ص 53 و ج 2، صص 206 و 277 بحارالانوار، ج 89، ص 373؛ تفسیر نورالثقلین، ج 3، ص 320
براى آگاهى بیشتر درباره تفسیرهاى حروف مقطعه ر.ك
الف. جوادى آملى، عبداللّه ، تفسیر تسنیم، ج 2، صص 69 ـ 129
ب. معرفت، محمدهادى، تناسب آیات، صص 135 ـ 165
107-وسائل الشیعة، ج 8، ص 66
108-همان
109-وسائل الشیعة، ج 8، ص 75.
110-الصحیفه السجادیة، دعاى 33.
111-وسائل الشیعة، ج 6، ص 233.
112-مستدرك الوسائل، ج 4، ص 304
113-وسائل الشیعة، ج 6، ص 233 ؛ كافى، ج 2، ص 629، ح 7
114-بحارالانوار، ج 92، ص 202
115-نحل 16، آیه 98
116-مزمل 73، آیه 4
117-بحارالانوار، ج 92، ص 215
118-بحارالانوار، ج 92، ص 216
119-زخرف 43، آیه 4
120-ر.ك: تفسیر نمونه، مباحث آغاز سوره ها و روایات فضیلت سوره ها
121-اصول كافى، ج 4، ص 406
122-اصول كافى، ج 4، ب 34، ح 2
123-نحل16، آیه 44
124-یوسف12، آیه 108
125-محمد 47، آیه 24
126-بحارالانوار، ج 92، ص 211
127-نساء 4، آیه 82
128-تقى پور، ولى اللّه ، پژوهشى پیرامون تدبر بر قرآن

 قم: انتشارات اسوه، 1371، چاپ اول، ص 31
129-نهج البلاغه، حكمت 30 نقل از: جوادى آملى، تفسیر موضوعى، ج 8
130-بحارالانوار، ج 98، ص 5، المكتبه الاسلامیه
131-اصول كافى، ج 4، ص 406
132-همان، ص 405
133-همان، ص 409
134-حارالانوار، ج 92 ص 188
135-اعراف 7، آیه 201
136نظیر آیات 55 سوره «مدثر» و 12 سوره «عبس»

 16، 41، 51 54 و 56 از سوره مریم و 24 سوره احزاب
137-ر.ك: مطهرى، مرتضى، تفسیر قرآن، ج 10، بخش اول
138-یونس 10، آیه 57
139-انبیاء 21، آیه 50
140-رعد 13، آیه 28
141-طه 20، آیه 124
142-ر.ك
الف. پرهیزگار، شهریار، چگونه قرآن را حفظ كنیم، نمایندگى ولى فقیه در نیروى مقاومت بسیج، 1371، چاپ اول، ص 22
ب. كلانترى، الیاس، اهمیت و روش حفظ قرآن، (تهران: انتشارات بیان1362، چاپ اول)، ص 9ـ21
143-كتابشناسى این بخش با همكارى انجمن قرآن و علم تهیه شده است كه از تلاش آن عزیزان تقدیر و تشكر مى كنیم
144-المجلة العربیه، شماره 4 مقاله «تراجم القرآن الكریم الى اللغات الاجنبیه
145-سلماسى زاده، جواد، تاریخ ترجمه قرآن در جهان، مؤسه انتشارات امیركبیر، 1369؛ آذرتاش، آذرنوش، تاریخ ترجمه از عربى به فارسى ترجمه هاى قرآنى 1 و 2 انتشارات سروش، 1375 ؛ مرغى جاسم عثمان، القرآن الكریم فى عالم الترجمه، نشر مؤسه ابلاغ
146-نشریه تحقیقات اسلامى، سال اول، شماره 2، ص 1
147-ر.ك: آذرتاش، تاریخ ترجمه از عربى به فارسى، ص 25؛ مجله حوزه، شماره 24 ص 52؛ مروتى، سهراب، بررسى ترجمه قرآن كریم (پایان نامه كارشناسى ارشد دانشكده الهیات تهران
148-نهج البلاغه، حكمت 18
149-ر.ك: حسن مصطفوى، روش علمى در ترجمه و تفسیر قرآن مجید، نشر: دار القرآن الكریم؛ مروتى، سهراب، بررسى ترجمه قرآن كریم (پایان نامه
150-برگرفته از:
http://balagh.net/sites/quranic_sites.htm
معرفى پایگاه به منزله تأیید مطالب پایگاه نیست
151-العروة الوثقى، ج 1، احكام القرائة، م 29
152-توضیح المسائل مراجع، م 1096 ؛ وحید

 توضیح المسائل، م 1105

و امام، تحریرالوسیله، القول فى سجدة التلاوة، م 4.
153-صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 239 و مكارم، توضیح المسائل مراجع، م 1096
154-توضیح المسائل مراجع، م 1097 و وحید، توضیح المسائل، م 1106.
155-توضیح المسائل مراجع، م 1097.
156-توضیح المسائل مراجع، م 1093.
157-همان، م 1099.
158-همان، م 355 و 450.
159-همان، م 355 و 450
160-وحید، همان، م 361 و 456
161-امام، استفتاءات، ج3، نظر، س65؛ صافى، جامع الاحكام، ج2 س1676 و 1674؛ خامنه اى، اجوبه الاستفتاءات، س 1145؛ فاضل جامع المسائل، ج1، س1721؛ نورى، استفتاءات، ج2، س545و549 تبریزى، استفتاءات، س1609؛ سیستانى،
sistani.org ، غناء، ش3 دفتر: بهجت
162-مكارم، استفتاءات، ج1، س785
163-توضیح المسائل مراجع، م 318
164-توضیح المسائل مراجع، م 356
165-توضیح المسائل مراجع، م 319 و خامنه اى، اجوبه الاستفتاءات، س157
166-توضیح المسائل مراجع، م 319 و وحید، توضیح المسائل م 315
167-توضیح المسائل مراجع، م 319
168-امام، استفتاءات، ج 1، وضو، س 82 ؛ نورى، استفتاءات، ج 1، س 53 ؛ خامنه اى، اجوبه الاستفتاءات، س 152 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 54 و دفتر: بهجت
169-فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 184 ؛ تبریزى، صراط النجاة، ج 5 س 990 و دفتر: سیستانى
170-دفتر: مكارم و وحید
171-دفتر: همه مراجع
172-وسائل الشیعه، ج 2، ص 861، ب 34 از ابواب دفن و نیز: ج 10 ص 462، ب 101، ح اول ودوم چاپ آخوندى بیست جلدى؛ تحریرالوسیله ج 1، ص 91 ؛ مفاتیح الجنان، (انتشارات پیام آزادى)، ص 942.
173-تبریزى، استفتاءات، س 1927 و دفتر: همه مراجع
174-تفسیر نمونه، ج 7، ص 70
175-امام، تحریرالوسیله، ج 1 ؛ المكاسب المحرمه، س 13؛ بهجت، وسیله النجاة، ج 1، م 1449 ؛ خامنه اى، اجوبه الاستفتاءات، س 113؛ سیستانى، منهاج الصالحین، ج 2، م 20 ؛ صافى، هدایة العباد، ج 1 م 1697؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 978؛ مكارم، استفتاءات، ج 2، س 701؛ نورى، توضیح المسائل و مسائل مستحدثه؛ وحید، منهاج الصالحین، ج 3، م 17
176-تبریزى، صراط النجاة، ج 5، س 1151 و 1162
177-همان، م 2671
178-همان، م 316 و 317
179-امام، استفتاءات، ج 1، وضو، س 80 ؛ تبریزى، صراط النجاة، ج 5، س 987 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج 1،53 و 54 و دفتر: سیستانى، وحید و نورى
180-دفتر: بهجت
181-خامنه اى، اجوبه الاستفتاءات، س 157
182-فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 184 ؛ مكارم، استفتاءات، ج 2، س 75
183-توضیح المسائل مراجع، م 317
184-تبریزى، استفتاءات، س 1990 و دفتر: همه مراجع
185-همان، م 356
186-تبریزى، استفتاءات، س 1920 و دفتر: همه مراجع
187-وضیح المسائل مراجع، م 319؛ وحید، توضیح المسائل، م 323؛ خامنه اى، اجوبه الاستفتاءات، س 153 و 154 و نورى، توضیح المسائل، م 318
188-امام و فاضل، تعلیقات على العروه، ج 1، غایات الوضو، م 3؛ بهجت و صافى، توضیح المسائل مراجع، م 317
189-تبریزى و سیستانى، منهاج الصالحین، ج 1، م 164؛ وحید، منهاج الصالحین، ج 2، م 164
190-تعلیقات على العروه الوثقى، غایات الوضو، م 3
191-امام، استفتاءات، ج 1 س 308 ؛ مكارم، استفتاءات، ج 2، س 68
192-توضیح المسائل مراجع، م 883؛ نورى، توضیح المسائل، م 884 ؛ وحید، توضیح المسائل، م 892 و دفتر: خامنه اى
193-تبریزى، استفتاءات، س 1953 ؛ خامنه اى، اجوبه الاستفتاءات، س 165 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج 1، س 57 ؛ مكارم، استفتاءات، ج 1، س 81 و دفتر: همه مراجع
194-تبریزى، استفتاءات، س 1953 ؛ خامنه اى، اجوبه الاستفتاءات، س 163 و 162 و 165 ؛ مكارم، استفتاءات، ج1، س 76 و دفتر: همه مراجع
195-عروه الوثقى، فى مستحبات الكفن، الحادى عشر
196-
امام، استفتاءات، ج 3، احكام ازدواج، س 6؛ خامنه اى، اجوبه الاستفتاءات، س 1434؛ صراط النجاة، ح 9، س218 و 219؛ مكارم، استفتاءات، ج 1، س 1781 و دفتر: بهجت، وحید، سیستانى، صافى، فاضل و نورى

 

 






نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی-پاورقی ها، ************************ بـــوستــــــان حـــــــــــــدیث ***********************، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
یکشنبه 3 دی 1396



احكام فقهی مترتّب بر قرآن



قرآن در نماز
پرسش-
كسى كه برخى از سوره هاى كوچك قرآن را نمى تواند از حفظ بخواند، آیا جایز است آنها را در نمازهاى واجب از رو بخواند؟

همه مراجع: آرى، جایز است.151

آیات سجده دار
پرسش-
سجده واجب یا مستحبى در بعضى از آیات قرآن به چه علتى است؟
معمولاً در آیاتى از قرآن ـ كه سخن از سجده موجودات و یا سجده و خضوع بندگان مقرب خداوند در برابر عظمت آفریدگار هستى به میان آمده ـ دستور سجده بعد از خواندن این آیات وارد شده است. وجوب و استحباب آن نیز با توجه به معنا و مضمون آیات سجده و با استفاده از احادیث پیامبر صلى الله علیه و آله و امامان علیهم السلاممشخص مى شود.

پرسش-اگر از رادیو و یا تلویزیون به آیاتى كه سجده واجب دارند گوش فرا دهیم، سجده واجب مى شود؟ـآیات سجده دارـ
همه مراجع (به جز صافى و مكارم): اگر از طریق نوار، ضبط شده و به طور غیر زنده پخش شود، سجده واجب نیست و اگر به طور زنده گوش فرا دهد، سجده واجب مى شود.152
آیات عظام صافى و مكارم: اگر به طور زنده بشنود، سجده واجب مى شود و اگر از طریق نوار ضبط شده و به طور غیر زنده گوش فرا دهد، بنا بر احتیاط واجب باید سجده كند.153

پرسش-آیا براى سجده واجب قرآن، شرایط سجده نماز لازم است؟
آیات عظام امام، بهجت، تبریزى، خامنه اى، صافى و نورى: در سجده واجب قرآن، باید پیشانى را بر مهر یا چیزى كه سجده بر آن صحیح است بگذارد؛ اما مراعات سایر شرایط سجده نماز (مانند وضو، قبله و...) لازم نیست.154
آیات عظام سیستانى، فاضل و مكارم: بنا بر احتیاط واجب در سجده واجب قرآن، باید پیشانى را بر مهر یا چیزى كه سجده بر آن صحیح است بگذارد؛ اما مراعات سایر شرایط سجده نماز (مانند وضو، قبله و...) لازم نیست.155


پرسش-آیا با مرور ذهنى و یا نگاه به آیات سجده دار، سجده واجب مى شود؟
همه مراجع: كسى كه به آیات سجده دار گوش فرا مى دهد و یا خودش مى خواند، بعد از تمام شدن آیه باید فورا سجده كند؛ ولى با نگاه به آیات سجده دار و مرور آنها، سجده واجب نمى شود.156

پرسش-آیا براى سجده هاى واجب قرآن، ذكر خاصى لازم است؟
براى سجده واجب قرآن همین اندازه كه پیشانى را به قصد سجده بر زمین بگذارد، كافى است. البته گفتن ذكر مستحب است و هر ذكرى بگوید، اشكال ندارد؛ ولى بهتر است بگوید: «لا اله الااللّه حقا حقا، لااله الااللّه ایمانا و تصدیقا، لااله الااللّه عبودیة ورقا، سجدتُ لَكَ یا رَبِ تعبدا ورقا لا مستنكفا ولامستكبرا بل اَنا عبد ذلیل خائف مستجیر».157

آیات سجده دار و حایض
پرسش-
خواندن آیات سجده دار براى زن حائض و جُنب چه حكمى دارد؟
آیات عظام امام، بهجت، فاضل، نورى: افزون بر آیات سجده دار، باید از خواندن كل این چهار سوره نیز اجتناب شود.158
آیات عظام تبریزى، خامنه اى، سیستانى، صافى و مكارم: خواندن آیاتى كه سجده واجب دارند براى زن در ایام عادت، حرام است. این آیات در سوره هاى «الم تنزیل، حم سجده، النجم و علق» قرار دارند و خواندن آیات و سوره هاى دیگر قرآن تا هفت آیه اشكال ندارد ولى بیشتر از آن كراهت دارد (یعنى از ثواب كمترى برخوردار است) نه اینكه ترك تلاوت قرآن بهتر باشد.159
آیه اللّه وحید: افزون بر آیات سجده دار، بنا بر احتیاط واجب باید از خواندن كل این چهار سوره نیز اجتناب شود.160

صوت قرآن نامحرم
پرسش-
آیا مرد نامحرم مى تواند صداى دختر بالغ را در حال خواندن قرآن با صوت یا ترتیل و تواشیح و سرود بشنود؟
همه مراجع (به جز مكارم): اگر صداى خود را نازك و رقیق نكند ـ به طورى كه باعث تهییج شهوت شود ـ اشكال ندارد.161
آیه اللّه مكارم: جایز نیست.162

غلط خواندن قرآن
پرسش-
اگر شخصى بخواهد قرآن را كامل بخواند (یعنى علاقه زیادى به خواندن تمام قرآن دارد)؛ ولى متأسفانه بعضى از كلمات قرآن را غلط مى خواند، تكلیفش چیست؟

همه مراجع: غلط خواندن اگر عمدى نباشد، اشكال ندارد.
تبصره. تمامى كسانى كه قرآن كریم را فرا گرفته اند، ابتدا در خواندن آن دچار مشكل بوده اند. وجود غلط نباید مانع قرائت قرآن شود، با تكرار و تمرین قادر خواهد بود، آن چنان كه شایسته است، كتاب الهى را قرائت و در آن تدبر كند.

قرآن و كودكان
پرسش-
آموختن قرآن براى دانش آموزانى كه وضوى درستى ندارند و آن را لمس مى كنند، چه حكمى دارد؟ تكلیف مربى در اینجا چیست؟
همه مراجع: مس قرآن براى افراد نابالغ اشكال ندارد و اگر بدون طهارت به قرآن دست زدند، بر مربى واجب نیست جلوگیرى كند. البته اگر كارى كردند كه هتك و بى احترامى به قرآن باشد، باید جلوگیرى كند.163

لمس قرآن
پرسش-
آیا دست زدن به جلد قرآن در دوران عادت ماهیانه، مانعى دارد؟
همه مراجع: دست گذاشتن روى خط قرآن، براى حائض و براى هر كسى كه طهارت (وضو، غسل و تیمم) ندارد، حرام است؛ ولى مس جلد یا حاشیه قرآن بى اشكال است و تنها كراهت دارد.164

اسماءِ جلاله
پرسش-
حكم تماس بدن با اسماى جلاله، بدون وضو چگونه است؟
آیات عظام امام، بهجت، خامنه اى، صافى و نورى: مس اسماى بارى تعالى ـ به هر زبان و كیفیتى كه نوشته شده باشد ـ بدون وضو جایز نیست.165
آیات عظام تبریزى، سیستانى، مكارم و وحید: مس اسماى بارى تعالى ـ به هر زبان و كیفیتى كه نوشته شده باشد ـ بنابر احتیاط واجب، بدون وضو جایز نیست.166
آیه اللّه فاضل: كسى كه وضو ندارد، بهتر است اسماى بارى تعالى را ـ به هر زبان و كیفیتى كه نوشته شده باشد ـ مس نكند.167

پسوند «اللّه»
پرسش-
افرادى كه اسمشان «عبداللّه» و «حبیب اللّه» و... است، اگر بدون وضو آن را بنویسند و مس كنند، چه حكمى دارد؟
آیات عظام امام، بهجت، خامنه اى، صافى و نورى: مس اسم «اللّه» بدون وضو جایز نیست ؛ هر چند جزئى از اسم مركب باشد.168
آیات عظام تبریزى، سیستانى و فاضل: اشكال ندارد ؛ هر چند بهتر است كه مس نكنند.169
آیات عظام مكارم و وحید: بنابر احتیاط واجب، مس اسم «اللّه» بدون وضو جایز نیست ؛ هر چند جزئى از اسم مركب باشد.170

ختم قرآن
پرسش-
اگر به نیت ختم، شروع به خواندن قرآن كنیم ولى به دلایلى نتوانیم آن را تمام كنیم؛ در این صورت ختم كل قرآن واجب است یا نه؟
همه مراجع: خیر، ادامه دادن و ختم قرآن مستحب است و تنها در صورت نذر و قسم و استیجار و مانند آن، ختم قرآن واجب مى شود.171

هدیه ثواب قرآن
پرسش-
آیا شخص مى تواند سوره اى از قرآن را بخواند و ثواب آن را به چند نفر از مردگان هدیه كند؟
همه مراجع: آرى، مى تواند این كار را انجام دهد.172

قرآن در حال راه رفتن
پرسش-
در موقع راه رفتن و یا ایستادن و خوابیدن و یا حتى در دستشویى مى توان قرآن خواند؟
احترام خود قرآن لازم است. درباره آداب قرائت قرآن آمده است: با طهارت و رو به قبله و ادب و با آرامش و تفكر در معانى آن قرائت شود. البته تلاوت قرآن و مرور آیات آن، هنگام خواب و در حالت خوابیده یا ایستاده و در حال راه رفتن نه تنها اشكالى ندارد؛ بلكه داراى ثواب و فضیلت است.

پرسش-همراه داشتن قرآن در دستشویى چه حكمى دارد؟
همه مراجع: همراه داشتن قرآن در دستشویى اشكال ندارد؛ ولى بهتر است از این كار اجتناب كنید.173

آداب تلاوت قرآن
پرسش-
آیا در هنگام پخش صوت قرآن، مى توانیم دعا بخوانیم یا حرف بزنیم؛ یا باید سكوت
كنیم؟
همه مراجع: خواندن دعا و یا صحبت كردن هنگام پخش تلاوت قرآن، در صورتى كه بى احترامى به آن محسوب نشود، اشكال ندارد؛ هر چند گوش دادن به آن بهتر است.174

قرآن و موسیقى
پرسش-
آیا جایز است قرآن با آواز و به صورت غنا خوانده شود؟
همه مراجع (به جز تبریزى): اگر به صورت غنا باشد، جایز نیست.175
آیه اللّه تبریزى: بنا بر احتیاط واجب جایز نیست.176

قسم به قرآن
پرسش-
كسى كه براى انجام دادن كارى یا ترك آن، به قرآن قسم بخورد و به آن عمل نكند، آیا كفاره دارد؟
همه مراجع: مخالفت با قسم به قرآن، كفاره ندارد.177

قرآن بدون وضو
پرسش-
تلاوت قرآن بدون وضو چه حكمى دارد؟
همه مراجع: اگر خط قرآن مس نشود، اشكال ندارد.178

آرم جمهورى اسلامى
پرسش-
آیا مس كردن نقش آرم جمهورى اسلامى ایران ـ كه روى نامه ها و بلیت هاى اتوبوس و... وجود دارد ـ حرام است؟
آیات عظام امام، تبریزى، سیستانى، صافى، نورى و وحید: بنابر احتیاط واجب بدون طهارت مس نكنند.179
آیه اللّه بهجت: مس آن، بدون طهارت جایز نیست.180
آیه اللّه خامنه اى: چنانچه در نظر عرف اسم جلاله محسوب و خوانده شود، مس آن بدون طهارت حرام است.181
آیات عظام فاضل و مكارم: اشكال ندارد ؛ ولى بهتر است آن را مس نكنند.182

مسِّ ترجمه قرآن
پرسش-
دست زدن به ترجمه قرآن، بدون طهارت چه حكمى دارد؟
همه مراجع: مس ترجمه قرآن اشكال ندارد. بلى اگر در ترجمه آن، خود كلمات قرآن و یا نام خدا (به هر زبانى) به كار رفته باشد، نباید به آن كلمات بدون طهارت دست زد.183
تبصره. برخى در مورد نام خدا احتیاط واجب و برخى احتیاط مستحب دارند.

خوابیدن و قرآن
پرسش-
آیا در اتاقى كه قرآن هست، خوابیدن اشكال دارد؟
همه مراجع: خیر، اشكال ندارد؛ ولى اگر قرآن به طرف پا و یا پشت باشد و باعث هتك و بى حرمتى آن شود، جایز نیست.184

قرآن و جنابت
پرسش-
بودن قرآن همراه جنب چه حكمى دارد؟
همه مراجع: همراه داشتن قرآن براى جنب اشكال ندارد؛ ولى مكروه است.185

خالكوبى آیات قرآن
پرسش-
خالكوبى آیات قرآن بر روى بدن و مس آن چگونه است؟
همه مراجع: اگر ماده اى كه با آن خالكوبى شده زیر پوست باشد، مس آن بدون طهارت اشكال ندارد و بعد از حدث و جنابت، لازم نیست فورى وضو و یا غسل انجام دهد.186

گردنبند طلاى قرآن
پرسش-
آویختن گردنبندى كه روى آن آیه قرآن نوشته شده است، در ایام عادت چه حكمى دارد؟
همه مراجع: استفاده از گردنبند مانع ندارد،؛ ولى بدون طهارت آن را مس نكنند.187

قرآن بر سر گذاشتن
پرسش-
آیا گذاشتن قرآن باز بر روى سر، بدون طهارت جایز است؟
آیات عظام امام، بهجت، صافى و فاضل: آرى، جایز است؛ ولى بهتر است قرآن باز را بدون طهارت بر سر نگذارند.188
آیات عظام تبریزى، سیستانى و وحید: اگر موهاى سر، تابع و جزء سر شمرده نشود (یعنى كوتاه نباشد)، جایز است.189
آیات عظام مكارم و نورى: بنابر احتیاط واجب، بدون طهارت جایز نیست.190
تبصره. فرض مسئله، جایى است كه سر شخص مو داشته باشد و بخواهد خط قرآن را بدون طهارت به آن برساند. در غیر این صورت، حكم تماس بدن با خط قرآن را پیدا مى كند.

اسماى متبركه روزنامه ها
پرسش-
آیا استفاده از اسماى متبركه در روزنامه ها و مجلات كشور ـ با توجه به مصارف غیر مطبوعاتى از آن ـ صحیح است؟
آیات عظام امام و مكارم: چاپ و نشر آنها ممنوع نیست؛ ولى از انداختن آنها در جاهایى كه موجب هتك مى شود، باید خوددارى شود.191

پرسش-اگر از روزنامه اى كه اسم خدا در آن نوشته شده، به عنوان زیرانداز استفاده كنیم، چطور است؟
همه مراجع: نباید بر روى چیزى كه ایستادن و نشستن بر آن حرام است، نماز خواند (مثل روزنامه یا فرشى كه اسم خدا بر آن نوشته شده).192

پرسش-آیا سوزاندن آیات قرآن ـ كه بر روى كاغذ نوشته شده ـ جایز است؟
همه مراجع: خیر، سوزاندن ورق هاى قرآن جایز نیست.193

پرسش-راه محو كردن برگه هایى كه آیات قرآن بر روى آن

 نوشته شده، چیست؟
همه مراجع: یكى از سه راه ذیل پیشنهاد مى شود:
1. آنها را در مكانى دفن كنید.
2. در آب جارى مانند رودخانه بریزید.
3. به مراكزى تحویل دهید كه از آنها براى ساختن كارتن و مانند آن استفاده مى كنند.194

قرآن روى كفن
پرسش-
نوشتن آیات قرآن روى كفن و یا همراه گذاشتن آن با مردگان جایز است؟
همه مراجع: نوشتن آیات قرآن و دعاى جوشن صغیر و كبیر بر كفن مستحب است. البته اگر بر پارچه جداگانه اى نوشته و بالاى سینه یا سر میت قرار داده شود، بهتر است.195

استخاره قرآن
پرسش-
كسى كه به قرآن استخاره كرده، آیا لازم است به آن عمل كند؟
همه مراجع: عمل به استخاره واجب نیست؛ ولى بهتر است به آن عمل شود.196

: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : ************************* قـــــــــــــــــــــــرآن شناســــــی *********************، احكام فقهی مترتّب بر قرآن / اهمیت حفظ قرآن چقدر است؟ و آیا حفظ قرآن بدون توجه به معناى آن نزد خداوند، اجر و پاداشی دارد؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
یکشنبه 3 دی 1396



پرسش-در حال حاضر با وجود رایانه هاى شخصى و مصونیت قرآن از تحریف، چه نیازى به حفظ قرآن و صرف هزینه هاى كلان است؟



چند نكته درباره این پرسش شایان توجه است:
اگر هدف، تنها مصون گشتن قرآن از تحریف بود، نیاز به حفظ قرآن و صرف هزینه هاى كلان وجود نداشت! اما آثار مختلفى بر حفظ قرآن مترتب است؛ از جمله:


1. یاد خدا
حفظ آیات، بر جان و روح حافظ تأثیر مى گذارد؛ به گونه اى كه در هر پیش آمدى آیه مناسب با آن بر قلب خطور كند و یا با یادآورى آن، شخص وظیفه خود را در حادثه تشخیص دهد. براى مثال قرآن درباره وسوسه هاى شیاطین مى فرماید:


«إِنَّ الَّذِینَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّیْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ»135

 «پرهیزكاران هرگاه خیالى شیطانى عارضشان شود، یاد [خدا ]كنند و آن گاه بینا باشند».
پس همان گونه كه خیال شیطانى جان را شعله ور مى كند، یادآورى آیات، شعله را خاموش و دل را نورانى مى سازد.136 بدیهى است چنین اثرى بر ذخیره سازى آیات قرآن، در رایانه و دفتر یادداشت مترتب نمى گردد.


2. شفاى دردهاى معنوى
یكى از مهم ترین ویژگى هاى قرآن، علاوه بر هدایتگرى، زبان عاطفه و تأثیرگذارى آن بر عواطف و احساسات و تلطیف كردن آنها است؛137 


چنانكه خداوند مى فرماید:

«یا أَیُّهَا النّاسُ قَدْ جاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ شِفاءٌ لِما فِی الصُّدُورِ»138

 «اى مردم! از سوى پروردگارتان پندى براى شما و شفابخش دل ها و رهنمود و رحمتى براى مؤمنان آمده است»


این شفابخشى هنگامى كامل مى گردد كه دل در محضر قرآن باشد و آیات قرآنى را به خود تلقین و یادآورى كند.
بنابراین توصیه مى شود، حداقل آیاتى را كه بر جان خود مؤثر و در درمان مشكلات روحى خود مفید تشخیص مى دهید، به حافظه و خاطر خود بسپرید و بكوشید آن را از حد حافظه ذهنى به باور قلبى تبدیل كنید تا در اثر این تلقین، قلب درمان شده و آثار شفابخش آن را شاهد باشید.
شاید مهم ترین علت سفارش هاى مكرر به حفظ قرآن از سوى پیشوایان معصوم علیهم السلام، رهانیدن انسان از اضطراب، تشویش ها و آلام روحى باشد؛ چرا كه قرآن «ذكر» است.

 «وَ هذا ذِكْرٌ مُبارَكٌ أَنْزَلْناهُ»139

 

 و اطمینان قلب در ذكر خدا نهفته است.

«أَلا بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»140

 

و روگردانى از ذكر خدا زندگانى سخت و تؤام با تنگناها و گرفتارى ها را به دنبال دارد.141


.3 تحقیق و پژوهش
قرآن مجید كتابى براى همه زمان ها و متناسب با نیازهاى علمى همه انسان ها است. این كتاب طورى تنظیم شده، كه عبارت هاى آن علاوه بر معانى ظاهرى، داراى معانى باطنى بسیار عمیقى است. معانى باطنى قرآن فراتر از دسترسى به الفاظ از طریق رایانه و كتاب است. راه اصلى رسیدن به معانى باطنى، كشف انواع ارتباط بین آیات است.
به عبارت دیگر تحقیق و پژوهش در قرآن نیاز به هوشمندى ذهن و نورانیت قلب دارد. این مهم با حفظ كردن و انس با قرآن، بهتر امكان پذیر است.142



: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : در حال حاضر با وجود رایانه هاى شخصى و مصونیت قرآن از تحریف، چه نیازى به حفظ قرآن و صرف هزینه است؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396



پرسش-آیا اگر كسى قرآن را حفظ كند و بعد آن را فراموش نماید، گناه کرده است؟



فراموش كردن قرآن گناه نیست؛ ولى در قیامت موجب حسرت مى گردد و فضیلتى از كف او رفته است. ابى بصیر گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم كه مى فرمودند:

 «كسى كه سوره اى از قرآن را فراموش كند، در قیامت آن سوره به صورتى زیبا و مقامى رفیع بر او ظاهر مى شود. وقتى بنده او را مى بیند، مى پرسد: كیستى؟ چقدر زیبایى؟ پاسخ مى دهد: آیا مرا نمى شناسى؟ من فلان سوره هستم. اگر مرا فراموش نمى كردى، تو را به آن مكان رفیع مى بردم».134

البته نوعى فراموشى هم وجود دارد كه گناه است و آن فراموش كردن هدایت هاى قرآن و نادیده گرفتن آن در مقام عمل است. در هر صورت براى آنكه قرآن در یاد بماند، بایستى مرتب تكرار گردد.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : آیا اگر كسى قرآن را حفظ كند و بعد آن را فراموش نماید، گناه کرده است؟ / مصادیق روایت «قرآن بخوان و بالا برو» چه كسانى اند؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396



پرسش-روش صحیح حفظ قرآن چگونه است؟



براى حفظ قرآن، لازم است به موارد ذیل توجه كنید:


1.
تصمیم جدى و باقى ماندن بر تصمیم.


2. داشتن جواب هاى قانع كننده اى براى سؤل هاى ذیل: چرا حفظ مى كنم؟ فایده اش چیست؟ قرآن چیست؟ سخن كیست؟ روى من چه اثراتى ممكن است داشته باشد؟ چقدر به قرآن علاقه دارم؟ چه چیزى از قرآن براى من مهم تر است؟ چه كتابى از این مهم تر است؟


3. قرائت صحیح و روان قرآن؛ به طورى كه در هیچ جاى قرآن مشكل قرائت نداشته باشید.


4. استفاده از یك قرآن (مانند خط عثمان طه).


5. انس با صوت قرآن و گوش كردن به نوار ترتیل به ویژه قاریانى كه صداى دلنشین دارند.


6. تقسیم اوقات (یكى براى حفظ و دیگرى براى تكرار)، زمان حفظ ثابت باشد و بهتر است در مكانى آرام و اوایل صبح بعد از نماز صبح باشد ولى تكرار هر موقع باشد، مهم نیست.


7. براى هر نوبت حفظ، قسمتى از قرآن (یك صفحه، یا چند آیه) انتخاب شود. چندین مرتبه از روى متن خوانده شود و سپس بدون نگاه به قرآن نزد دیگران تلاوت شود تا غلط هاى احتمالى را بگوید.


8. هرگونه كه حفظ مى شود، به همان روش نیز تكرار گردد.


9. در هنگام حفظ، شمرده شمرده خوانده شود و صداى تلاوت شنیده شود.


10. در مراحل اولیه، هر روز، اول محفوظات تكرار شود؛ بعد هفته اى یك بار و به مرور زمان، هر ماه یك بار، دوره شود.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، ثواب هدیه تلاوت به اهل البیت(ع) چقدر است؟ / روش صحیح حفظ قرآن چگونه است؟ / دلیل وجود آیات متشابه در قرآن چیست؟، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396



پرسش-اهمیت حفظ قرآن چقدر است؟ و آیا حفظ قرآن بدون توجه به معناى آن نزد خداوند، اجر و پاداشی دارد؟



حفظ اگر با توجه به معانى همراه باشد، به طور مسلم از رتبه بالاترى برخوردار خواهد بود؛ چنان كه پیامبر صلى الله علیه و آله مى فرماید: هر كس قرآن را با تدبر و فهمیدن ختم كند، گویا نبوت را در دل خود جاى داده است؛ ولى به او وحى نمى رسد».131


اما این كه اجر و ثواب حافظ قرآن چه اندازه است؟ پاسخش را نمى توان به طور دقیق به دست آورد لیكن نكاتى را مى توان از این حدیث دریافت كه «حافظ قرآن اگر بدان عمل كند، در آخرت رفیق فرشتگان پیغام برنده و نیك رفتار خداوند است».132


باز در این زمینه فضیل بن یسار گوید: از حضرت صادق علیه السلام شنیدم كه فرمودند: 

«كسى كه درباره قرآن رنج كشد و به سختى و حافظه كم، آن را حفظ كند، دو اجر دارد».133


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، احكام فقهی مترتّب بر قرآن / اهمیت حفظ قرآن چقدر است؟ و آیا حفظ قرآن بدون توجه به معناى آن نزد خداوند، اجر و پاداشی دارد؟، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396



پرسش-چرا گفته شده: اگر قرائت قرآن را به اهل بیت علیهم السلام هدیه كنید، ثواب آن مضاعف مى شود؟



خواندن قرآن یك عمل مستحب است و هر عمل مستحبى، براى خودش ثواب دارد. هدیه كردن نیز براى خودش عمل مستحبى است و ثواب جداگانه دارد و وقتى به پیامبر و ائمه علیهم السلام هدیه مى شود، خداوند به احترام و عظمت آنان ثواب ویژه اى به شخص عنایت مى كند همان گونه كه اگر كسى در راه خدا قرضى بدهد، چند برابر،

 از خدا مى گیرد.

از طرفى ائمه علیهم السلام مجراى فیض الهى اند و ریزش رحمت و فزونى ثواب به سبب بركات وجودى آنان فزونى مى یابد. امیرالمؤمنین على علیه السلام مى فرماید: در دعا ابتدا بر اهل بیت صلوات بفرستید تا در اثر ریزش رحمت الهى، به شما هم رحمت برسد.129


در نتیجه هدیه صلوات و ختم قرآن به ارواح پاك آنان، موجب فزونى رحمت و افزایش فیض الهى است.


شخصى به نام «على بن مغیره» خدمت امام موسى بن جعفر علیه السلام عرض كرد:

در ماه رمضان چند بار قرآن را ختم مى كنم؛ روز عید فطر كه فرا مى رسد، یكى از آنها را به پیامبر صلى الله علیه و آله یكى را به حضرت على علیه السلام، یكى را به حضرت فاطمه علیهاالسلام و بقیه را به سایر امامان علیهم السلام ـ تا برسد به شما ـ اهدا مى كنم. در برابر این عمل چه پاداشى براى من است؟

 امام هفتم علیه السلام فرمودند: 

پاداش تو آن است كه در روز قیامت با آن بزرگواران خواهى بود. 

عرض كردم: اللّه اكبر! آیا چنین پاداشى براى من است؟ 

حضرت سه مرتبه فرمودند: «آرى،آرى،آرى».130


:
 برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : ثواب هدیه تلاوت به اهل البیت(ع) چقدر است؟ / روش صحیح حفظ قرآن چگونه است؟ / دلیل وجود آیات متشابه در قرآن چیست؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396



پرسش-تفكّر و تدبّر در قرآن، چه میزان اهمیت دارد؟



قرآن كتابى است كه شكوفایى پیام ها و معارف آن، در پناه اندیشیدن است.

«تفكر» عبارت است از: بكار بردن فكر براى كشف مجهولات و پاسخ به سؤالات است. قرآن در این زمینه مى فرماید:


«وَ أَنْزَلْنا إِلَیْكَ الذِّكْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُونَ»123

 «وحى آسمانى را بر تو فرود آوردیم، تا براى مردم آنچه را به سوى ایشان نازل شده است توضیح دهى و شاید آنان تفكر كنند»


پس انتظار آن است كه انسان، آیات قرآن را در كنار بیانات پیامبر صلى الله علیه و آله و سنت قرار داده، در آنها بیندیشد و مجهولات خود را مرتفع سازد؛ زیرا تنها در سایه تفكر در آیات است كه بسیارى از سؤالات اساسى انسان، پاسخ داده مى شود. قرآن به پیامبر صلى الله علیه و آله مى فرماید:


«قُلْ هذِهِ سَبِیلِی أَدْعُوا إِلَى اللّهِ عَلى بَصِیرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِی»124

 «بگو این راه من است كه با بصیرت تمام، من و پیروانم را به سوى خدا، 

دعوت مى كنم»


آیات قرآن، از معارف و دستورهایى سخن مى گوید؛ از مسئولیت هاى انسان و نظام پاداش و جزا مى گوید و عواقب مثبت و منفى رفتارش را متذكر مى شود. اما تدبر در آیات قرآن؛ یعنى، توجه به عواقب و لوازم آیات و آثار مترتب بر عمل كردن یا نكردن بر مقتضاى آن، با این تدبر است كه دل و قلب انسان، از بشارت هاى قرآن بهره مى گیرد و تهدیدهایش در او مؤثر مى افتد. قرآن 

در این زمینه مى فرماید:


«أَ فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها»125

 «آیا در آیات الهى تدبر نمى كنند یا آنكه بر دل آنها قفل زده شده

 (و راه نمى افتد)»


در روایات نیز ثواب تدبّر در آیات قرآن، از قرائت آن بیشتر معرفى شده است:

«لا خیر فى قرائة لیس فیها تدبر»126

 [آگاه باشید كه ]خیرى در تلاوت قرآن بدون تدبّر آن وجود ندارد»


در این باره توجه به چند نكته، لازم است:

1. الهى بودن قرآن بدون «تدبر در آن» معلوم نخواهد شد:

«أَ فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَیْرِ اللّهِ لَوَجَدُوا 

فِیهِ اخْتِلافاً كَثِیراً»127


2. بدون تدبر در قرآن، نمى توان از ذخایر بى كران و پر خیر و بركت كلام 

خدا بهره اى جست.


3. تدبّركننده در قرآن با تمام وجود، در جاى جاى قرآن، حضور خدا را حس مى كند و دل و جانش را از نور خدا سرشار مى نماید.128

: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : تفكّر و تدبّر در قرآن، چه میزان اهمیت دارد؟ / آیا ثواب قرائت برخى از سوره ها كه ثواب ختم قرآن دارد، ما را از ختم قرآن بى نیاز میكند؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396


پرسش-مصادیق روایت «قرآن بخوان و بالا برو» چه كسانى اند؟



امام صادق علیه السلام مى فرمایند: 

«هر كس در حال جوانى، قرآن بخواند و با ایمان هم باشد...» 

به او گفته مى شود: 

«بخوان و یك درجه بالا برو»
سپس به قرآن مى گویند: آیا آنچه تو خواستى به او رساندیم و تو را خشنود كردیم؟ مى گوید: آرى».121
از دیگر مصادیق روایت مذكور، حافظان حقیقى قرآن اند. بدین معنى كه اگر رفتار انسان با آیات الهى همخوانى داشته باشد، قرآن و مفاهیم آن با گوشت و خون او آمیختگى مى یابد. چنین انسانى به طور طبیعى هنگام تلاوت قرآن یك نوع تخاطب و هم سخنى را با خداى خویش خواهد یافت.

 رسول خدا صلى الله علیه و آله فرموده اند:

«در روز قیامت، قرآن به انسان گوید: منم كه شب تو را به بیدارى به پایان بردم، روزهاى داغ تو را به تشنگى به سر آوردم و آب دهانت را خشك كردم و اشكت را روان ساختم [اكنون] هر كجا بروى، من هم با تو باشم... آنگاه به او گفته شود: بخوان و بالا برو. سپس هر یك آیه كه بخواند، یك درجه بالا مى رود»122.


به عبارت دقیق، قرآن خواندن و بالا رفتن در آخرت، تجسّم عینى حقیقت عمل در این دنیا است و با توجه به اینكه حفظ قرآن مراتبى دارد و مرتبه عالى آن، حفظ و محافظت در همه ابعاد است، میزان ترقّى در آن عالم نیز متناسب با مراتب حفظ است. بنابراین كسى كه روح و حقیقت قرآن را حفظ كرده و آن را با جان و دل آمیخته و مورد فهم و عمل قرار داده است، مراتب بسیار بالایى را كسب خواهد كرد. و همچنان كه خواندن و عمل كردن به آیات قرآن در دنیا، انسان را از نظر روحى و معنوى بالا مى برد؛ در قیامت نیز این واقعیت در ارتقاى به مقامات والاى بهشت، تجلى مى یابد.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، آیا اگر كسى قرآن را حفظ كند و بعد آن را فراموش نماید، گناه کرده است؟ / مصادیق روایت «قرآن بخوان و بالا برو» چه كسانى اند؟، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396


پرسش-آیا ثواب قرائت برخى از سوره هاى قرآن ـ كه به اندازه ختم قرآن ذكر شده است ـ انسان را از ختم قرآن بى نیاز مى كند؟



در این باره اشاره به چند نكته شایان توجه است:
1. ثواب ها براساس لطف و تفضل از سوى خداوند است و نیازى نیست كه تساوى در آن ملاحظه شود؛ برخلاف كیفرها كه باید عدالت در آن رعایت گردد.


2. این گونه روایات كه بیانگر ثواب بسیار براى یك كار نیك است ـ بر فرض صحت ـ به جهت تشویق مردم و ترویج یك فرهنگ هدایتگر در جامعه است؛ یعنى، اگر چنین كارهاى پسندیده به طور مستمر به وسیله افراد جامعه انجام پذیرد، شایسته چنان ثواب هاى فراوان از سوى خداوند است. به ویژه آنكه صفت رحمت خداوند، غالب است و در لطف و بخشش به بندگان هیچ گونه بخل و محدودیتى ندارد. از این رو، این گونه روایات براى ایجاد انگیزه انجام كارهاى خیر است؛ نه آنكه انگیزه عمل به كارهاى بزرگ و گسترده را در میان مؤمنان از بین ببرد.


3. روایات مربوط به ثواب قرائت سوره ها، همگى داراى اسناد صحیح و معتبرى نیست.


4. برخى از سوره ها كه فراوانى ثواب تلاوت براى آنها ذكر مى شود، به تناسب تدبّر و عمل به آنها مى باشد.120


5. برخى از پیام ها و محتواهایى كه در سوره اى خاص وجود دارد، نقشى كلیدى در عمل كردن و باور به محتواى دیگر سوره هاى قرآن دارد؛ به گونه اى كه با پذیرش و ایمان به آن، پذیرش و باور نسبت به دیگر سوره ها حاصل مى شود. قرآن گاه مطلبى را به طور اجمال و كلى در جایى مطرح كرده و سپس تفصیل آن را در چندین سوره بیان مى كند؛ براى مثال عصاره قرآن در سوره حمد است و به عنوان كلید پذیرش تمام معارف قرآن مطرح شده است و مجموعه توحید ذاتى، صفاتى و افعالى خداوند و تنزّه كامل او در سوره «اخلاص» آمده است. به عبارت دیگر بعضى از سوره ها، مواضع اصولى اسلام است كه در دیگر سوره ها به تبیین و تفصیل آن پرداخته مى شود.


6. علت فضیلت یافتن یك سوره، گاهى با شرایط خاص فرهنگى و اجتماعى ارتباط دارد؛ یعنى، روایتى از پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله یا ائمه اطهار علیهم السلام در فضیلت سوره اى و آیه اى وارد شده، كه تكرار آن در میان مردم به حفظ كیان اندیشه و عقیده جامعه كمك فراوانى مى كند و یا در زنده ماندن برخى رخدادهاى مهم اسلامى تأثیر بسزایى دارد.


7. آنچه اهمیت دارد «پایدارى ثواب» و عمق بخشى به «نورانیت» كار خیر در دل و جان است. تلاوت قرآن به طور پیوسته، نورانیت را در دل و جان عمق بیشترى مى دهد، به همین جهت بیشتر روایاتى كه براى ثواب برخى سوره ها آمده؛ شرط آن را تلاوت هر شب و یا تكرار آن را به تعداد خاصى قرار داده است.


8. مقصود از روایت هایى كه آثار خاصى را براى برخى از اعمال ذكر كرده اند این نیست كه فلان عمل «علت تامه» آن اثر است؛ بلكه مقصود «اقتضا»ى اثر است. 

«علت تامه» مجموع علل مؤثر بر یك چیز با رفع تمام موانع است. تأثیر چنین علتى بر معلول حتمى و ضرورى است و به هیچ وجه تخلف بردار نیست. در حالى كه «مقتضى» یكى از شرایط مؤثر بر یك پدیده است كه در صورت فقدان موانع مى تواند اثر كند ولى اگر مانعى بر سر راه آن قرار گیرد توان تأثیر ندارد.


در پایان اشاره به یك اصل مهم شایان توجه است؛ كه «جایگزین» هم مانند «بَدَل» مى باشد و از برخى جهات مانند «اصل» است. اما تمامى حقیقت و آثار «اصل» را ندارد. چنان كه زینت آلات بدلى، از نظر زیبایى ظاهرى مانند طلاى اصل مى باشد اما از نظر پایدارى و ارزش واقعى، همانند طلاى اصل نیست.


بدیهى است تلاوت تمامى آیات قرآن داراى آثار بسیار فراوان علمى، معنوى مى باشد كه با خواندن یك یا چند سوره تمامى آن بركات حاصل نخواهد شد. اما برخى از آثار مانند ثواب تفضلى را چه بسا خواهد داشت.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، تفكّر و تدبّر در قرآن، چه میزان اهمیت دارد؟ / آیا ثواب قرائت برخى از سوره ها كه ثواب ختم قرآن دارد، ما را از ختم قرآن بى نیاز میكند؟، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396



پرسش-هنگام تلاوت قرآن چه آدابى را رعایت كنیم تا بیشترین بهره را ببریم؟آیا خواندن ترجمه فارسى قرآن هم ثواب دارد؟


براى تلاوت قرآن، آداب خاصّى هست كه به بعضى از آنها با استفاده از آیات و روایات اشاره مى شود:


1.
در حال طهارت و با وضو به تلاوت قرآن بپردازید.


2. در حالى كه مسواك كرده اید قرآن را تلاوت كنید.


3. با صوت زیبا تلاوت كنید.


4. با جَهر متوسّط بخوانید؛ نه با صداى آهسته باشد و نه با صداى بسیار بلند.


5. در حال تلاوت، با اَدَب و با طمأنینه و رو به قبله باشید؛ چه نشسته و چه ایستاده و اگر نشسته مى خوانید، تكیه نكنید.


6. از روى «مصحف» تلاوت كنید، كه نگاه در «مصحف» و تلاوت از روى آن آثار خاصّى دارد اگرچه آیات را حفظ باشید.
در روایتى از رسول اكرم صلى الله علیه و آله نقل شده است:

«لیس شى ء أشدّ على الشّیطان من القرائة فى المحصف نظراً»114

 «چیزى براى شیطان سخت تر و كوبنده تر از تلاوت قرآن نیست، آن هم از روى مصحف و با نگاه كردن در آن»


7. قبل از شروع بگویید: «أستعیذ باللّه السّمیع العلیم من الشّیطان الرّجیم»؛ «به خداوند شنوا و دانا، از شیطان رانده شده پناه مى برم» و یا بگویید: «أعوذ باللّه السّمیع العلیم من الشّیطان الرّجیم» و بعد بگویید: «بسم اللّه الرّحمن الرّحیم». سپس تلاوت را شروع كنید، تا با عنایت خداى متعال از دخالت هاى شیطانى در نفس خود محفوظ بمانید. قرآن مى فرماید:
«فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنَ الشَّیْطانِ الرَّجِیمِ إِنَّهُ لَیْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ»؛ «وقتى قرآن را تلاوت مى كنى، پناه ببر به خداى متعال از شیطان مطرود. البته شیطان را بر آنانى كه ایمان آورده و به پروردگارشان توكل مى كنند، تسلّط و سیطره اى نیست».115


8. ترتیل را مراعات كنید؛ قرآن، خطاب به رسول اكرم صلى الله علیه و آله مى فرماید:
«وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلاً»116

 «و قرآن را با ترتیل مناسب آن بخوان»
امام موسى بن جعفر از پدران بزرگوار خود نقل مى كند: از رسول اكرم صلى الله علیه و آله در خصوص آیه «وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلاً» سؤال شد و آن حضرت در توضیح و تفسیر آیه فرمود:

 «بیّنه تبیاناً و لاتنثره نثر الرّمل، و لا تهذّه هذا الشعر، قفو عند عجائبه، و حرّكوا به القلوب، و لا یكون همّ أحدكم آخر السّورة»117

 «قرآن را روشن و واضح تلاوت كن و حروف و كلمات آن را جدا از هم و پراكنده مساز، مانند پراكنده ساختن دانه هاى ریگ از یكدیگر، و آن را سریع و تند تلاوت نكن، همانند تند خواندن شعر. وقتى به عجایب قرآن مى رسید، توقف كنید و به تدبّر و تأمّل بپردازید و با تلاوت آن دل ها را به حركت آورید و با شتاب و بى تأمّل نخوانید؛ به نحوى كه بخواهید زود به آخر سوره برسید»


9. به هنگام تلاوت قرآن، به چیز دیگرى فكر نكنید و متوجه آیات قرآن باشید.


10. در آیات قرآن تدّبر كنید كه در این صورت، از انوار، هدایت ها، حقایق، معارف و دقایق و اسرار قرآن كریم، به اندازه خود بهره مند خواهید شد.
تلاوتى كه در آن تدبّر نباشد، آن طور كه شایسته است، فایده اى نخواهد داشت. البته این بدان معنا نیست كه اگر كسى اهل تدبّر نباشد و یا معانى آیات را حتّى در حدّ ترجمه نداند، از تلاوت قرآن بهره اى نخواهد برد! چنین كسى هم با مراعات قسمتى از آداب تلاوت، بهره خود را خواهد برد.


11. حقّ آیات را مراعات كنید؛ به این معنا كه به هنگام تلاوت قرآن، وقتى از رحمت و بهشت یاد مى شود، خود را از آن رحمت محروم نبینید و وقتى به آیات عذاب و آتش و سخط و غضب مى رسید، بترسید و به خداى متعال پناه ببرید كه از اهل عذاب و آتش نباشید و مشمول سخط و غضب نگردید. وقتى به آیات تكبیر، تعظیم، تسبیح و تحمید مى رسید، به تكبیر، تعظیم، تسبیح و تحمید حقّ بپردازید. هنگامى كه به آیات استغفار و طلب عفو و بخشش مى رسید، استغفار كنید و طلب عفو و مغفرت نمایید. آنجایى كه به ذكر صالحان مى رسید، از خدا بخواهید شما را نیز از آنان و در جمع آنان قرار دهد و آن گاه كه به ذكر اهل طغیان و غفلت مى رسید، از خدا بخواهید كه شما را از ورود به جمع آنان حفظ كند.
امام صادق علیه السلام فرمود:

«اذا مررت بآیة فیها ذكر الجنّة فاسأل اللّه الجنّة، و اذا مررت بآیة فیها ذكر النّار فتعوّذ باللّه من النّار»118

 «به هنگام تلاوت قرآن وقتى به آیه اى رسیدى كه در آن ذكر بهشت شده است، از خدا بهشت را بخواه، و وقتى به آیه اى رسیدى كه در آن ذكر آتش به میان آمده است، به خدا پناه ببر از آتش»


در پایان تذكر این نكته بایسته است كه هر چه مى توانید در تلاوت قرآن و مراعات آداب آن، جدّیّت داشته باشید و این امر را مهم بشمارید و بدانید كه هر چه در تلاوت قرآن بكوشید و با آن وحدت یابید؛ به همان اندازه به «حقیقت نورى قرآن» نزدیك شده و در نتیجه «حقیقت نورى خود» را خواهید یافت؛ زیرا «حقیقت نورى انسان» از «حقیقت نورى قرآن» و مرتبه اى از مراتب آن است و این سرّ براى اهل آن معلوم، و از نا اهلان محجوب است.
«حقیقت قرآن» تجلّیات حقّ است كه در وراى این الفاظ و مفاهیم ظاهرى بوده و در كتاب مكنون و نزد حضرت محبوب است:

«وَ إِنَّهُ فِى أُمِّ الْكِتابِ لَدَیْنا لَعَلِىٌّ حَكِیمٌ»119

 «و همانا كه آن در كتاب اصلى به نزد ما سخت والا و پر حكمت است»

در عین حال، با همین الفاظ و مفاهیم، ظاهر و متجلّى است. آن كه از «حقیقت قرآن» دور مانده، از «حقیقت خود»دور گشته و از حضرت محبوب، محجوب مانده است.


اما اصرار بر تلاوت قرآن به زبان عربى، دلایل متعددى دارد، از جمله:
1. ایجاد زبانى مشترك در میان همه پیروان و در واقع فراهم سازى نوعى وحدت و پیوند بین الملل دینى، باعث تأكید بر قرائت و حفظ زبان عربى شده است.


2. روح و محتواى هر پیام و سخنى در قالب زبان خاص خود، عمیق تر درك مى شود تا زمانى كه به زبان هاى دیگر برگردانده شود و قرآن كه داراى مضامین بسیار بلند و عالى است، هرگز قابل ترجمه دقیق و كامل به هیچ زبانى نیست. فرق بین قرآن و ترجمه هایش، همان فرق بین كتاب الهى و بشرى است.


بنا بر آنچه گفته شد، تلاش و همت ما باید بر آن باشد كه تلاوت قرآن را به زبان عربى پیگیرى كنیم و هر چه بیشتر با ترجمه آن آشنا شویم. حتى اگر كمتر بخوانیم؛ بهره ما بیشتر خواهد بود و كم كم تسلط ما بیشتر خواهد شد.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : آداب تلاوت قرآن را بیان کنید؟ آیا خواندن ترجمه فارسى قرآن هم ثواب دارد؟ / آیا تفسیر نمادین و سمبلیك از قرآن صحیح است؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396



پرسش-چگونه مى توان استخاره كرد و شرایط آن چیست؟



«استخاره»
در لغت، به معناى طلب خیر از خداوند متعال است كه دانا به امور و عواقب كارها است. در كنار این معنا، گاهى استخاره به معناى نوعى قرعه در هنگام تحیّر است كه همراه با دعا و درخواست از خداوند متعال به كار برده مى شود. این نوع استخاره معمولاً با تسبیح و قرآن انجام مى شود.
در روایات، استخاره به معناى طلب خیر از خداوند متعال، بسیار مورد سفارش قرار گرفته است، و ائمه اطهار علیهم السلام، شیعیان را ترغیب كرده اند كارهاى خود را بر اساس استخاره انجام دهند.
امام باقر علیه السلام فرموده است: 

«كُنَّا نَتَعَلَّمُ الاِسْتِخَارة كَمَا نَتَعَلَّمُ السُّورَه مِنَ الْقُرْآنِ»107

 «ما استخاره را آموزش مى دهیم، همان گونه كه سوره قرآن را آموزش مى دهیم».
روایت دوم تصریح دارد كه پس از طلب خیر از خداوند متعال، هر اتفاقى كه براى استخاره كننده بیفتد، مى بایست از آن راضى باشد.
امام صادق علیه السلام نیز فرموده است:

«... مَا أُبَالِى إِذَا اسْتَخَرْتُ اللَّهَ عَلَى أَیِّ جَنْبِی وَقَعْتُ»108

 «... آن گاه كه استخاره كردم، باكى ندارم كه چه بر من واقع مى شود».
دلیل آن را بایست در این نكته جست و جو كرد كه استخاره كننده، خود را به خدا سپرده و خداوند متعال نیز به خیر او آگاه تر است. بنابراین در صورت عمل بر اساس استخاره، هر اتفاقى كه بیفتد، باید ایمان داشته باشد كه خیر او در آن بوده است.
روش هاى استخاره:
از آنجا كه معناى اصلى استخاره، طلب خیر از خداوند متعال است، بهترین روش آن، دعا است؛ زیرا در حقیقت استخاره نوعى دعا و طلب خیر از پیشگاه خداوند متعال است كه دانا به همه كارها و اسرار است و خیر و شرّ ما نیز در دست او است. دعاهاى متعددى براى استخاره نقل شده از جمله:


1. امام باقر علیه السلام مى فرماید: «من هرگاه در كار مهمى اراده استخاره دارم؛ در حال نشسته صد بار با دعاى زیر، از خدا طلب خیر مى كنم. اما براى خرید چیزى و كارهاى شبیه آن سه بار این دعا را در حال نشسته مى خوانم:
«اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ بِأَنَّكَ عَالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ كَذَا وَ كَذَا خَیْرٌ لِى فَخِرْهُ لِى وَ یَسِّرْهُ وَ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ شَرٌّ لِى فِى دِینِى وَ دُنْیَاىَ وَ آخِرَتِى فَاصْرِفْهُ عَنِّى إِلَى مَا هُوَ خَیْرٌ لِى وَ رَضِّنِى فِى ذَلِكَ بِقَضَائِكَ فَإِنَّكَ تَعْلَمُ وَ لاَ أَعْلَمُ وَ تَقْدِرُ وَ لاَ أَقْدِرُ وَ تَقْضِى وَ لاَ أَقْضِى إِنَّكَ عَلاَّمُ الْغُیُوب)»109.


2. در صحیفه سجادیه آمده است:

«اللَّهُمَّ إِنِیِّ أَسْتَخِیرُكَ بِعِلْمِكَ، فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ اقْضِ لِی بِالْخِیَرَةِ؛ وَ أَلْهِمْنَا مَعْرِفَةَ الاِخْتِیَارِ، وَ اجْعَلْ ذَلِكَ ذَرِیعَةً إِلَى الرِّضَا بِمَا قَضَیْتَ لَنَا وَ التَّسْلِیمِ لِمَا حَكَمْتَ فَأَزِحْ عَنَّا رَیْبَ الاِرْتِیَابِ، وَ أَیِّدْنَا بِیَقِینِ الْمُخْلِصِینَ. وَ لَا تَسُمْنَا عَجْزَ الْمَعْرِفَةِ عَمَّا تَخَیَّرْتَ فَنَغْمِطَ قَدْرَكَ، وَ نَكْرَهَ مَوْضِعَ رِضَاكَ، وَ نَجْنَحَ إِلَى الَّتِى هِیَ أَبْعَدُ مِنْ حُسْنِ الْعَاقِبَةِ، وَ أَقْرَبُ إِلَى ضِدِّ الْعَافِیَةِ؛ حَبِّبْ إِلَیْنَا مَا نَكْرَهُ مِنْ قَضَائِكَ، وَ سَهِّلْ عَلَیْنَا مَا نَسْتَصْعِبُ مِنْ حُكْمِكَ؛ وَ أَلْهِمْنَا الِانْقِیَادَ لِمَا أَوْرَدْتَ عَلَیْنَا مِنْ مَشِیَّتِكَ حَتَّى لَا نُحِبَّ تَأْخِیرَ مَا عَجَّلْتَ، وَ لاَ تَعْجِیلَ مَا أَخَّرْتَ، وَ لاَ نَكْرَهَ مَا أَحْبَبْتَ، وَ لاَ نَتَخَیَّرَ مَا كَرِهْتَ. وَ اخْتِمْ لَنَا بِالَّتِى هِیَ أَحْمَدُ عَاقِبَةً، وَ أَكْرَمُ مَصِیراً، إِنَّكَ تُفِیدُ الْكَرِیمَةَ، وَ تُعْطِى الْجَسِیمَةَ، وَ تَفْعَلُ مَا تُرِیدُ، وَ أَنْتَ عَلَى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ».110


استخاره با قرآن
یكى از روش هاى استخاره، استخاره با قرآن است. در روایات به این نوع روش نیز در كنار روش هاى دیگر اشاره شده است.
در روایتى آمده است: الْیَسَعِ الْقُمِّیِّ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أُرِیدُ الشَّیْءَ وَ أَسْتَخِیرُ اللَّهَ فِیهِ فَلَا یُوَفَّقُ فِیهِ الرَّأْیُ إِلَى أَنْ قَالَ فَقَالَ: «افْتَتِحِ الْمُصْحَفَ فَانْظُرْ إِلَى أَوَّلِ مَا تَرَى فَخُذْ بِهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ»111؛ الیسع قمى مى گوید: به امام صادق علیه السلام عرض كردم: كارى مى خواهم انجام دهم و در آن كار از خدا نیز استخاره مى كنم؛ اما به نظر ثابتى موفق نمى شوم. آن حضرت فرمود: «قرآن را بگشا و به نخستین آیه كه مى بینى نگاه كن و آن را بگیر كه اگر خدا بخواهد [خیر تو در آن است]».
اما درباره چگونگى فهم خیر از آیات قرآن، دعاهاى مختلفى وارد شده كه یكى از آنها به پیامبر گرامى اسلام صلى الله علیه و آله منسوب است. آن حضرت مى فرماید: هنگامى كه خواستى به كتاب خدا استخاره بزنى و از تحیّر بیرون بیایى، سه بار سوره اخلاص (توحید) را بخوان و سه صلوات بر پیامبر اكرم و آل او بفرست و سپس این دعا را بخوان:

«اللَّهُمَّ إِنِّى تَفَألْتُ بِكِتَابِكَ وَ تَوَكَّلْتُ عَلَیْكَ فَأَرِنِى مِنْ كِتَابِكَ مَا هُوَ الْمَكْتُومُ مِنْ سِرِّكَ الْمَكْنُونِ فِى غَیْبِكَ».
سپس قرآن را باز كن و بدون اینكه خطوط و صفحات را بشمارى، از خط اول عاقبت كار را بخوان.112


استخاره با تسبیح
براى استخاره با تسبیح مشهور آن است كه: بعد از نیت، حداقل سه بار صلوات و یك بار حمد و سه مرتبه سوره اخلاص و چند مرتبه «استخیراللّه برحمته»؛ «از رحمت خدا طلب خیر مى كنم» را بگویید و بعد یك قبضه از دانه هاى تسبیح را به دست گرفته و دو تا دو تا بشمارید. اگر یك عدد باقى ماند، «خوب» و اگر دو تا ماند «بد» است.


پنج نكته درباره استخاره
درباره استخاره و روش آن، رعایت پنج نكته ضروررى است:


1.
استخاره هیچ گاه جاى اندیشه و مشورت را نمى گیرد؛ بلكه استخاره پس از اندیشه و مشورت است؛ یعنى، هر كارى را كه مى خواهیم انجام بدهیم، ابتدا باید درباره آن بیندیشیم و سود و زیان آن را بسنجیم. در مرحله دوم با كسانى كه در آن موضوع صاحب نظرند مشورت كنیم و آن گاه یكى از دعاهاى استخاره را تلاوت كنیم و اگر تحیّر ما برطرف نشد، با قرآن استخاره كنیم.


2. به رغم اینكه امروزه، استخاره با قرآن رواج بیشترى دارد؛ اما بهترین راه و روش استخاره، قرائت دعاهاى استخاره است. در استخاره با قرآن نیز باید دقت كرد كه هركس حق ندارد فهم خود را بر قرآن تحمیل كند و بر اساس برداشت خود از قرآن و آیات آن عمل نماید. بهتر است در استخاره با قرآن، از علماى آشنا با قرآن، كمك گرفت تا خداى ناكرده دچار اشتباه در فهم قرآن و تحمیل آنها به قرآن نشویم؛ زیرا الهام گیرى از آیات قرآن، كار آسانى نیست و نیاز به كسانى است كه آگاهى و آشنایى تخصصى نسبت به قرآن دارند. پس نمى توان به خوب و بدى كه در بالاى بعضى از قرآن ها نوشته شده اعتماد كرد.


3. خواندن دعاى استخاره براى هر كارى توصیه شده است؛ زیرا خیر ما به دست خداوند متعال است و ما در هر كارى، باید خیر خود را از او بخواهیم. در این صورت استخاره با قرآن، نباید به صورت عادت و روش دائمى درآید و جایگزین اندیشه و مشورت و تحقیق شود.


4. همان گونه كه در انجام دادن واجبات و ترك محرمات، استخاره نباید كرد؛ در كارهایى كه عقل آنها را تأیید مى كند و همه شواهد و قرائن به خوبى آن گواهى مى دهند نیز نباید استخاره كرد. به عبارت دیگر استخاره، نظیر قرعه اى است كه به دنبال بررسى هاى همه جانبه و عدم كشف راه صحیح، انجام مى شود و هیچ گاه نقش اصلى را در تعیین وظایف و درستى یا خطاى راه ها ایفا نمى كند.


5. استخاره به معناى طلب خیر از خداوند متعال است؛ اما تفأل به معناى فهم عاقبت كارها است. به این دلیل در روایتى از تفأل زدن به قرآن نهى شده است: «عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ: لاَ تَتَفَألْ بِالْقُرْآنِ»113؛ «امام صادق علیه السلام مى فرماید: به قرآن تفأل نزنید».
بر این اساس فهم عاقبت امور و استنباط آن، تنها بر اهلش میسر است و هر كسى نمى تواند از قرآن به چنین استنباطى برسد؛ زیرا اگرچه استنباط عاقبت از آیات قرآن، براى كسى كه اهلش باشد امكان دارد، اما همه كس را بدان راه نیست. پس اكثریت مردم در همان حد استخاره با قرآن، باید توقف كنند و اهل معرفت مى توانند به عواقب امور نیز پى ببرند.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : چگونه مى توان با قرآن استخاره كرد و شرایط آن چیست؟ / منشأ پیدایش اختلاف در تعداد آیات چیست؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396


پرسش-منظور از حروف مقطّعه قرآن چیست؟



در ابتداى 29 سوره از سوره هاى قرآن، یك یا چند حرف از حروف الفبا وجود دارد (مجموعاً 87 حرف) كه با حذف موارد تكرارى 14 حرف مى شود (یعنى نصف حروف الفباى عربى كه 28 حرف است). اینها «حروف مقطعه» نامیده مى شوند. حروف مقطعه در كتابت سرهم و به صورت یك كلمه مثل «الم، المص و...» نوشته؛ ولى هنگام خواندن جدا از هم خوانده مى شوند.


براى مثال «الف»، «لام»، «میم» یا «الف»، «لام»، «میم»، «صاد»، این حروف چهارده گانه عبارت است از:

 «ا . ح . س . ص . ط . ع . ق . ك . ل . م . ن . ه . ر . ى»


بدرالدین زركشى از تركیب این حروف، جمله «نصٌ حكمٌ، قاطعٌ لَهُ سرٌ» و فیض كاشانى جمله «صراطُ علىٍ حقٌ نُمْسِكُه» را ساخته اند.


در رابطه با «حروف مقطعه» نظرات متفاوتى از سوى قرآن پژوهان ابراز شده كه به طور خلاصه به بخشى از آنها اشاره مى شود:


1. «حروف مقطعه» نمونه اى از حروف الفباست و آیات قرآن از همین حروف تشكیل شده اما دیگران از آوردن همانند آن ناتوانند.

2. «حروف مقطعه» از نوع متشابهات قرآنى است كه علم آن مخصوص به خداوند است.96


3. حروف مقطعه هر سوره نام همان سوره است؛ چنان كه سوره هاى «یس» و «طه» و... هر یك به این اسامى نامیده شده اند.97

4. هر یك از این حروف اشاره به اسمى از اسماى حسناى الهى است و بعضى نیز رمز و اشاره به نام پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله است.

5. حروف مقطعه از ناحیه خدا، سوگندهایى است مبنى بر اینكه این كتاب از سوى او است.98

6. این حروف براى متنبه كردن مردم و برقرارى آرامش مجلس به هنگام رساندن آیات الهى از سوى پیامبر صلى الله علیه و آله است.99

7. این حروف در واقع رمز و سرى میان خداوند و رسول اكرم صلى الله علیه و آله است كه تنها پیامبر و افراد پاك مى توانند از آنها آگاهى یابند.100

8. حروف مذكور براى آگاه كردن پیامبر صلى الله علیه و آله از نزول وحى و تمایز آن از سخنان بشرى نازل شده است.101

9. با تدبر در سوره هاى داراى حروف مقطعه مشترك، روشن مى شود كه مضامین و سیاق آنها با یكدیگر مشابه و متناسب است.102

10. تمامى بحث ها بر محور حكمت وجود حروف مقطعه دور مى زند و ربطى به كنه و حقیقت وجود آنها ندارد؛ زیرا انسان از آگاهى یافتن بر آنها ناتوان است.103

11. این حروف گرچه از متشابهات قرآن محسوب مى شود؛ اما گروه راسخان در علم مى توانند از آنها آگاهى یابند.104

12. اینها سرآغاز سوره هایى است كه خداوند قرآن را با آنها شروع كرده است. از میان مفسران، مجاهد این قول را پذیرفته است.105
گفتنى است تفاسیر دیگرى نیز درباره «حروف مقطعه» از جانب قرآن پژوهان ارائه گشته و روایات زیادى نیز در این باره نقل شده است.106

: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : منظور از حروف مقطّعه قرآن چیست؟ / علّت تعدّد سوره ها و تقسیم بندى آیات قرآن چیست؟ ، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396



پرسش- منشأ پیدایش اختلاف در تعداد آیات چیست؟



درباره علّت این اختلاف گفته شده است: نبى اكرم صلى الله علیه و آله بر سر هر آیه اى، اندكى توقف مى كرد تا یارانش بدانند كه پایان و آغاز آیه كجا است؛ ولى پاره اى از موارد نیز وجود داشت كه محل وقف پیامبراكرم صلى الله علیه و آله، فاصله میان دو آیه نبود.


در اینجا گروهى قبل از وقف را به مابعد آن وصل مى كردند و دسته دیگر، آن وقف را پایان آیه تلقى كرده و دنباله آن را وصل نمى كردند. چنین بود كه در شمارش آیات، در مصحف هاى مختلف، اختلافى پیش آمد.

البّته امروزه تقریباً بیشتر آیات قرآن، از نظر شماره به طریق كوفیان است كه عدد آن 6236 ثبت شده و ابو عبدالرحمن المسلمى از امیر مؤمنان على بن ابیطالب علیه السلام نقل كرده و امام الشاطبى آن را 

در «ناظمةُ الزُهر» آورده است.95


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، چگونه مى توان با قرآن استخاره كرد و شرایط آن چیست؟ / منشأ پیدایش اختلاف در تعداد آیات چیست؟، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396



پرسش-علّت تقسیم بندى قرآن به 30 جزء و 120 حزب

 چه بوده است؟



تقسیم بندى قرآن به صورت 30 جزء و 120 حزب، به جهت آسان سازى حفظ و یا تقسیم در تلاوت بوده است. از این رو روایت یا حدیثى از پیامبر صلى الله علیه و آله یا ائمه معصومین علیهم السلام در زمینه این نوع تقسیم بندى وجود ندارد. از این رو، در برخى از كشورها هر جزء به دو حزب تقسیم مى شود و در مجموع قرآن را داراى 60 حزب مى دانند.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : علّت تقسیم بندى قرآن به 30 جزء و 120 حزب چه بوده است؟ / در مورد تشبیهات و تمثیلات در قرآن، علت، معنا و تفسیر آن، توضیح بفرمایید.، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396


پرسش-علّت تعدّد سوره ها و تقسیم بندى آیات قرآن چیست؟



قرآن پژوهان درباره حكمت تقسیم قرآن به سوره هاى مختلف، نظریه هاى گوناگونى را بیان كرده اند. برخى در این باره گفته اند: حكمت تقسیم قرآن به سوره ها، براى اثبات این مسئله است كه هر سوره اى از قرآن ـ حتى در حداقل آیات آن ـ معجزه و آیتى از نشانه هاى الهى است. همچنین اشاره به آن است كه هر سوره، داراى روش و سبك مستقل و مخصوص به خود است.


براى مثال سوره «یوسف» از داستان یوسف و سوره «برائت» از احوال و اسرار منافقان صحبت مى كند.91 به علاوه هر سوره داراى حداقل یك هدف اصلى و پیام ویژه اى مى باشد كه آیات سوره بر محور آن دور میزند.92 

برخى نیز به حكمت هاى دیگرى اشاره كرده اند؛ از جمله: تقسیم قرآن به آیات و سوره هاى مختلف موجب ملاحظه و شناخته شدن معانى و نظم بیشتر مى گردد.93
در پایان لازم است به دو نكته اشاره شود:
یكم. تقسیم قرآن به سوره ها به دستور خدا بوده و در زمان پیامبر صلى الله علیه و آله تعیین شده است. هر سوره با «بسم اللّه الرحمن الرحیم» شروع و با نزول «بسم اللّه » بعدى، سوره پیشین ختم مى شده است.
دوم. تقسیم قرآن به سوره ها، اختصاص به این كتاب آسمانى ندارد؛ زیرا كتاب هاى آسمانى پیشین (مانند تورات و انجیل) هم به شكل تبویب و سوره بندى نازل شده است؛ چنان كه زمخشرى بدین موضوع اشاره كرده است.94

: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، منظور از حروف مقطّعه قرآن چیست؟ / علّت تعدّد سوره ها و تقسیم بندى آیات قرآن چیست؟ ، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396


پرسش-سوره هاى قرآن به دست چه كسى و بر اساس

 چه معیارى، نام گذارى شده است؟



برخى از مفسران در رابطه با نام گذارى سوره هاى قرآنى، 

معیارهاى زیر را ارائه داده اند:


1. نام سوره گاهى با عنوانى كه در آن سوره واقع شده یا با موضوعى كه در آن سوره از آن بحث شده، انتخاب مى شود. براى مثال: نام گذارى سوره «نساء» به اعتبار بیان احكام زنان، سوره «مائده» به لحاظ سخن رفتن از مائده آسمانى، سوره «انعام» به جهت سخن از چهار پایان، سوره «نحل» به علت تكیه بر زنبور عسل و سوره «نمل» به جهت به میان آمدن نام مورچگان در آن است. در قرآن هاى قدیمى، ابتداى سوره مى نوشتند: «سورةٌ تُذكر فیها البقرة»؛ «سوره اى كه در آن گاو ذكر مى گردد» و «سورةٌ یذكر فیها آل عمران»؛ «سوره اى كه در آن از آل عمران سخن به میان مى آید».


2. گاهى جمله اى از اول سوره را معرف و نام آن سوره قرار مى دهند، چنان كه گفته مى شود: سوره «اقرا بسم ربك»، «انا انزلناه»، «حم سجده» و نظایر آنها.
3. گاهى با وصفى كه سوره دارد، به معرفى آن مى پردازند. براى مثال سوره حمد به مناسبت اینكه در اول قرآن آمده، «فاتحة الكتاب» و به مناسبت هفت آیه بودنش «سبع المثانى» نامیده مى شود و یا سوره «قل هوالله» به لحاظ اینكه مشتمل بر توحید خالص است «سوره اخلاص» نامیده مى شود.


4. گاهى تسمیه سوره به لحاظ نوع حروف مقطعه موجود در آن است مانند: سوره ق، ص، حم، عسق و... .
حاصل سخن اینكه این عمل به صورت طبیعى، شكل گرفته و نمى توان گفت به دستور رسول اكرم صلى الله علیه و آله بوده است. به همین دلیل بسیارى از سوره ها، بیش از یك اسم دارند؛ مانند بقره، آل عمران، نحل، توبه، غاشیه و...89.


اما براساس نظریه دیگرى ـ كه نام گذارى را توقیفى مى داند ـ هر سوره اى در قرآن كریم، هم زمان با حیات رسول اكرم صلى الله علیه و آله داراى نام و عنوان یا نام ها و عناوینى است كه از طریق وحى معین و مشخص شده بود.


در نظریه سومى؛ علاوه بر معین بودن اسامى سوره ها در زمان حیات پیامبر صلى الله علیه و آله پس از وفات آن حضرت نیز هر سوره اى حتى بسیارى از آیات به جهت خصوصیات و مزایا و یا جهت مشتمل شدنشان بر موضوع خاصى داراى عناوین و اسامى دیگرى از جانب علما گردید90.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : سوره هاى قرآن بدست چه كسى و بر چه اساسی ،نامگذارى شده است؟/چرا به سوره هاى «یس» و «الرحمن» قلب و عروس قرآن میگویند؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 2 دی 1396



پرسش-چرا سوره هاى «یس» و «الرّحمن» به قلب و عروس 

قرآن معروف اند؟


سوره «یس» مشتمل بر پایه ها و اركان عقیدتى و نیز اصول برنامه هاى پیامبران است؛ به ویژه آخرین آیه آن كه شامل معارف بلندى است:

 «فَسُبْحانَ الَّذِی بِیَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَیْءٍ وَ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ»87

 از این رو آن را در روایات «قلب قرآن» نامیده اند.
در این سوره، انسان با صحنه هاى مختلفى از آفرینش و قیامت، زندگى و مرگ، انذار و بشارت روبه رو مى شود كه مجموعه اى بیداركننده و نسخه اى شفابخش را تشكیل مى دهد.88
سوره «الرحمن» نیز به دلیل زیبایى فوق العاده آیاتش، «عروس قرآن» نامیده شده است.


توضیح مدیر سایت: در سوره مبارکه «یس» علاوه بر مطالب مؤلف محترم، می توان به وجود آیات الهی مثل «زمین» و «شب» و «وسائط حمل و نقل مثل کشتی و...» اشاره نمود و این موارد می تواند کمک به تأیید اینکه این سوره قلب قرآن است باشد.

«وَآیَةٌ لَّهُمُ الْأَرْضُ الْمَیْتَةُ أَحْیَیْنَاهَا وَأَخْرَجْنَا مِنْهَا حَبًّا فَمِنْهُ یَأْكُلُونَیس/33»

و زمین مُرده بُـرهانى است براى ایشان، كه آن را زنده گردانیدیم و دانه از آن برآوردیم كه از آن میخورند.

«وَآیَةٌ لَّهُمْ اللَّیْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُم مُّظْلِمُونَیس/37»

و نشانه ‏اى [دیگر] براى آنها شب است كه روز را [مانند پوست] از آن برمى‏كنیم و بناگاه آنان در تاریكى فرو میروند.

«وَآیَةٌ لَّهُمْ أَنَّا حَمَلْنَا ذُرِّیَّتَهُمْ فِی الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ یس/41» 

و نشانه ‏اى [دیگر] براى آنان اینكه ما نیاكانشان را در كشتى انباشته سوار كردیم 

درمورد سوره مبارکه «الرّحمن»نیز بر اساس بعضی از تفاسیر میتوان گفت که آیه شریفه «مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیَانِ الرحمن/19» اشاره به عروسی حضرت زهراء سلام الله علیها با آقا امیرالمؤمنین دارد و در بعضی از تفاسیر از این وجه این سوره را «عروس قرآن» نامیده اند، ضمن اینکه در هر آیه به یک نعمت زیبای خداوند اشاره دارد.  


:
 برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، سوره هاى قرآن بدست چه كسى و بر چه اساسی ،نامگذارى شده است؟/چرا به سوره هاى «یس» و «الرحمن» قلب و عروس قرآن میگویند؟، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 1 دی 1396


پرسش-چرا در قرآن نام تعداد كمى از پیامبران آمده است؟ و بیشتر 

پیامبرانى كه در قرآن نام برده شده از منطقه خاورمیانه هستند؟


نخست باید دانست یكى از مهمترین وظایف پیامبران به ویژه پیامبران اولى العزم، هدایت و داورى میان مردمى است كه به دلیل شكل گیرى نظام اجتماعى و تزاحم منافع با همدیگر اختلاف پیدا كرده بودند زیرا انسان ها در ابتدا به صورت گروه هاى كوچك و بطور اشتراكى زندگى مى كردند. اما رفته رفته با پیدایش آتش و فلز و گسترش امكانات، برخى بر برخى سلطه پیدا كردند و بسیارى از هدایت الهى دور شدند و آن یكپارچگى اولیه را از دست دادند. این بحران ها بیشتر در سرزمین هاى با تمدن كهن كه بطور عموم در منطقه خاورمیانه بودند شكل گرفت. از این رو بیشتر پیامبران و به ویژه پیامبران اولوالعزم در این مناطق مبعوث شدند. چنان كه در قرآن مجید نیز مى خوانیم:
«كانَ النّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِیَحْكُمَ بَیْنَ النّاسِ فِیمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ وَ مَا اخْتَلَفَ فِیهِ إِلاَّ الَّذِینَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَیِّناتُ بَغْیاً بَیْنَهُمْ فَهَدَى اللّهُ الَّذِینَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَ اللّهُ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ»78

«مردم، امتى یگانه بودند؛ پس خداوند پیامبران را نوید آور و بیم دهنده برانگیخت و با آنان، كتاب [خود ]را به حق فرو فرستاد تا میان مردم در آنچه با هم اختلاف داشتند داورى كند. و جز كسانى كه [كتاب ]به آنان داده شد - پس از آن كه دلایل روشن براى آنان آمد - به خاطر ستم [و حسدى ]كه میانشان بود [هیچ كس ]در آن اختلاف نكرد. پس خداوند آنان را كه ایمان آورده بودند، به توفیق خویش، به حقیقت آنچه كه در آن اختلاف داشتند هدایت كرد و خدا هر كه را بخواهد به راه راست هدایت مى كند».


براى توضیح بیشتر نظر شما را به مطالب زیر جلب مى كنیم:
یكى از لوازم نبوت عامه این است كه هیچ مردمى بدون راهنما نیستند و ممكن نیست خداوند ملتى را بدون راهنما، رها كند زیرا خدا مربى و مدبر انسان است و انسان مسافرى است كه عوالمى را پشت سر گذاشته و عوالمى پیش روى دارد انسان بدون راهنمایى وحى نمى داند از چه عوالمى آمده است و به كدام عوالم مى رود قرآن كریم در این مورد مى فرماید هیچ امتى بدون بیم دهنده نخواهد بود «إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلاّ خَلا فِیها نَذِیرٌ»79.
انفكاك بشریت و نبوت ممكن نیست یا خود پیغمبر در یك جامعه معین به سر مى برد و یا نماینده و جانشین او و یا كتاب و تعالیمش.
درباره این كه آیا در غرب پیامبرى ظهور كرده است یا نه؟ باید گفت ممكن است در آن مناطق، جمعیتى نبوده و یا اگر بوده ما دلیلى نداریم كه خداوند براى آنها انبیایى نفرستاده است چون انبیایى كه آمار و نامشان در قرآن و جوامع روایى هست معدود هستند و نام همگى را در دسترس نداریم. خداى سبحان مى فرماید:
«مِنْهُمْ مَنْ قَصَصْنا عَلَیْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ نَقْصُصْ عَلَیْكَ»80؛ «ما پیش از تو رسولانى فرستادیم سرگذشت گروهى از آنان را براى تو باز گفته و گروهى را براى تو بازگو نكرده ایم».
لذا شاید در غرب نیز انبیایى بوده اند كه در قرآن قصه آنان نیامده است و علت عدم ذكر نام و قصه به جهت بیان سرگذشت پیامبران بزرگ و تمدن ساز بوده، به طورى كه نیازى به طرح داستان دیگر پیامبران نبوده است. آنان در قرآن چه بسا، عدم حضور احتمالى پیامبران و با جانشینان آنان در برخى مناطق بیشتر در اثر موانعى بوده كه دشمنان و زورمداران، در راه گسترش دعوت انبیاء بوجود آورده بودند. لذا گناه محرومیت بسیارى از مردم از هدایت انبیاء بگردن كسانى است كه جلو گسترش دعوت ایشان را گرفته اند.81
البته در این صورت به طور قطع مى توان گفت؛ خداوند متعال در دنیا هیچ گروه و امتى را عذاب نخواهد كرد مگر اینكه پیام وحى براى آنان قابل دسترسى باشد. چنان كه در قرآن مجید مى خوانیم:
«وَ ما كانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى حَتّى یَبْعَثَ فِی أُمِّها رَسُولاً یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِنا وَ ما كُنّا مُهْلِكِی الْقُرى إِلاّ وَ أَهْلُها ظالِمُونَ»82

 «و پروردگار تو [هرگز ]ویرانگر شهرها نبوده است تا [پیشتر] در مركز آنها پیامبرى برانگیزد كه آیات ما را بر ایشان بخواند، و ما شهرها را - تا مردمشان ستمگر نباشند - ویران كننده نبوده ایم».


و همچنین اگر به جهت سلطه سران شرك و كفر از وحى الهى محروم باشند از مستضعفان به شمار خواهند آمد و در قیامت، مشمول رحمت الهى قرار خواهند گرفت. چنان كه در قرآن مجید مى خوانیم:
«إِلاَّ الْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلاً»83

 «مگر آن مردان و زنان و كودكان فرودستى كه چاره جویى نتوانند و راهى نیابند».


اهمیت استراتژیك خاورمیانه
علّت اینكه بیشتر پیامبرانى كه در قرآن نام آنها آمده از منطقه خاورمیانه مى باشد این است كه خاورمیانه محل تلاقى سه قاره بزرگ آسیا، اروپا و آفریقا و مشتمل بر قلمروها و آبراه هایى است كه در زمره پراهمیت ترین مناطق ژئواستراتژیك جهان مى باشد. اهمیت استراتژیك و نظامى خاورمیانه به لحاظ مجاورت با دو اقیانوس اطلس و هند و وجود دریاهایى مانند دریاى مدیترانه، دریاى احمر، دریاى خزر، دریاى سیاه و همچنین خلیج فارس، از دیرباز مورد توجه كانون هاى قدرت جهانى بوده است. علاوه بر این كه وجود كانال ها و تنگه هاى استراتژیكى چون كانال سوئز (محل اتصال دریاهاى مدیترانه و سرخ در مصر)، تنگه هرمز (محل اتصال خلیج فارس و دریاى عمان)، تنگه هاى بسفر و داردانل (در شمال غرب تركیه)، تنگه باب المندب (دریاى سرخ به خلیج عدن در جنوب غربى عربستان)، تنگه جبل الطارق (اتصال دریاى مدیترانه با اقیانوس اطلس)، نقش برجسته خاورمیانه را دو چندان كرده است. به همین جهت خاورمیانه از نخستین خاستگاه هاى تمدن جهان بوده است. بسیارى از باورها و آیین هاى جهان از اینجا برخواسته اند و زادگاه ادیان مهمى چون یهودیت، مسیحیت و اسلام شده است و اماكن متبركه این سه دین نیز در این منطقه قرار دارد.


نام پیامبران
تعداد پیامبران الهى بنا بر قول مشهور، یكصد و بیست و چهارهزار نفر است ولى نام هاى تعداد كمى از آنان در قرآن آمده است. زیرا بیشتر پیامبران، صاحب شریعت مستقل نبوده اند؛ بلكه دعوت كننده به شریعت پیامبر اولوالعزم دیگر بوده اند و بسیارى از پیامبران، بر یك شهر یا روستا و یا حتى برخى بر یك خانواده مبعوث بوده اند و برخى از آنها مبعوث بر كسى نبوده اند و مأمور به تبلیغ نبوت خود به كسى نبوده اند84 گرچه مورد اخیر را برخى نپذیرفته اند.
اسامى پیامبرانى كه در قرآن آمده است عبارتند از: آدم، نوح، ادریس، هود، صالح، ابراهیم، لوط، اسماعیل، الیسع، ذوالكفل، الیاس، یونس، اسحاق، یعقوب، یوسف، شعیب، موسى، هارون، داوود، سلیمان، ایوب، زكریا، یحیى، اسماعیل صادق الوعد، عیسى و محمد صلى الله علیه و آله.
برخى هم پیامبریشان محل بحث است كه عبارتند از: ذى القرنین، عمران پدر مریم و عُزیر.
برخى آیات هم اوصاف پیامبرانى را ذكر كرده و اسم آن پیامبر نیامده مثل آیه 243 و 246 بقره كه به ترتیب در مورد حزقیل و اشموئیل است و یا آیه 259 بقره كه در مورد ارمیا یا عُزیر مى باشد. همچنین آیه 65 كه در مورد خضر مى باشد اگر چه پیامبرى جناب خضر محل بحث است.85
در روایات نیز نام برخى انبیاء آمده است همچون شعیا؛ حیقوق یا حبقوق، دانیال، جرجیس و حنظله و خالد.86

: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : چرا در قرآن نام تعداد كمى از پیامبران آمده و چرا بیشتر آنان از خاورمیانه هستند؟ / آیا قرآنرا میتوان بر اساس علم روز تفسیر کرد؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 1 دی 1396



پرسش-كلمه قرآن یعنى چه؟ و اوصاف «مجید» و «كریم» از سوى 

چه كسى، بر قرآن نهاده شده است؟



كلمه «قرآن» در آیات نیز به كار رفته است:

«إِنَّ عَلَیْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ. فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ»73.

مثل «فرقان» و «رجحان» كه مصدر مى باشند. «قرآن» نیز مصدر است به معنى اسم مفعول (مقروء) قرآن كتابى است خواندنى باید آن را خواند و در معنایش دقت نمود.
برخى «قرآن» را به معناى «جمع» گرفته اند زیرا كه اصل «قَـرَءَ» به معنى جمع است و از آنجا كه این كتاب آسمانى، جامع حقایق و فرموده هاى الهى است؛ و جامع همه كتب الهى در گذشته است و ثمره همه علوم را دارا هست، قرآن نامیده شده است.74


اسامى و اوصاف قرآن را خود خداوند در آیات بیان فرموده است:


1. «بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجِیدٌ»75.
2. «إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِیمٌ»76.
3. «وَ لَقَدْ آتَیْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِى وَ الْقُرْآنَ الْعَظِیمَ»77


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : كلمه قرآن یعنى چه؟ و اوصاف «مجید» و «كریم» از سوى چه كسى، بر قرآن نهاده شده است؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 1 دی 1396



پرسش-چرا در قرآن براى خواندن خدا صفت مذكّر آمده است؟ مگر خدا داراى جنسیت است؟ این یك نوع برترى براى مردها نیست؟


در این باره باید دانست؛ خداوند جنس ندارد لذا نه مذكر است و نه مونث و نه چیز دیگرى شبیه به این موارد.


«لَیْسَ كَمِثْلِهِ شَیْءٌ»71

«چیزى مانند او نیست»


اما از آنجا كه قرآن مجید به زبان عربى نازل شده است؛ مى بایستى قواعد زبان عرب در آن رعایت گردد.
در زبان عرب نام هاى خداوند متعال مانند: «اللّه و رحمان»، مذكر لفظى است. همان گونه كه لفظ «قمر» مذكر است و لفظ (شمس) مؤنث است. طبق قواعد زبان مى بایستى صفت با موصوف مطابقت نماید. از این رو صفاتى كه در قرآن براى خداوند آورده شده مذكر است ولى توجه داشته باشید كه لفظ جلاله «الله» و یا «رحمان» مذكر حقیقى نیست؛ زیرا مذكر حقیقى آن است كه در برابر آن جنس ماده وجود داشته باشد و چنین چیزى در مورد خداوند وجود ندارد. بنابراین؛ این الفاظ، مذكر مجازى بوده و اوصاف آن باید مذكر باشد؛ ولى به هیچ وجه این مطابقت بدان معنا نیست كه (نعوذ بالله) خداوند مذكر و داراى جنس است؛ بلكه تنها تبعیت از ادبیات عرب است كه چنین اقتضایى دارد و اگر اسامى مؤنث آورده مى شد هم خلاف قاعده ادبى بود و هم سوال برانگیز. بنابراین مذكر و مؤنث، همه مخلوقات خداوند هستند و رضایت یا عدم رضایت او از بندگان به ایمان، تقوا و عمل صالح آنان بستگى دارد.


«مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیاةً طَیِّبَةً»72

 «هر كس از ـ مرد یا زن ـ كار شایسته اى كند و مؤمن باشد، قطعا او را با زندگى پاكیزه اى حیات [حقیقى] بخشیم»

 توضیح مدیر سایت: در ادبیّات عرب در مواردی که جنسیّتی برای موجودی وجود ندارد(مثل خداوند) یا برای چیزهایی که جنسیّت آنها مشخص نیست که مذکر است یا مونث از جنسیّت مذکر استفاده میشود.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان 





نوع مطلب : چرا در قرآن براى خواندن خدا صفت مذكر آمده است؟ مگر خدا داراى جنسیت است؟ این یك نوع برترى براى مردها نیست؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 1 دی 1396


پرسش-با توجه به وحدانیّت خداوند، چرا در برخى از موارد در قرآن، از عبارات و ضمایر جمع (انا و نحن و ... ) براى خداوند، استفاده شده است؟



در این باره باید دانست؛ در قرآن دو نحوه انتساب انجام كارها، به پروردگار بیان شده است. یكى مواردى كه صیغه جمع به كار برده شده و نشانگر نقش و كاركرد وسایط فیض الهى مانند فرشتگان در تحقق فعل و انجام كارها است. یكى مواردى كه صیغه مفرد به كار رفته كه مى تواند اعم از فعل مباشر خداوند یا كارى باشد كه به اراده او از طریق وسایط فیض انجام گرفته است. لذا اینگونه آیات، دلالت بر این واقعیت دارند كه امور جهان هستى، دوگونه انتساب پذیرى به ذات اقدس حق دارند: مستقیم و غیرمستقیم.
بطور مثال درباره نزول وحى بر قلب پیامبر صلى الله علیه و آله كه عواملى همچون جبرئیل دخالت داشته اند؛ گفته مى شود «ما» قرآن را نازل كردیم و در قرآن چنین آمده است:


«إِنّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنّا لَهُ لَحافِظُونَ»68.

«همانا ما قرآن را نازل کرده و قطعاً ما او (قرآن) را محافظت میکنیم»


در مورد آیه:


«فَلَمّا آسَفُونا انْتَقَمْنا مِنْهُمْ»69

 «هنگامى كه ما را به خشم آوردند از آنها انتقام گرفتیم»

 از امام صادق علیه السلام روایت كرده است كه: خداوند عزوجل مانند ما، به خشم نمى آید ولكن براى خودش اولیاى آفریده است كه آنها به خشم مى آیند یا خشنود مى شوند پس خشم و خشنودى آنان را خشم و خشنودى خودش دانسته و به صورت جمع به خودش نسبت داده است.70


 توضیح مدیر سایت: دربرخی موارد هنگامی که خداوند میخواهد قدرت خود را به نمایش بگذارد یعنی «قدرت نمایی» کند از ضمیر جمع استفاده میکند.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : با توجه به وحدانیّت خداوند، چرا در برخى از موارد در قرآن،از عبارات و ضمایر جمع (انا و نحن و...) براى خداوند، استفاده شده است؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
جمعه 1 دی 1396



پرسش-چه فرقى میان تلاوت، قرائت، ترتیل، تحقیق، 

تجوید، تفسیر و تأویل وجود دارد؟



تــلاوت

«تلاوت» اصطلاحى مختص به خواندن كتاب هاى آسمانى است و تلاوت اخص از «قرائت» مى باشد. هر تلاوتى قرائت است اما هر قرائتى، تلاوت نیست.
تلاوت قرآن در قالب الحان عرب، مورد تصویب پیغمبر اكرم است، و به فهم بهتر آیات كمك مى كند و انگیزش انسان را بر عمل بیشتر مى سازد.55 البته لحن اهل فسق ممنوع است.
«ترجیع» نیز به معنى كشش آواز در گام هاى موسیقى است كه در قرآن نباید به طرز كشش هاى غنائى اهل كتاب و اهل فسق و رهبانان و نوحه گران باشد.
تلاوت قرآن لحن خاصى دارد كه باید از استاد فن یاد گرفت كه آن استادان سینه به سینه از اساتید سابق یاد گرفته اند، تا به زمان امامان علیهم السلام و صدر اسلام رسیده است.
امام رضا علیه السلام فرمود

حَسِّنوا بالقرآنِ اصواتَكُم56

یعنى براى قرائت قرآن آوازهاى خود را نیكو سازید.
و به دنبال آن فرمود

فَاِنَّ صَوتَ الحَسَن یَزید القرآن حُسْنا

 و این نكته بسیار مهم است كه آواز خوب سبب افزایش تأثیر قرآن در دلهاست.57

قرائت قرآن چهار مرتبه دارد:
.1 ترتیل، خواندن قرآن با تأنى و شمرده و شیوا مى باشد به طورى كه همراه با تدبر در معانى و رعایت تمامى قواعد تجوید است.
.2 تحقیق، خواندن قرآن با حداكثر آرامش و تأنى، آهسته تر از قرائت و ترتیل و اشباع مدها و تحقیق همزه ها و اتمام حركات و تحقیق مخارج حروف مى باشد.
قرائت تحقیق، روشى است كه جهت تعلیم قرائت به شاگردان و تمرین زبان و رعایت كامل قواعد تجوید، استفاده مى گردد.
.3 تحدیر، سریع خواندن (سریعتر از تحقیق و ترتیل) ولى با حفظ احكام تجوید مى باشد.
.4 تدویر، نوعى قرائت است نه به سرعت (تحدیر) و نه به كندى (تحقیق) مى باشد.
افضل القراآت همان ترتیل است.

تــرتیــل
ترتیل یعنى درست و شمرده و شیوا خواندن قرآن مجید، این واژه در قرآن یكبار آمده است:
وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلاً58

 و قرآن را با ترتیل مناسب آن بخوان.
«ترتیل» خواندن به نظم و توالى و مقدم و مؤخر نكردن است و اصل آن از «ترتیل الاسنان» یعنى صاف و مرتب بودن دندان ها است.
از امام على علیه السلام درباره «وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلاً» پرسیدند فرموده اند:

الترتیل تجوید الحروف و معرفه الوقوف59

 ترتیل خوب ادا كردن حروف و آشنایى به وقف هایى قرآن است.
ابن جوزى در تعریف ترتیل مى نویسد: پیوسته و آهسته خواندن بدون شتاب است و قرآن بدون شتاب و به تأنى نازل شده است.
برخى گفته اند؛ ترتیل آهسته و شمرده خواندن به قصد تدبر و تفكر و استنباط معانى است!60
در مجمع البیان در تفسیر آیه شریفه «وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلاً» ابوبصیر از امام صادق علیه السلام روایت مى كند كه فرمود

هو اَنْ تَتَمَكَّنْ فیه و تُحَسِّنْ به صُوتَكَ

در قرائت درنگ كنى و آواز خود را به قرائت نیكو گردانى.

تـفـسیـر61
تفسیر در لغت به معنى روشن گرى و تبیین است و از این باب است گفته خداوند فرموده است:
«وَ لا یَأْتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلاّ جِئْناكَ بِالْحَقِّ وَ أَحْسَنَ تَفْسِیراً62

و براى تو مثلى نیاورند، مگر آن كه (ما) حق را با نیكوترین بیان براى تو آوردیم.
واژه تفسیر در قرآن مجید تنها همین یك مورد آمده است برخى اهل لغت، تفسیر را به معناى آشكار كردن و پرده بردارى از پوشیده دانسته اند63.
و برخى دیگر؛ تفسیر را به معناى كشف مراد و مقصود گوینده از لفظ مشكل دانسته اند.64 اما در اصطلاح، تفسیر قرآن همان علم فهم قرآن است و مفسّر لازم است به شأن نزول، اسباب نزول، عام و خاص، مطلق و مفید، مجمل و مبیین، محكم و متشابه آیات قرآن آگاهى داشته باشد.
شیخ طوسى مراد از تفسیر قرآن را دانستن معانى و مقاصد آن و اغراض گوناگون آن مى داند65.
علامه طباطبائى در المیزان، تفسیر را این گونه تعریف كرده اند:

«التفسیر هو بیان معانى آلایات القرآنیه و الكشف عن مقاصدها و مدالیها»

تفسیر بیان معانى آیات قرآنى و كشف مقاصد و مدالیل آنهاست.

طبق این تعریف دو مرحله براى تفسیر بیان شده
مرحله اول بیان معانى آیات معناهایى كه از آیات به خودى خود با قطع نظر از سایر آیات و قرائن دیگر فهمیده مى شود و مرحله دوم كشف مقاصد آیات یعنى آن معناهایى كه خداوند از آیات قرآن قصد كرده است.


تـأویـل
«تأویل» از «اول» به معناى رجوع است.66
كلمه تأویل 17 بار در قرآن مجید آمده است و به سه معنى به كار رفته است:
.1 بمعناى «مآل امر» (سرانجام) در پنج مورد: نساء 59، اسراء 35، اعراف 35 (دوبار)، یونس 39.
.2 بمعناى «تعبیر رؤیا» در 8 مورد: یوسف 6، 21، 36، 37، 44، 45، 100 و 101.
.3 بمعناى «توجیه و تبیین متشابه» در چهار مورد: آل عمران 7(دوبار)، كهف 78 و 82.
علامه طباطبائى مى گوید:

 «تأویل» از امور عین است و فراتر از آن است كه قالب هایى الفاظ آن را فرا گیرد. آن امور و حقایق عینى را فقط به خاطر تقریب به اذهان ما مقید به الفاظ و كلمات و عبارات نموده است این الفاظ همانند مثل هایى هستند كه با آوردن آنها انسان به معناى مورد نظر نزدیك شود. قرآن در تمام موارد استعمال لفظ تأویل همان واقعیت عینى خارجى را در نظر گرفته است.67
استاد معرفت، عقیده دارد كه تأویل اصطلاحى است كه در دو معنا به كار رفته است:

.1 توجیه متشابه، خواه این متشابه كلام متشابهى باشد یا عملى كه به شُبه و رَیب انجامد این قسم از تأویل مختص به آیات متشابه است.

.2 معناى ثانوى كلام، كه از آن به «بطن» تعبیر مى گردد در مقابل معناى اولى كه از آن به «ظهر» تعبیر مى شود تأویل به این معنى اختصاص به آیات متشابه نداشته بر همه قرآن سایه مى گستراند به عقیده استاد معرفت، اگر تأویل را عین خارجى بگیریم مصداق را با تأویل خلط نموده ایم.

: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : چه فرقى میان تلاوت، قرائت، ترتیل، تحقیق، تجوید، تفسیر و تأویل وجود دارد؟ / علت پراكندگی موضوعات در قرآن چیست؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 30 آذر 1396


پرسش-لطفا در مورد تشبیهات و تمثیلات در قرآن، علت، معنا 

و تفسیر آن، راهنمایى بفرمایید.


قرآن داراى «مثل»هاى آسمانى است و بیشترین تأثیر را در عبرت آموزى و تحریك اندیشه ها دارد:


«لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَیْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْیَةِ اللّهِ وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُونَ»49 

«اگر این قرآن را بر كوهى نازل مى كردیم، آن را در برابر قرآن خاشع و از خوف خدا متلاشى شده مى دیدى، اینها مثال هایى است براى مردم مى زنیم تا در آنها بیندیشند»


لازم است بدانیم؛ «مثل» دو معنا دارد:
1.
سخن حكیمانه كه به مناسبتى در موردى گفته مى شود، و بتدریج در فرهنگ مردم وارد مى شود و سینه به سینه از نسلى به نسلى منتقل مى گردد تا رنگ «مثل» به خود مى گیرد.


2. «مثل» به معناى تمثیل است كه اساس آن را تشبیه و استعاره، كنایه و مجاز تشكیل مى دهد، و چنین تمثیلى ارتباطى به مَثَل به معنى نخست ندارد و نیازى به گذشت زمان و به تدریج ضرب المثل شدن ندارد. «مَثَل»هاى قرآنى بیشتر از این مقوله مى باشند.


اقسام تمثیل ها
اكنون كه روشن شد مثل هاى قرآن از مقوله تمثیل است، شایسته است به اقسام تمثیل اشاره كنیم:


1. تمثیل رمزى
مقصود از تمثیل رمزى آن داستان هایى است كه از زبان پرندگان و گیاهان حتى سنگ ها و صخره ها بیان میشود، و كتاب كلیله و دمنه، نوع بارز از این تمثیل رمزى است.
برخى صاحب نظران؛ قصص قرآنى را به ویژه آنچه كه مربوط به داستان آدم و پیروزى شیطان بر او و سرگذشت قابیل و هابیل و یا سخن گفتن مورچه با سلیمان را از مقوله تمثیل رمزى بدانند، در حالى كه یك چنین تفسیرى بر خلاف تصریح قرآن است. زیرا این كتاب اصرار مى ورزد كه قصص خود را یك رشته حقایق و بیان واقعیت بداند. و سجده فرشتگان بر حضرت آدم علیه السلام فراتر از یك داستان سمبلیك و رمزى است، بلكه به طور حقیقى اتفاق افتاده است.


2. تمثیل قصصى
مقصود از «تمثیل قصصى»، داستان هایى است كه بیانگر سرگذشت اقوام پیشین است به منظور این كه آیندگان از آن عبرت بگیرند و قصه هاى قرآن از آدم تا خاتم همگى از این مقوله بوده، و در حقیقت نوعى تشبیه مخفى در بر دارند و آن تشبیه آیندگان به گذشتگان است، قرآن مى فرماید:


«ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً لِلَّذِینَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَ امْرَأَتَ لُوطٍ كانَتا تَحْتَ عَبْدَیْنِ مِنْ عِبادِنا صالِحَیْنِ فَخانَتاهُما فَلَمْ یُغْنِیا عَنْهُما مِنَ اللّهِ شَیْئاً وَ قِیلَ ادْخُلاَ النّارَ مَعَ الدّاخِلِینَ»50

 «خداوند براى كسانى كه كفر ورزیده اند، زن نوح و زن لوط را مثل آورده كه هر دو در نكاح دو بنده از بندگان شایسته ما بودند و به آنها خیانت كردند و كارى از دست شوهران آنها در برابر خدا ساخته نبود، و گفته شد با داخل شوندگان داخل آتش شوید»


3. تمثیل طبیعى
مقصود از «تمثیل طبیعى»، تشبیه غیرمحسوس به محسوس است مشروط بر این كه آنچه به آن تشبیه شده، از امور آفرینشى باشد، چنانكه مى فرماید:


«إِنَّما مَثَلُ الْحَیاةِ الدُّنْیا كَماءٍ أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَباتُ اْلأَرْضِ مِمّا یَأْكُلُ النّاسُ وَ اْلأَنْعامُ حَتّى إِذا أَخَذَتِ اْلأَرْضُ زُخْرُفَها وَ ازَّیَّنَتْ وَ ظَنَّ أَهْلُها أَنَّهُمْ قادِرُونَ عَلَیْها أَتاها أَمْرُنا لَیْلاً أَوْ نَهارًا فَجَعَلْناها حَصیدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِاْلأَمْسِ كَذلِكَ نُفَصِّلُ اْلآیاتِ لِقَوْمٍ یَتَفَكَّرُونَ»51

 «در حقیقت، مثل زندگى دنیا، بسان آبى است كه آن را از آسمان فرو ریختیم پس گیاه زمین از آنچه مردم و دام ها مى خورند با آن درآمیخت. تا آنگاه كه زمین پیرایه خود را برگرفت و آراسته گردید و اهل آن پنداشتند كه آنان بر آن قدرت دارند، شبى یا روزى فرمان (ویرانى) ما آمد و آن را چنان درو شده كردیم كه گویى دیروز وجود نداشت هاست. این گونه نشانه هاى خود را براى مردمى كه اندیشه مى كنند، به روشنى بیان مى كنیم».
خلاصه سخن این كه: مثل هاى قرآن یا از مقوله تمثیل قصصى است یا تمثیل طبیعى است و هرگز در قرآن تمثیل رمزى به معناى غیرواقعى وجود ندارد.
امامان علیهم السلام نیز به تدبر در مثل هاى قرآنى اهمیت داده و در سخنان و ادعیه خود به آن اشاره نموده اند:


امیرمؤمنان على علیه السلام مى فرماید: 

«كِتَابَ رَبِّكُمْ فِیكُمْ مُبَیِّناً حَلَالَهُ وَ حَرَامَهُ وَ فَرَائِضَهُ وَ فَضَائِلَهُ وَ نَاسِخَهُ وَ مَنْسُوخَهُ وَ رُخَصَهُ وَ عَزَائِمَهُ وَ خَاصَّهُ وَ عَامَّهُ وَ عِبَرَهُ وَ أَمْثَالَهُ»52

 «كتاب پروردگارتان در میان شماست، بیانگر حلال و حرام، واجب و مستحب، ناسخ و منسوخ، جایز و واجب، خاص و عام، عبرت ها و مثال هاى آن است»


همچنین امیرمؤمنان علیه السلام فرموده اند:

«نزل القرآن اَربعُ اَرباعا رُبعٌ فینا و رُبعٌ فى عَدُوِّنا، و رُبعٌ سُنَنٌ و أَمثالٌ، و رُبعٌ فرائضٌ و أحكامٌ»53

«قرآن در چهار بخش فرو فرستاده شده است: یك چهارم آن در حق ما، و یك چهارم دیگر در مورد دشمنان ما، و یك چهارم آن سنت هاى الهى و مثل هاى آن است و یك چهارم آن فرایض و احكام مى باشد».54

: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، علّت تقسیم بندى قرآن به 30 جزء و 120 حزب چه بوده است؟ / در مورد تشبیهات و تمثیلات در قرآن، علت، معنا و تفسیر آن، توضیح بفرمایید.، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 30 آذر 1396


نسخ را تعریف و فلسفه آن را بیان كنید پرسش-

و بگویید چند آیه نسخ شده است؟

نسخ نزد پیشینیان، مفهومى گسترده داشت و عبارت بود از: هرگونه تغییر در حكم پیشین؛ در حالى كه نسخ در اصطلاح امروز، جایگزین كردن حكم جدید، به جاى حكم قدیم است. به تعبیر علامه طباطبایى نسخ؛ یعنى: «آشكار ساختن انتهاى مدت و زمان حكم و پایان عمل به آن.43»

حكمت نسخ
حكمت نسخ، به شیوه وضع احكام و نزول قرآن بر مى گردد. حكمت اساسى تدریج در تشریع و نزول آیات، تعلیم و تربیت مخاطبان بوده است.
خداى متعال براى تثبیت معارف و نظام هاى ارزشى جاودانه اسلام، شرایط عینى و واقعیت هاى خارجى معرفتى و توان علمى و عملى مخاطبان را در نظر گرفته است. بنابر مصالح مورد نظر، احكام الهى همه یكسان و یكنواخت نیست. برخى احكام به حسب شرایط و موقعیت اجتماعى عصر نزول، داراى مصلحت موقت بوده و در نتیجه حكم خاص آن موارد از همان آغاز نیز در نزد خداوند، قلمروى محدود داشت؛ ولى بنا بر حكمت هایى از مردم پوشیده داشته شده است.44ت


تعداد آیات نسخ شده
برخى در این باره نظر افراطى داشته و آیات زیادى را منسوخ دانسته اند. اما با ضابطه مند شدن تعریف نسخ و شرایط آن از سوى قرآن شناسان، دایره نسخ محدود گردیده است و تعداد آن از نظر بیشتر محققان، از ده آیه تجاوز نمى كند.45
در آیه 106 سوره «بقره» خداوند مى فرماید: هر آیه اى را كه ما نسخ كنیم یا آن را به تأخیر اندازیم، بهتر از آن یا همانند آن را مى آوریم.
از نظر عقلى هم مانعى ندارد كه حكمى نازل شود و بعد بنا به مصالحى آن حكم عوض گردد. بطور نمونه در آیات نجوا
46 خداوند مسلمانان را نهى مى كند از این كه در گوشى با پیامبر صلى الله علیه و آله صحبت كنند؛ مگر این كه قبل از آن صدقه بدهند، اما هیچ كس به این آیه عمل نمى كند مگر امیرالمؤمنین علیه السلام. بعد آیه نازل مى شود كه مى توانید با پیامبر صلى الله علیه و آله نجوا كنید و نیازى به دادن صدقه نیست.

چه بسا در تشریع دستور اول و نسخ آن، امتحانى براى مسلمانان بوده است و فضیلت امام على علیه السلام بر دیگران در طول تاریخ ثبت شود.
نمونه دیگر؛ نماز خواندن مسلمانان تا سال دوم هجرى به طرف بیت المقدس بود اما آیه تغییر قبله نازل شد و به پیامبر صلى الله علیه و آله و مسلمانان دستور داده شد، به سوى كعبه نماز بخوانند.
47
و مسجدى به نام «ذوقبلتین» در آن محل ساخته شد كه تا هم اكنون مورد استقبال زائران مدینه مى باشد، چه بسا تغییر قبله نیز به جهت جداسازى صف مسلمانان از بدخواهان و منافقان و دورى از زخم زبان یهودیان بوده باشد. علاوه بر اینكه احیاء اولین عبادتگاه از زمان حضرت آدم علیه السلام به بعد را نیز به ارمغان آورد.
خلاصه در اصل نسخ شدن برخى احكام، بنا بر مصلحت زمان و اشخاص یا مصالح دیگر، جاى سخن و تردید نیست. اما بسیارى از آیات هستند كه عده اى مدعى نسخ آن شده اند؛ در حالى كه این چنین نیست و هر آیه حكم خاصى را بیان مى كند و مدعیان نسخ چون نتوانسته اند هر آیه را در جایگاه خودش معنا كنند، بین دو آیه تنافى دیده و حكم به نسخ كرده اند.
بطور مثال در آیات تحریم خمر، هیچ گونه نسخى وجود ندارد بلكه حكم تحریم شراب در ادیان گذشته نیز بوده و در اسلام نیز حرام بوده است اما اعلام آن به ترتیب و در چند مرحله انجام گرفته است. روایات هم موید این مطلب است.
48


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : فلسفه نسخ را تعریف کرده و بگویید چند آیه نسخ شده است؟ / چرا در قرآن داستان بنى اسرائیل زیاد تكرار شده است؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 30 آذر 1396




پرسش-دلیل وجود آیات متشابه در قرآن چیست؟



نخست، باید به این مقدمه ضرورى توجه كرد كه راه تفهیم و تفاهم در میان انسان ها، به كارگیرى الفاظ است اما گاهى براى بیان مفاهیم و پیام ها، قالب الفاظ، كوتاه و تنگ است. لذا مى توان گفت؛ عوامل تشابه عبارت است از:


1. بلنداى مفاهیم و معانى

آیاتى مانند: 

«وَسِعَ كُرْسِیُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ»30، 

«وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَیْءٍ حَیٍّ»31 

داراى معانى گسترده و تفاسیر متعدد هستند.


2. اشتراك لفظ
اشتراك لفظ مى تواند عامل ایجاد تشابه در آیات باشد؛ زیرا به سبب آن، كلام قابل حمل بر معناى غیر مقصود مى شود. براى مثال در آیه:
«وَ اذْكُرْ فِی الْكِتابِ إِبْراهِیمَ... إِذْ قالَ لِأَبِیهِ یا أَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ ما لا یَسْمَعُ وَ لا یُبْصِرُ وَ لا یُغْنِی عَنْكَ شَیْئاً»
32.
واژه «اب» مشترك بین چند معنا، از جمله پدر، جد و عمو مى باشد. این اشتراك سبب تشابه آیه گردیده است، لذا برخى در فهم مراد آن دچار اشتباه شده و پدر حضرت ابراهیم را بت پرست و مشرك دانسته اند!


3. ایجاز
یكى از عوامل تشابه، ایجاز (مختصر گویى) در آیات است؛ براى نمونه در آیه: «وَ جاءَ رَبُّكَ وَ الْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا»33. بدیهى است منظور از «آمدن پروردگار» حالت جسمى و مكانى نیست بلكه چه بسا منظور «آمدن فرمان پروردگار» باشد.
34 اما این ایجاز و مختصرگویى ممكن است براى برخى «شبهه» ایجاد كند و مكان داشتن و محدود بودن خداوند را القا كند.


4. مباحثى جدلى
برخى از آیات ـ كه اكنون از متشابهات به شمار مى آید ـ در آغاز متشابه نبوده و مسلمانان به دور از سابقه ذهنى گمراه كننده بلكه با خلوص نیت، با آن برخورد مى كردند. بدین لحاظ به طور عموم معنا و مراد آن به خوبى درك مى شد و هیچگونه شبهه اى ایجاد نمى گردید. اما پس از به وجود آمدن مباحث جدلى و رایج شدن برخى از اصطلاحات بگونه ناپخته و نارس، بر چهره پاره اى از آیات، هاله اى از غبار ابهام نمودار شد.
براى مثال آیات «وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ. إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ»
35 بر حسب استعمالات متعارف عرب، چشم داشتن به جایگاه بلند پروردگار را مى رساند، اما بعدها با بروز مباحث جدلى و تفسیر به رأى، عده اى آن را به معناى «رؤیت با چشم» گرفتند.


5. تعریض
«تعریض»
از جمله فنون بلاغى است كه قرآن كریم آن را به كار گرفته و از این راه، مطالب خود را غیرمستقیم، به مخاطبان خود القا كرده است. در تعریض، از امر، نهى، تهدید، تعجب و... استفاده مى شود و در آن خطاب گوینده در ظاهر متوجه شخصى است و در واقع به غیر او نظر دارد.
براى نمونه مى فرماید: «اى پیامبر! اگر شرك آورى اعمالت حبط و نابود خواهد شد»؛ در اینجا خطاب به پیامبر صلى الله علیه و آله است؛ اما چه بسا منظور اصلى مردمان دیگر باشند.
از پنج عامل یاد شده، سبب اصلى تشابه در آیات، علو معانى و مفاهیم بلند قرآن است (عامل نخست)؛ زیرا از سویى لزوم ارایه معارف الهى بایسته است و از سوى دیگر كوتاهى لفظ و كوچكى قالب ارائه، بطور طبیعى باعث بروز این تشابه است.
قرآن پیچیده ترین روابط و عوالم وجود را به كلام كشیده است و چون موضوع پیچیده و بسیار بلند است، كلمات در همین حد مى توانند بیانگر آنها باشند. البته هیچ كلام غیرقابل فهمى در قرآن نیست و حتى آیات متشابه آن با رجوع به محكمات، قابل فهم است. از این رو قرآن، آیاتش را دوگونه دانسته است: محكمات و متشابهات.
«هُوَ الَّذى اَنْزَلَ عَلَیْكَ الْكِتابَ مِنْهُ ایاتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ اُمُّ الْكِتابِ وَ اُخَرُ مُتَشابِهاتُ»
36.
آیات محكمات را آیات مادر مى نامد و آیات متشابه، چند مفهوم از آن قابل برداشت است كه براى كشف معناى اصلى آن، لازم است به آیات محكم ارجاع داده شوند.
معنى آیه متشابه این نیست كه لغتى در آن است كه معنایش را نمى دانیم، بلكه آیه متشابه یعنى آیه اى كه مى شود آن را به چند گونه شبیه یكدیگر توجیه كرد. بطور مثال: در قرآن آیاتى هست كه همه چیز را به مشیت الهى نسبت مى دهد و استثنا نمى كند.
«قُلِ اللّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤتِی الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِیَدِكَ الْخَیْرُ اِنَّكَ عَلى كُلِّ شَیْءٍ قَدیرٌ»
37

«مالك اساسى همه مُلك ها و قدرت ها تو هستى و به هر كه ملك بدهى تو مى دهى و از هر كه بخواهى تو مى گیرى و به هر كه مى خواهى عزت مى دهى، هر كه را بخواهى ذلت مى دهى، خیر و صلاح در دست توست و تو بر همه چیز توانا هستى».
این آیه از این نظر متشابه است كه چند گونه ممكن است از آن برداشت شود. یكى اینكه در مشیت الهى هیچ چیزى، شرط هیچ چیز نیست، كما اینكه بعضى همینطور نتیجه گیرى كرده و معتقدند؛ تمام شرایطى كه ما آنها را شرایط عزت مى نامیم ممكن است؛ پیدا بشود ولى به دنبال آن به جاى عزت، ذلت بیاید و ممكن است تمام شرایطى كه ما آنها را شرایط ذلت مى نامیم حاصل شود اما پشت سر آن عزت بیاید! در سعادت دنیا وسعادت آخرت هیچ چیزى شرط هیچ چیز نیست چون همه چیز به مشیت الهى است! این گروه را «اشاعره» مى نامند. در حالى كه وقتى ما به آیات دیگر قرآن مراجعه مى كنیم، آنها آیات مادر مى شوند و این آیه را تفسیر مى كنند.

بطور مثال در آیه دیگر مى خوانیم:
«اِنَّ اللهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّی یُغَیِّروا ما بِاَنْفُسِهِمْ»
38

«خدا آنچه را كه براى قومى هست از آنها نمى گیرد مگر آنچه را كه خودشان از خودشان بگیرند».
اینگونه آیات كه محكم هستند، آیه قبل را توضیح مى دهد و از حالت متشابه خارج مى سازد.

البته آنچه درباره آیات متشابه گفته شد متناسب با قدرت فهم افراد است اما براى راسخان در علم، چه بسا آیات متشابه مطرح نباشد و نزد آنان همگى آیات به روشنى قابل فهم باشد و جنبه آیات محكم را داشته باشد.
به همین جهت در اول سوره هود آمده است:
«الر كِتابٌ أُحْكِمَتْ آیاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِیمٍ خَبِیرٍ...»
39

 «الف، لام، راء. كتابى است كه آیات آن استحكام یافته، سپس از جانب حكیمى آگاه، به روشنى بیان شده است»40.
علاوه بر دلایل پیشین، مى توان به دو فایده مهم دیگر درباره آیات متشابه اشاره كرد:


1. لزوم پیوند و ارتباط مردم با پیامبر صلى الله علیه و آله و امامان علیهم السلام:

در قرآن مجید مى خوانیم:
«... وَ أَنْزَلْنا إِلَیْكَ الذِّكْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُونَ »
41

 «... و این قرآن را به سوى تو فرود آوردیم، تا براى مردم آنچه را به سوى ایشان نازل شده است توضیح دهى، و امید كه آنان بیندیشند».
مسئولیت تبیین بسیارى از احكام و معارف توسط معصومان علیهم السلام، جایگاه مرجعیت علمى و معنوى آن رهبران آسمانى را تثبیت مى كند و مردمان مسیر هدایت خود را به درستى پیدا خواهند كرد و با بهره مندى از علم و عصمت اهل بیت علیهم السلام علاوه بر اینكه آیات متشابه براى آنان تبیین خواهد شد از محبت و مودّت آنان نیز بهره مند خواهد شد و از نااهلان و مدعیان دروغین خلافت به دور خواهند ماند.


2. امتحان مردم؛ در قرآن مجید مى خوانیم:
«... فَأَمَّا الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِیلِهِ وَ ما یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَ الرّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ آمَنّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما یَذَّكَّرُ إِلاّ أُولُوا الْأَلْبابِ»42؛

«... اما كسانى كه در دلهایشان انحراف است براى فتنه جویى و طلب تأویل آن [به دلخواه خود، ]از متشابه آن پیروى مى كنند، با آنكه تأویلش را جز خدا و ریشه داران در دانش كسى نمى داند. [آنان كه ]مى گویند: «ما بدان ایمان آوردیم، همه [چه محكم و چه متشابه ]از جانب پروردگار ماست»، و جز خردمندان كسى متذكر نمى شود».
بطور معمول در فراز و نشیب هاى زندگى، پایدارى و پایبندى مردمان آشكار مى شود. در عرصه اندیشه و انتخاب راه و مسیر نیز در هنگام ابهام و تشابه است كه پاك دلان از تاریك دلان بازشناخته مى شوند.
در مجموع وجود آیات متشابه در قرآن مجید، دلایل و فوائد متعددى دارد كه به برخى از آنها به طور مختصر اشاره شد.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، ثواب هدیه تلاوت به اهل البیت(ع) چقدر است؟ / روش صحیح حفظ قرآن چگونه است؟ / دلیل وجود آیات متشابه در قرآن چیست؟، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 30 آذر 1396



پرسش-علت اینكه در قرآن، موضوعات به صورت 

پراكنده بیان شده، چیست؟


این تصور از آیات قرآن را نمى توان به كلى تأیید كرد. با توجه به اهداف خاص هدایتى قرآن، سوره ها به تدریج نازل مى شد و آیات، در سوره ها قرار مى گرفت. براى مثال در سوره «علق» (نخستین سوره نازل شده در مكه) پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله مأمور مى شود تا مردم را به سوى پروردگار یگانه دعوت كرده و آنان را به اطاعت از او فرا خواند و در عین حال به آن حضرت توضیح داده مى شود كه: همه مردم چنین دعوتى را نخواهند پذیرفت؛ بلكه برخى با تو برخورد خواهند كرد! البته ما این اشخاص را تنبیه خواهیم كرد و وظیفه تو تحت تأثیر قرار نگرفتن از این جریان طغیان و اطاعت محض از ما است.
یا در سوره «قلم» (دومین سوره نازل شده در مكه) به اذیت صاحبان زر و زور اشاره و نسبت دیوانگى، به ساحت پیامبر صلى الله علیه و آله دفع مى شود. این سوره علت این نسبت را، تحلیل و انگیزه هاى خاص صاحبان قدرت و ثروت مى داند و وظیفه پیامبر صلى الله علیه و آله را در برابر این برخوردها روشن مى كند و وعده برخورد خداى متعال را با آنان مى دهد.
البته این تنوع، لطمه اى بر وحدت موضوعى سوره ها وارد نمى سازد؛ نظیر اینكه در طبیعت شاهد فضاهاى طبیعى، جنگل ها، باغ ها، فضاى وحش، محیط هاى شهرى و یا روستایى هستیم. به طور كلى زیبایى هر كدام از این مكان ها، به تركیبى است كه در خود جاى مى دهند. شهر بدون درخت، حیوان، آب و... زیبا نیست و جنگل با كلبه ها و حیوانات وحش و پرندگان و... زیباتر مى شود؛ به خصوص كه این امور پراكنده، تأثیر مثبتى بر جنگل یا شهر مى گذارد. پس بایسته است پراكندگى موضوعات را با وحدت موضوع محورى و اصلى هر سوره مرتبط دانست و ذكر موضوعات متنوع را به مناسبت موضوع اصلى تحلیل كرد.
نكته دیگر آنكه قرآن، كتاب انسان سازى و جامعه سازى است. این مقصد از راه پرداختن به تمام موضوعاتى كه به گونه اى با این دو مقوله در ارتباطند، تأمین مى گردد. پراكندگى بخشى از مطالب قرآن، به جهت پاسخ به سؤالات و نیازهاى مردم و به تبع حوادث و وقایع بوده است. قرآن با حفظ وحدت كلى مقاصد سوره ها، به این موارد نیز پرداخته است و علت دستور پیامبر صلى الله علیه و آله مبنى بر قرار دادن آیات جدید در بعضى از سوره ها، همین بوده است.
در پایان گفتنى است تنوع و گوناگونى آیات و روایات، تأثیر خاصى براى جذب و تربیت مخاطبان دارد. به طورى كه آیات یك سوره، آمیزه اى از بیم و امید، شادى و نگرانى، آسیب ها و درمان ها را در خود جاى داده است و همگى با هدف هدایتگرى و آموزشى هماهنگ است. در نتیجه روش قرآن در بیان مفاهیم و موضوعات، منحصر به فرد است؛ چرا كه نظام عملى و عقیدتى و اخلاقى را آمیخته به یكدیگر بیان مى كند. این بهترین روش براى هدایت است؛ بطور مثال: در جایى احكام را بیان مى كند و پس از بیان احكام، به موضوع قیامت و حسابرسى هم اشاره مى كند تا شنونده و خواننده، براى عمل تحریك شود. البته در قرآن مجید سوره هاى موضوعى نیز وجود دارد؛ مثلاً برخى از سوره ها به یك داستان و قصه اختصاص یافته است (مانند سوره یوسف) و بعضى به مسائل توحیدى پرداخته و برخى دیگر به موضوع قیامت. در عین حال در سوره هاى دیگر، همه مسائل را در سیستم و نظام واحدى تبیین كرده است. از این رو نباید قرآن را كتابى بدانیم كه تنها براى بیان موضوعات نازل شده؛ بلكه كتابى است براى هدایت و به همین منظور مطابق با فطرت انسانى و عواطف و احساسات و تعقّل او، خداوند این روش را برگزیده است.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، چه فرقى میان تلاوت، قرائت، ترتیل، تحقیق، تجوید، تفسیر و تأویل وجود دارد؟ / علت پراكندگی موضوعات در قرآن چیست؟، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 30 آذر 1396



پرسش-در سوره «الرحمن» چرا آیه «فَبِأَیِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ» 

تكرار شده است؟



در سوره «الرحمن» خداوند نعمت هاى گوناگون خود را ـ اعم از مادى و معنوى ـ بیان كرده و بعد جن و انس را مخاطب قرار داده است كه: كدام یك از نعمت هاى پروردگارتان را تكذیب مى كنید. این پرسش، استفهام تقریرى است كه در مقام اقرار ذكر مى شود28. از این رو در روایتى آمده است كه بعد از این جمله بگوییم: پروردگارا! ما هیچ یك از نعمت هاى تو را تكذیب نمى كنیم «لا بِشَى ءٍ مِن آلائِك رَبِّ اُكذِّبُ». اندیشه و دقت در نعمت هاى الهى ـ با جزئیات و ریزه كارى ها و اسرارى كه در هر یك از آنها نهفته است ـ حس شكرگزارى را برمى انگیزد و انسان را به عرفان و شناخت مبدأ این نعمت ها دعوت مى كند. به همین جهت خداوند از بندگانش، اقرار مى گیرد.
برخى گفته اند؛ به دلیل اینكه خداوند نعمت هاى متعددى را در این سوره مطرح كرده است، هر بار كه آیه شریفه «فَبِأَیِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ» تلاوت مى شود اعتراف و اقرار نسبت به نعمت جدیدى مى باشد و هیچ كدام تكرار نیست.
اما برخى دیگر از بزرگان گفته اند؛ اگرچه نعمت ها متعدد است اما همگى شكرگذارى و اقرار در برابر خداوند یكتاست و همگى تكرار و تأكید بر یك حقیقت است تا به خوبى این اعتراف و اقرار در اعماق وجودى انسان تأثیرگذار باشد، لذا این نوع تكرار، نه تنها منافاتى با فصاحت و بلاغت ندارد، بلكه خود یكى از فنون فصاحت است. این درست مانند آن است كه پدرى فرزند فراموش كار خود را مخاطب ساخته، میگوید:

آیا فراموش كردى كودكى خرد و ناتوان بودى. من چه خون جگرها براى پرورش تو خوردم؟! آیا فراموش كردى هنگامى كه به مرحله جوانى رسیدى و نیاز به همسر داشتى، پاك ترین همسر را برایت انتخاب كردم؟! آیا فراموش كردى نیاز به خانه و وسایل زندگى داشتى، برایت فراهم كردم؟ اما در پى این پرسش ها، یك اعتراف و اقرار را از فرزندش مى خواهد، پس این سركشى و بى مهرى از چیست؟! خداوند مهربان نیز نعمت هاى گوناگونش را به این بشر فراموش كار یادآور مى شود و به دنبال هر بخش از آنها، از او سؤل مى پرسد: «كدام یك از اینها را انكار مى كنى؟!» پس این نافرمانى و طغیان براى چیست؟! در حالى كه اطاعت من نیز رمز تكامل و پیشرفت خود شما است و از آن چیزى عاید پروردگارتان نمى شود29.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان






نوع مطلب : در سوره «الرحمن» چرا آیه «فَبِأَیِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ» تكرار شده است؟ / چرا خداوند تورات و انجیل را همانند قرآن از تحریف حفظ نكرد؟، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 30 آذر 1396



پرسش-چرا در قرآن داستان بنى اسرائیل بسیار 

تكرار شده است؟


در این باره باید دانست، یكى از مهمترین اهداف قصص قرآنى پندگیرى و عبرت آموزى از حوادث گذشته مى باشد.
اما درباره بیان سرگذشت بنى اسرائیل و حوادث تاریخى آن، در موارد متعددى از آیات قرآن، به نكاتى چند اشاره شده است؛


1. براى بنى اسرائیل ـ كه همان فرزندان یعقوب علیه السلام هستند ـ پیامبران بسیارى مبعوث شده اند؛ همانند یعقوب، یوسف، موسى و عیسى علیه السلام و... لذا حوادث زیادى در تاریخ آنها نیز به وقوع پیوسته است كه آگاهى نسبت به آنها براى مردمان طول تاریخ مفید مى باشد.


2. در روایات آمده است: هر آنچه بر بنى اسرائیل گذشت و براى آنان پیش آمد، براى مسلمانان نیز پیش خواهد آمد. بنابراین، ذكر تاریخ بنى اسرائیل در موارد متعدد، موجب هوشیارى و هشدار براى مسلمانان مى باشد.


3. تكرار داستان بنى اسرائیل در سوره هاى مكى و مدنى، نمادى از شكل گیرى یك تمدن و عوامل اوج و سقوط آن است. لذا در سوره هاى مكى، تأكید بیشتر بر روى برخورد موسى علیه السلام با فرعون و اطرافیان او است و در سوره هاى مدنى، بیشتر از رابطه موسى علیه السلام با بنى اسرائیل و مشكلات اجتماعى و سیاسى آنان صحبت شده است بنابراین تكرار آیات و برخى از داستان ها، متناسب با موقعیت هاى مختلف مسلمانان در شرایط مبارزه با مشركان و تشكیل حكومت مى باشد.
27
در پایان گفتنى است قوم بنى اسرائیل نمادى از یك جامعه بشرى است كه از یك سو خداوند بیشترین نعمت ها و پیروزى ها را به آنان ارزانى داشته و از سوى دیگر آنان بیشترین بهانه جویى ها، نافرمانى ها، راحت طلبى ها و... را به نمایش گذاشته اند و از این جهت داستان آنها بسیار عبرت آموز است و تكرار سرگذشت آنان، نماد اتمام حجت خداوند متعال بر تمام بشریت است.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان





نوع مطلب : کتاب قرآن شناسی، فلسفه نسخ را تعریف کرده و بگویید چند آیه نسخ شده است؟ / چرا در قرآن داستان بنى اسرائیل زیاد تكرار شده است؟، 
برچسب ها : کتاب قرآن شناسی،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 30 آذر 1396



پرسش- چگونه مى توان قبول كرد تنها قرآن تحریف نشده است؛ اما كتاب هاى آسمانى دیگر تحریف شده اند؟


در این باره گفتنى است، تورات و انجیل هاى چهارگانه، به اتفاق همه محقّقان مسیحى و ارباب كلیسا سال ها پس از حضرت مسیح، از سوى عده اى به رشته تحریر درآمده است.
"میلر" نویسنده كتاب تاریخ كلیساى قدیم مى گوید:

«خداوند ما، عیسى مسیح كلمه پاك خدا بود و در وى تمام خزائن علم و حكمت مخفى بود و لازم نبود كتابى نوشته و به یادگار بگذارد»16.
"جان بى ناس" نویسنده كتاب تاریخ جامع ادیان مى گوید:

«این نكته مسلم است كه عیسى خود تعالیم خود را تحریر نكرد. عموم مورخان متفق اند: بعد از مرگ او (عیسى) بعضى از شاگردان وى آن كلمات و اقوال را به رشته كتابت درآوردند. از دیدگاه آنان مجموع نوشته ها در اثر اعمال مسیحیان صدر اول، رنگ هاى خاصّى به خود گرفته و بعضى اقوال بر آن افزوده شده است كه به سهو و غلط آنها را به عیسى منسوب دانسته اند. باز روى هم رفته، همین مجموعه نوشته ها، نخستین منبع و تنها سرچشمه اطلاعاتى است كه نویسندگان انجیل متى و انجیل لوقا از آن اقتباس كرده اند. آنان بعدا از انجیل مرقس ـ كه قبلاً وجود داشته و در حدود سال 65 میلادى كتابت شده است ـ نیز استفاده كرده اند. انجیل یوحنا از همه متأخر است و در آخر آن قرن نگاشته شده و بیشتر از منابع خصوصى دیگر كسب اطلاع كرده است»17.
"توماس میشل" كشیش كاتولیك مى نویسد:

«مسیحیان معتقدند: خداوند كتاب هاى مقدّس را به وسیله مؤلفان بشرى نوشته است. هر یك از آنان در عصرى خاص مى زیسته و به رنگ زمان خود در آمده بوده اند. همچنین این مؤلفان مانند دیگر انسان ها با محدودیّت هاى زبان و تنگناهاى علمى دست به گریبان بوده اند. اصولاً مسیحیان نمى گویند كه خدا كتاب هاى مقدس را بر مؤلفان بشرى املا كرده است؛ بلكه معتقدند او به ایشان براى بیان پیام الهى به شیوه خاص خودشان و همراه با نگارش مخصوص و سبك نویسندگى ویژه، توفیق داده است. به عقیده همه مسیحیان، اصل پیام از خدا آمده و در نتیجه حق است؛ اما شكل پیام تنها به خدا مربوط نمى شود؛ بلكه به عامل بشرى نیز ارتباط مى یابد. این عامل بشرى، نویسنده كتاب است كه مانند همه مردم محدود و در معرض خطا است. گاهى این نویسنده بشرى نظریات غلط یا اطلاعات اشتباه آمیزى دارد كه اثر آن در متن كتاب باقى مى ماند»18.
گفتنى است: گروهى از دانشمندان مسلمان معتقدند: در كتاب هاى آسمانى گذشته، تحریف لفظى صورت نگرفته؛ بلكه آنچه واقع شده تحریف معنوى و نیز گم شدن آنها و تحریف در ترجمه ها بوده است
19.
اما در هر صورت آنچه اكنون در كتاب عهدین وجود دارد در بسیارى از موارد غیرقابل قبول است كه به چند مورد اشاره مى كنیم:


1. اتهامات ناروا به پیامبران
علاوه بر رسوخ تحریفات بنیادى و اعتقادى در كتاب مقدس، پاره اى از اتهامات ناروا و غیراخلاقى به برخى از پیامبران نسبت داده شده است كه قلم از بیان آن شرم دارد!
20 این در حالى است كه براهین عقلى لزوم عصمت پیامبران را اثبات مى كند.


2. وجود افسانه ها
وجود افسانه هاى بى پایه در كتاب مقدس، یكى دیگر از جنبه هاى تحریف آن است؛ از جمله مى توان به كشتى گرفتن حضرت یعقوب با خدا و غلبه او بر خدا، اشاره كرد!
21


3. گناه جبلى
مسیحیان معتقدند: آدم در بهشت به گناه آلوده و این گناه به حساب همه فرزندان او نوشته شده است؛ یعنى، انسان ذاتاً با به دوش كشیدن بار گناه، به دنیا مى آید! هر چند پس از آمدن به دنیا هیچ گناهى مرتكب نشود و هرگونه تلاش و عمل انسان در رهایى از این خطا، سودى نخواهد بخشید و تصلیب و به دار كشیده شدن حضرت عیسى، كفّاره گناه ذاتى و جبلى انسان است!


4. تقویت ظلم
یكى دیگر از آموزه هاى نامعقول كتاب مقدس، توجیه ظلم و ستم و دعوت به سكوت در برابر حاكمان ظالم، به بهانه این است كه آنان، حاكم و سایه خدا در زمین اند!
22
وجود اینگونه آموزه هاى غیرعقلانى در كنار طرح مسئله تثلیث و تجسیم و وجود تناقض هاى متعدد در متن كتاب مقدس، موجب سلب اعتماد هر چه بیشتر مى شود.
23
افزون بر آن، تحقیقات علمى و زبان شناختى، بر عدم وثاقت متون مقدس گواهى داده است. توماس میشل - استاد الهیات مسیحى - بر آن است كه به اعتقاد بیشتر متفكران كاتولیك، پروتستان و ارتدوكس كتب مقدس املاى الهى نیست و داراى عصمت لفظى نمى باشد و گاهى نویسندگان بشرى آن، نظریات غلط یا اطلاعات اشتباه آمیزى را در متن كتاب باقى گذاشته اند
24.


تحریف تورات 
تحریف تورات از نظر تاریخى و علمى قطعى است، از جمله در عهد قدیم كتاب دوم تواریخ ایام، باب 34 سخن از یافته شدن دوباره تورات است كه معلوم مى شود تورات در نزد بنى اسرائیل نبوده و مفقود شده بود و نیز در باب 36 سفر پیدایش، شرح وفات و دفن حضرت موسى است و معلوم مى شود كه این مطالب پس از حضرت موسى به تورات اضافه شده است و تورات دستكارى شده است. در صورتى كه قرآن معجزه نبى اكرم است و یكى از وجوه اعجاز آن، فصاحت و بلاغت آن است. معجزه امرى است خارق العاده كه سایر افراد بشر از آوردن نظیر آن عاجزند و دلیل و شاهد بر صدق ادعاى نبوت است و جاودانگى این معجزه، مى طلبد كه همچنان از تحریف به دور باشد. قرآن با بیان بسیار قاطع و صریح، تمام كسانى را كه منكرند یا شك و تردید دارند؛ نه تنها دعوت به مبارزه كرده بلكه تحریك و تشویق هم كرده است:

«بگو اگر تمام جهانیان اجتماع كنند تا كتابى مانند قرآن بیاورند، نمى توانند؛ اگر چه نهایت همكارى را به خرج دهند»25.

و بالاتر از این مى گوید: «اگر مى توانید ده سوره و یا حتى یك سوره و یك آیه مثل قرآن بیاورید»26.

اما آنقدر فاصله بین كلام بشر و كلام وحى قرآن و این معجزه جاوید وجود دارد كه تا به امروز هیچ كس نتوانسته حتى آیه اى نظیر قرآن بیاورد. همین معجزه بودن قرآن و ناتوانى بشر در آوردن كلامى نظیر آن، مانع از تغییر به معناى افزودن چیزى به آن شده است؛ چرا كه تفاوت قرآن با كلام بشرى آن قدر زیاد است كه به آسانى آنها را از هم جدا مى كند.
علاوه بر نكات یاد شده، بررسى مضمون و مفاد قرآن كریم، خود شاهدى بر عدم تغییر و بقاى كلام الهى است؛ زیرا از یك سو از نظم و هماهنگى و عدم اختلاف در مطالب و مضامین برخوردار است (در حالیكه اگر دستخوش تحریف و تغییر و اضافه مى گشت، تناقض و ناسازگارى بین مطالب آن پیدا مى شد و یكسان و یك دست نمى بود) و از سوى دیگر مضامین آن، با موازین و براهین عقلى سازگار است كه خود شاهدى بر صحّت و عدم تغییر آن است.


: برگرفته از 

کتاب قرآن شناسی(جلد دوّم)

مؤلف: صالح قنادى با همكارى جمعى از محققان






نوع مطلب : چگونه میتوان قبول كرد تنها قرآن تحریف نشده است؛ اما كتب آسمانى دیگر تحریف شده اند؟ / الفاظ قرآن، کتاب قرآن شناسی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 29 آذر 1396


( کل صفحات : 3 )    1   2   3   


موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
ابزار وبلاگ نویسی

وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت

اخبار ایران:

اخبار جهان:

اخبار اقتصادی:

اخبار علمی

اخبار فناوری و اطلاعات

اخبار هنری:

اخباراجتماعی

اخبار ورزشی

--------------------------------------------------------------------------------------

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

--------------------------------------------------------------------------------------
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
-------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- ساخت وبلاگ
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic