وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت
سایت تخصصی قــرآن شناسی و تــدبّر در قرآن کریم و معارف اهل البیت علیهم السّلام
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


قال رسول الله صلی الله علیه

و آله و سلّم :


مَن اَرادَ عِلمَ الاَوَّلینَ وَالآخَرینَ،

فَلیُثَوِّرِ القُرآنَ


هر که علم اولین و آخرین را میخواهد،

باید آن را در قرآن بجوید.


کنزل العمال ج1 ص548




مدیر وبلاگ :سیّد محمّد روحانی
مطالب اخیر
نظرسنجی
میزان رضایتمندی خود را از مطالب وب سایت بیان بفرمایید






برچسبها


 مفهوم واژه «رزق» در قرآن چیست؟

(تـدبّـر قـرآنـی)


و ترزق من تشاء بغیر حساب
رزق معناى معروفى دارد و آنچه از موارد استعمال آن به دست مى آید، معناى عطا و بخشش در آن موجود است.

 رزق در نظر ابتدایى به خوردنى ها اطلاق شده و غیر آن از پوشیدنى ها و امثال آن را شامل نبوده است. سپس در معناى آن توسعه داده شده و شامل تمام چیزهایى گشته كه به آدمى مى رسد و انسان از آن بهره مند مى گردد چون مال جاه، مقام ، فامیل ، علم و امثال آن.

آنچه از آیه ى شریفه ى إ نّ اللّه هو الرّزّاق ذو القوّة المتین كه در مقام حـصـر وارد شده استفاده مى شود، چند چیز است :


الف-گرچه رزق در ظاهر ممكن است به غیر خداوند نسبتى پیدا كند، چنان كه از امثال و اللّه خیر الرّازقین (134) كه وجود رازق هاى دیگر را تصدیق كرده ، خداوند را بهترین آن ها معرفى كرده است و همچنین از آیه وارزقوهم فیها واكسوهم استفاده مى شود، لیكن در حقیقت جز به خداوند متعال منسوب نیست، رزق هم مانند عزت و ملك است كه در حقیقت مخصوص خداست و دیگران به واسطه اعطا و بخشش خداوند از آن نصیبى گرفته اند.


ب-آنچه مخلوقات به آن منتفع شده و از خیر آن بهره مند مى شوند، رزق آنان بوده و خداوند هم رازق آن است.

این مطلب گذشته از آیاتى كه در باره رزق وارد شده ، از آیات دیگرى هم كه خلق و امر و حكم و ملك و مشیت و تدبیر و خیر را مخصوص خداوند دانسته، فهمیده مى شود.


ج-آنچه آدمى مورد استفاده قرار مى دهد، ولى از نوع حرام است ، از نظر معصیت منسوب به خداوند نیست . زیرا خداوند نسبت معصیت را از نظر تشریع از خود نفى كرده است، چنان كه آیه شریفه ى قل إ نّ اللّه لا یأمر بالفحشاء بدان دلالت دارد.



خداوند رازق مردم
نحن قسمنا بینهم معیشتهم فى الحیوة الدّنیا
اختیار رزق فقط به دست خداوند است، نه به دست انسان. دلیل بر آن، اختلاف در ثروت و فقر و عافیت و صحت و اولاد و سایر امورى است كه رزق شمرده مى شود.
با این كه هر فردى از افراد بشر مى خواهد از نهایت درجه ارزاق را كه دیگر بیش از آن تصور ندارد، دارا باشد؛ اما روشن است كه هیچ كس به چنین آرزویى نمى رسد و به همه آنچه دوست دارد، دست نمى یابد. پس مى فهمیم كه ارزاق به دست انسان نیست ، وگرنه هیچ فردى فقیر و نیازمند به هیچ یك از مصادیق رزق نمى شد.


 

برترى رزق معنوى بر رزق مادى
حضرت ابراهیم علیه السلام وقتى مقام امامت را براى ذریه خویش طلب مى كند؛
و من ذریّتى، خداوند در جواب مى فرماید: این مقام به افراد ستمگر نمى رسد؛ لا ینال عهدى الظّالمی

ن؛ اما وقتى طلب رزق براى مردم مى كند، تنها براى مؤ منان تقاضا مى كند؛ وارزق أهله من الّثمرات من ءَامن منهم ، خداوند در پاسخ او مى گوید: رزق مادى را هم به مؤ منان مى دهیم، هم به كافران؛ قال و من كفر فأمتّعه قلیلا.

از اینجا روشن مى شود كه رزق مادى خیلى مهم نیست ، از این رو به اهل و نااهل داده مى شود، اما مقامات معنوى و اجتماعى و رهبرى مردم به هر كسى واگذار نمى شود.



 

ضامن رزق همه موجودات
و ما من دابّة فى الا رض إ لاّ على اللّه رزقها
هیچ جنبنده اى در روى زمین نیست ، مگر این كه روزى آن بر خداست . روزى رساندن خداوند به موجودات مختلف بسیار حیرت انگیز است؛ از جنینى كه در شكم مادر قرار گرفته تا حشرات گوناگونى كه در اعماق تاریك زمین هستند یا در لابه لاى درختان و بر فراز كوه ها و در قعر دره ها زندگى مى كنند، از دیدگاه علم خداوند هرگز مخفى و پنهان نیست .
رزق بعضى از انواع پرندگان در لابه لاى دندان هاى پاره اى از حیوانات عظیم الجثّه دریا نهفته شده است . این حیوانات كه پس از تغذیه از حیوانات دریایى ، دندان هایشان احتیاج به خلال كردن دارد، به ساحل مى آیند، دهانشان را كه بى شباهت به غار كوچكى نیست، باز نگه مى دارند، گروهى از پرندگان بدون هیچ گونه وحشت و اضطراب وارد این غار مى شوند و به جستجوى روزى خویش در لابه لاى دندان هاى حیوان غول پیكر مى پردازند، هم شكمى از عزا در مى آورند و هم حیوان را از این مواد مزاحم راحت مى سازند و هنگامى كه برنامه ى هر دو پایان پذیرفت و آن ها به خارج پرواز كردند، حیوان با احساس آرامش دهانش را مى بندد و به اعماق آب فرو مى رود.


برگرفته از :

کتاب هزار و یك نكته از قرآن كریم(جلد اول)

اكبر دهقان





نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، معـانی و تـدبّـر در واژه هـا، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 9 آذر 1396


 معناى دقیق واژه"ا للّه" چیست؟



اللّه اسم است براى ذات واجب الوجود كه مستجمع جمیع صفات كمال است . این نام بزرگ خداوند كه اختصاص به ذات خود او دارد، در سراسر قرآن كریم دو هزار و هشتصد و دوازده بار ذكر شده است .
بعضى معتقدند كه كلمه ى
((اللّه)) اسم وضع شده اى است و مشتق نیست ، چنان كه خلیل گفته است
 و برخى دیگر گویند كه مشتق است و در اشتقاق آن اختلاف كرده اند، بعضى آن را مشتق از ((اله، یأله)) مى دانند كه مصدر به معناى اسم مفعول است . ((اله)) یعنى ((معبود)) و برخى آن را مشتق از وله به معناى تحیر و سرگردانى دانسته اند؛ یعنى عقول و اندیشه هاى انسان ها در باره ى او متحیر و سرگردان است.

 

ویژگى نام مقدّس ا للّه
هر اسمى، جز كلمه اللّه هرگاه حرفى از آن كم شود، معنایش به هم مى خورد.

 زیرا اگر ((الف)) حذف گردد، للّه مى شود. قرآن مى فرماید: للّه ملك السّموات و الا رض  و اگر ((لام)) اول حذف گردد، له مى شود. قرآن مى فرماید: له ما فى السّموات و الا رض  اگر ((لام)) دوم حذف گردد، هو میشود. 

قرآن کریم در این مورد مى فرماید: و هو اللّه لا اله الاّ هو


"اللّه" جامعترین نام خداوند
هر كدام از نام هاى خدا در قرآن كریم ، ناظر به برخى از صفات اوست . تنها نامى كه به تمام صفات و كمالات الهى اشاره دارد و به تعبیر دیگر، جامع تمام صفات جمال و جلال است نام مقدس
((اللّه)) است وبه همین دلیل، سایر اسماى خداوند غالبا صفت براى كلمه ى اللّه ذكر مى شود، مانند: فإ نّ اللّه غفور رحیم و فانّ اللّه سمیع علیم

 

عظمت و قداست نام الهى
نام الهى از چنان عظمت و قداستى برخوردار است كه اگر به هنگام ذبح حیوان ذكر شود، آن حیوان حلال، وگرنه گوشت آن حیوان حرام مى گردد. از این رو، قرآن كریم به صورت سلب و ایجاب آن را مطرح مى كند. گاهى میفرماید: از آن حیوانى كه نام خدا بر آن برده نشده، نخورید؛
و لا تاءكلوا ممّا لم یذكر اسم اللّه علیه و انّه لفسق، گاهى مى فرماید: از آن حیوانى كه نام خدا بر آن برده شده، بخورید؛ فكلوا ممّا ذكر اسم اللّه علیه ان كنتم بایاته مؤ منین


برگرفته از :

کتاب هزار و یك نكته از قرآن كریم(جلد اول)

مؤلف: اكبر دهقان




ﻣﻌﺠﺰﻩ پزشکی ﺩﺭ ﮐﻠﻤﻪ الله

 

ﭘﮋﻭﻫﺸﮕﺮ ﻫﻠﻨﺪﯼ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﭼﻨﺪﯼ ﭘﯿﺶ ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ ﺩﺭ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺁﻣﺴﺘﺮﺩﺍﻡ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻩ ﻭﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﮐﻠﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﻭ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﺁﻥ ﻭ ﺻﺪﺍﯼ ﺍﯾﻦ ﻟﻔﻆ ﻣﻮﺟﺐ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺭﻭﺣﯽ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺍﺳﺘﺮﺱ ﻭ ﻧﮕﺮﺍﻧﯽ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺪﻥ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺩﻭﺭ ﻣﯿﮑﻨﺪ.

 ﺍﯾﻦ ﭘﮋﻭﻫﺸﮕﺮ ﻫﻠﻨﺪﯼ ﻃﯽ ﮔﻔﺘﮕﻮﯾﯽ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺭﻩ ﮔﻔﺖ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ ﺳﻪ ﺳﺎﻟﻪ ﮐﻪ ﺑﺮﺭﻭﯼ ﺗﻌﺪﺍﺩﯼ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻭ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ، ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺭﺳﯿﺪﻡ ﮐﻪ ﺫﮐﺮ ﮐﻠﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﻭ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﺁﻥ ﻭ ﺣﺘﯽ ﺷﻨﯿﺪﻥ ﺁﻥ ﻣﻮﺟﺐ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺭﻭﺣﯽ، ﻭ ﺍﺳﺘﺮﺱ ﻭ ﻧﮕﺮﺍﻧﯽ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺪﻥ ﺩﻭﺭ ﻣﯿﮑﻨﺪ ﻭ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﺗﻨﻔﺲ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻧﻈﻢ ﻭ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﯿﺪﻫﺪ 

ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮔﻔﺖ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﭘﺰﺷﮑﯽ ﺑﺮﺍﯾﻢ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﮐﻪ :


 ﺣﺮﻑ الف ﮐﻪ ﮐﻠﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺷﺮﻭﻉ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﺍﺯ ﺑﺨﺶ ﺑﺎﻻﯾﯽ ﺳﯿﻨﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪﻩ ﻭﺑﺎﻋﺚ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺗﻨﻔﺲ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﺑﻪ ﻭﯾﮋﻩ ﺍﮔﺮ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﺷﻮﺩ ﻭﺍﯾﻦ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺗﻨﻔﺲ ﺑﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺭﻭﺣﯽ ﻣﯿﺪﻫﺪ.

 

ﺣﺮﻑ ﻻﻡ ﮐﻪ ﺣﺮﻑ ﺩﻭﻡ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﺳﺖ ﻧﯿﺰ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺳﻄﺢ ﺯﺑﺎﻥ ﺑﺎ ﺳﻄﺢ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﺩﻫﺎﻥ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﻭ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﺷﺪﻥ ﺍﯾﻦ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻠﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﺩﺍﺭﺩ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻭ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺗﻨﻔﺲ ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬﺍﺭ ﺍﺳﺖ.


ﺍﻣﺎ ﺣﺮﻑ ﻫﺎﺀ ﺣﺮﮐﺘﯽ ﺑﻪ ﺭﯾﻪ ﻣﯿﺪﻫﺪ ﻭ ﺑﺮ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺗﻨﻔﺴﯽ ﻭﺩﺭ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻗﻠﺐ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺴﺰﺍﯾﯽ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺿﺮﺑﺎﻥ ﻗﻠﺐ ﻣﯿﺸﻮﺩ

 

ﺑﺮﺍﺳﺘﯽ که خداوند ﻣﺘﻌﺎﻝ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﮐﺮﯾﻢ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﺪ:

 

ﺍﻟﺬﯾﻦ ﺍﻣﻨﻮﺍ ﻭ ﺗﻄﻤﺌﻦ ﻗﻠﻮﺑﻬﻢ ﺑﺬﮐﺮ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻻ ﺑﺬﮐﺮ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﻄﻤﺌﻦ ﺍﻟﻘﻠﻮﺏ





نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، معـانی و تـدبّـر در واژه هـا، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 9 آذر 1396




 معناى دقیق واژه «لطیف» در مورد 

پروردگار چیست؟



اللّه لطیف بعباده یرزق من یشاء و هو القوىّ العزیز
توصیف خداوند به
لطیف بدین جهت است كه لطیف از ماده ى ((لطف)) به معناى هر موضوع دقیق و ظریف و هرگونه حركت سریع و جسم لطیف است ، بنا بر این لطیف بودن خداوند اشاره به علم او نسبت به اسرار دقیق و ظریف آفرینش ‍ است.

گاه لطیف به معناى خلقت اجسام لطیف و كوچك و ذره بینى و مافوق ذره بینى نیز آمده است.

امام رضا علیه السلام در این زمینه مى فرمایند:

((این كه مى گوییم خدا لطیف است ، به دلیل آن است كه مخلوقات را لطیف آفریده و از اشیاى لطیف و ظریف آگاه است . آیا آثار صنع او را در گیاهان نمى بینى ؟ همچنین در موجودات و حیوانات كوچك و حشرات ریز و چیزهایى كه از آن هم كوچك تر است . هنگامى كه به این موجودات مى نگریم ، در مى یابیم كه خالق آن ها لطیف است))


برگرفته از :

کتاب هزار و یك نكته از قرآن كریم(جلد اول)

مؤلف: اكبر دهقان





نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، معـانی و تـدبّـر در واژه هـا، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 9 آذر 1396


ﻣﻌﺠﺰﻩ ﺩﺭ ﮐﻠﻤﻪ الله

 (تـدبّـر قـرآنـی)



ﭘﮋﻭﻫﺸﮕﺮ ﻫﻠﻨﺪﯼ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﭼﻨﺪﯼ ﭘﯿﺶ ﺗﺤﻘﯿﻘﯽ ﺩﺭ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﺁﻣﺴﺘﺮﺩﺍﻡ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩﻩ ﻭﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺭﺳﯿﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﮐﻠﻤﻪ "ﺍﻟﻠﻪ" ﻭ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﺁﻥ ﻭ ﺻﺪﺍﯼ ﺍﯾﻦ ﻟﻔﻆ ﻣﻮﺟﺐ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺭﻭﺣﯽ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺍﺳﺘﺮﺱ ﻭ ﻧﮕﺮﺍﻧﯽ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺪﻥ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺩﻭﺭ ﻣﯿﮑﻨﺪ.

 

 ﺍﯾﻦ ﭘﮋﻭﻫﺸﮕﺮ ﻫﻠﻨﺪﯼ ﻃﯽ ﮔﻔﺘﮕﻮﯾﯽ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺑﺎﺭﻩ ﮔﻔﺖ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ ﺳﻪ ﺳﺎﻟﻪ ﮐﻪ ﺑﺮﺭﻭﯼ ﺗﻌﺪﺍﺩﯼ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﻭ ﻏﯿﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ، ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺭﺳﯿﺪﻡ ﮐﻪ ﺫﮐﺮ ﮐﻠﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﻭ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﺁﻥ ﻭ ﺣﺘﯽ ﺷﻨﯿﺪﻥ ﺁﻥ ﻣﻮﺟﺐ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺭﻭﺣﯽ، ﻭ ﺍﺳﺘﺮﺱ ﻭ ﻧﮕﺮﺍﻧﯽ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﺪﻥ ﺩﻭﺭ ﻣﯿﮑﻨﺪ ﻭ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﺗﻨﻔﺲ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻧﻈﻢ ﻭ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﯿﺪﻫﺪ.

 

ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﮔﻔﺖ ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﭘﺰﺷﮑﯽ ﺑﺮﺍﯾﻢ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﮐﻪ :

 ﺣﺮﻑ الف ﮐﻪ ﮐﻠﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺑﺎ ﺁﻥ ﺷﺮﻭﻉ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﺍﺯ ﺑﺨﺶ ﺑﺎﻻﯾﯽ ﺳﯿﻨﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪﻩ ﻭﺑﺎﻋﺚ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺗﻨﻔﺲ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﺑﻪ ﻭﯾﮋﻩ ﺍﮔﺮ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﺷﻮﺩ ﻭﺍﯾﻦ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺗﻨﻔﺲ ﺑﻪ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺭﻭﺣﯽ ﻣﯿﺪﻫﺪ

 

ﺣﺮﻑ ﻻﻡ ﮐﻪ ﺣﺮﻑ ﺩﻭﻡ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﺳﺖ ﻧﯿﺰ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﺳﻄﺢ ﺯﺑﺎﻥ ﺑﺎ ﺳﻄﺢ ﻓﻮﻗﺎﻧﯽ ﺩﻫﺎﻥ ﻣﯿﺸﻮﺩ ﻭ ﺗﮑﺮﺍﺭ ﺷﺪﻥ ﺍﯾﻦ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮐﻠﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﺩﺍﺭﺩ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻭ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﺗﻨﻔﺲ ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬﺍﺭ ﺍﺳﺖ.

 

ﺍﻣﺎ ﺣﺮﻑ ﻫﺎﺀ ﺣﺮﮐﺘﯽ ﺑﻪ ﺭﯾﻪ ﻣﯿﺪﻫﺪ ﻭ ﺑﺮ ﺩﺳﺘﮕﺎﻩ ﺗﻨﻔﺴﯽ ﻭﺩﺭ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻗﻠﺐ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺴﺰﺍﯾﯽ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺿﺮﺑﺎﻥ ﻗﻠﺐ ﻣﯿﺸﻮﺩ.

 

ﺑﺮﺍﺳﺘﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻣﺘﻌﺎﻝ ﺩﺭ ﻗﺮﺁﻥ ﮐﺮﯾﻢ ﻣﯿﻔﺮﻣﺎﯾﺪ :

 

ﺍﻟﺬﯾﻦ ﺍﻣﻨﻮﺍ ﻭ ﺗﻄﻤﺌﻦ ﻗﻠﻮﺑﻬﻢ ﺑﺬﮐﺮ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻻ ﺑﺬﮐﺮ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﻄﻤﺌﻦ ﺍﻟﻘﻠﻮﺏ

⚫️⚫️⚫️⚫️

 





نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، معـانی و تـدبّـر در واژه هـا، اســــــــــــــرار عالم خلفت، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن،
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 9 آذر 1396




اعجاز واژگانی قرآن کریم در سوره عنکبوت

(تـدبّـر قـرآنـی)


 نام‏گذاری سوره‌ای از قرآن به‌نام عنکبوت که واژه ‏ای مفرد است، به این دلیل است که عنکبوت به صورت فردی زندگی می‏‌کند، به‌جز مواقع جفت‏گیری یا زمانی که تخم‌‏ها باز می‌‏شوند. اما در دو سوره نمل و نحل، اسم سوره به صورت جمع آمده است تا بر جمعی‌بودن زندگی این دو حشره اشاره شود. اما واژه عنکبوت بصورت مفرد استعمال شده و این خود از اعجازهای واژگانی قرآن‌کریم به‌شمار می‌رود. همچنین در آیه راجع به عنکبوت، صراحت فعل مفرد مونث به‌کار برده و به‌صراحت اشاره می‌نماید که عنکبوت ماده به ساخت خانه اقدام می‌‏کند، چرا که از فعل مونث برای عنکبوت استفاده نموده است. علم امروزی نیز دقیقا ثابت نموده است که وظیفه ساخت خانه بر عهده عنکبوت ماده است.



آیه قرآنی


«مَثَلُ الَّذِینَ اتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّهِ أَوْلِیَاء کَمَثَلِ الْعَنکَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَیْتًا وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُیُوتِ لَبَیْتُ الْعَنکَبُوتِ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ»

«مثل آنان که سوای خدا را دوستان می‌گیرند، مثل عنکبوت است که خانه‌ای بساخت و کاش می‌دانستند هر آینه سست‌ترین خانه‌ها، خانه عنکبوت است»

سوره عنکبوت، آیه‌ ۴۱



صفات بیولوژیکی عنکبوت‌ها

عنکبوت‌ها از شاخه بندپایان، و از رده آراکنوئیدها(یا عنکبوتیان) هستند. بدن عنکبوت به دو قسمت جلویی و عقبی تقسیم می‏شود. در قسمت جلو سر و سینه(یا به اصطلاح ناحیه سرسینه) قرار گرفته و قسمت عقبی بدن، شکم را در بر می‌‏گیرد. در قسمت جلو چهار جفت پا و دو جفت شاخک حسی و یک جفت شاخک قلاب مانند به شکل گاز انبر یا چنگال‌‏هایی که حاوی غدد سمی است وجود دارد. کمر باریک عنکبوت قسمت جلویی بدن او را از قسمت عقبی جدا می‏‌کند.

عموما عنکبوت‌ها دارای چشم‏های ساده‏ای هستند که تعداد آن‌ها به هشت عدد می‏رسد. البته گاهی تعداد چشم‏ها از هشت کمتر است. این حیوان با شکار کردن حشرات، تغذیه نموده و پوستی ضخیم و پوشیده از مو دارد. این پوست هفت تا هشت بار می‏افتد تا به مرحله بلوغ نهایی خود برسد(مرحله پوست اندازی). جانورشناسان امروز، بیش از سی هزار نوع عنکبوت را مورد شناسایی قرار داده‏اند که از نظر شکل، رنگ و حجم(بین کمتر از یک میلی‌متر و نود میلی‌متر) باهم متفاوتند. بیشتر عنکبوت‏ها در خشکی و به صورت فردی(جز در هنگام جفت‌گیری و سر از تخم درآوردن بچه عنکبوت‏ها که کنار هم هستند) زندگی می‏کنند. محیط زیست عنکبوت‏ها نیز از سطح دریا تا ارتفاع پنج هزار متری گسترده شده است.
این حشرات، سه جفت زایده برجسته و متحرک در پایین شکم دارند. این زایده‏ها سوراخ‏های ریزی دارند که مایع سازنده تارهای عنکبوت از آن خارج می‏شود، به‌همین علت به این سوراخ‏ها دوک گفته می‏شود. این مایع که از طریق دوک‏های قسمت عقب بدن از تعدادی غدد ویژه ترشح می‏شود، به محض آن‌که در معرض هوا قرار گیرد خشک می‏گردد. پس از خشک شدن، تارهایی با شکل، طول و استحکام متفاوت ایجاد می‏شوند. این تفاوت، ناشی از تفاوت غدد ترشح کننده تارهاست. عنکبوت عموما در خانه‏اش که همه فعالیت‏های حیاتی خود را در آن انجام می‏دهد می‏ماند. این حشره غیر از این خانه، مخفی‌گاه دیگری نیز برای خود می‏سازد که به وسیله تارِ شکار به خانه متصل شود و در مواقع خطر به این مخفیگاه پناه می‏برد(۱).


تارعنکبوت‌ها

اکثر عنکبوت‌ها تار می‌تنند که معمولاً به صورت رشته‌ای پروتئینی از غده‌های تارتنِ انتهای شکم آنها ترشح می‌شود. بسیاری از گونه‌ها از تار برای شکار استفاده می‌کنند. به این صورت که توری یا پرده‌ای می‌تنند که حشرات در آن به دام می‌افتند. اما گونه‌های فراوانی هم وجود دارند که آزادانه شکار می‌کنند. علاوه بر صید، عنکبوت‌ها از تار برای بالا رفتن از جایی، ایجاد دیوارهای هموار در لانه‌های زیرزمینی، ساختن ساک تخم، درپیچیدن صید و نگهداری موقت اسپرم و تعدادی کارهای دیگر استفاده می‌نمایند.
تار عنکبوت از نخ‌های ابریشم مانند درست شده است. نخ‌هایی که خودش ایجاد کرده و خودش ریسیده است و از آن نخ‌ها تار را بافته است. عنکبوت تار را به شکل هندسی و محکم در می‌آورد و برای شکار مگس یا سایر جانداران دام قرار می‌دهد. این تار‌ها ابتدا به صورت مایع هستند و به شکل نخ نازکی از بدن عنکبوت خارج می‌شوند و سپس در تماس با هوا خشک شده و مانند نخ می‌شوند. قطر تار عنکبوت حدود یک دهم تار موی انسان است. این تارهای صاف و شفاف، بسیار نرم و سبک و در عین حال بسیار مقاوم هستند. حتی می‌توان گفت تار عنکبوت از فولاد هم‌قطر خود هم سخت‌تر است. پروتئینی که عنکبوت را قادر می‌سازد خود را آویزان کند و همچنین به شکار طعمه کمک می‌کند، نظر دانشمندان را به خود جلب کرده است. مولکول‌های این پـروتئین بسیار کشسان و قـوی تقریباً ۲۰ برابر از نایلون کشسان‌تر و ۹ برابر از فولاد در قطر مساوی قوی‌تر هستند.
عنکبوت‌ها پل‌هایی نیز می‌سازند که به وسیله آن از جوی‌ها عبور می‌کند و از گودال‌های ژرف می‌گذرد. پل عنکبوت نخی باریک است که خودش آن را ریسیده است و به وسیله باد، دو سوی جوی یا گودال را به هم وصل می‌کند. آنگاه خود را با سرعتی عجیب روی آن می‌لغزاند تا از آن عبور کند. عنکبوت خندق‌های زمینی و پناهگاه‌های محکم نیز می‌سازد و برای آن‌ها درهای محکمی قرار می‌دهد و وسائل گریز از خطر را در آن‌ها آماده می‌کند(۲). توانایی تنیدن تار ارثی است و عنکبوت اطلاعات مربوط به این توانایی را به شکل ماده وراثتی از والدین خود به ارث برده‌است. برخی گونه‌های عنکبوت بسیار سمی و خطرناک‌اند و زهرشان آن قدر قوی است که می‌تواند انسان را بکُشد. عنکبوت بیوه سیاه، عنکبوت تورقیفی سیدنی و... از گونه‌های خطرناک عنکبوت‌ها بشمار می‌روند(۳)


جنسیت واژه عنکبوت در زبان عربی

«.... کَمَثَلِ الْعَنکَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَیْتًا»

در فرهنگ لسان‌العرب آمده است: «عنکبوت جانور کوچکی است که در هوا و بر روی دهانه چاه، ترکیبی را می‏بافد. این کلمه مؤنث است، اما گاهی در شعر به صورت مذکر هم آمده است. به خانه عنکبوت(عَکدَبَه) گفته می‏شود. فراء می‏گوید: «عنکبوت مؤنث است. البته برخی عرب‏ها آن را به صورت مذکر هم می‏آورند. جمع آن عنکبوتات، عَناکِب و عَناکیب و اسم مصغر آن عُنَیکِب است. اهل یمن به آن عَنکَباه می‏گویند، گاهی نیز عَنکَباء و عَنکَبوه نامیده می‏شود». سیبویه با استشهاد به افزودن تاء به عنکبوت آن را عنکباء می‏نامد و من نمی‏دانم آیا اسم مفرد است یا جمع. ابن اعرابی می‏گوید: «عَنکَب مذکر است و مؤنث آن عَنکَبة است». گفته شده است عَنکَب اسم جنس عنکبوت است و عنکبوت هم مذکر و هم مؤنث است. (مبرد) می‏گوید: «عنکبوت مؤنث است، اما مذکر هم آورده شده است»».
در مجموع غالب آن است که واژه عنکبوت مفرد مؤنث بوده و جمع آن عَناکِب است.



اعجاز علمی در استعمال واژه مفرد عنکبوت

نام‏گذاری این سوره به نام عنکبوت که واژه ‏ای مفرد است، به این دلیل است که عنکبوت به صورت فردی زندگی می‏کند، به‌جز مواقع جفت‏گیری یا زمانی که تخم‏ها باز می‏شوند. اما در دو سوره نمل و نحل، اسم سوره به صورت جمع آمده است(واژه‌های النمل و النحل و واژه نحله و نمله که به‌صورت مفرد می‌باشند استعمال نکرده است) تا بر جمعی بودن زندگی این دو حشره اشاره شود. اما واژه عنکبوت بصورت مفرد استعمال شده و این خود از اعجازهای واژگانی قرآن کریم به‌شمار می‌رود(۱).
دکتر صلاح رشید در تفسیر مطلب فوق آورده است: «عنکبوت‌ها، گروهی هستند که در جهان بیش از سی هزار نوع آنها وجود دارد و در حجم و شکل و روش زندگی متفاوت هستند. روش زندگی فردی همراه دشمنی با یک‌دیگر در آن‌ها غالب بوده و انواع اندکی از آن‌ها یافت می‌شوند که به‌صورت دسته جمعی زندگی می کنند».

در کل عنکبوت‌ها موجوداتی هستند که به تنهایی زندگی می‌کنند و کم‌تر دارای زندگی اجتماعی بوده و در میان انواع گونه‌های عنکبوت‌ها چیزی در حدود ۱-۵/۲ درصد دارای زندگی اجتماعی هستند، و مابقی منفرد زندگی می‌نمایند.
زندگی انفرادی و تهاجم گونه غالب عنکبوت‌ها به قدری مشهور است که گونه اندکی از عنکبوت‌ها که دارای زندگی اجتماعی هستند، توجه جانورشناسان را به خود جلب کرده و آن‌ها را عنکبوت‌های اجتماعی نامیده‌اند. ولی همان‌طور که گفته شد، اکثر عنکبوت‌ها دارای زندگی انفرادی و نسبت به اعضای گروه و خانواده خود و یک‌دیگر حالت تهاجمی داشته و خصومت شدیدی میان آن‌ها برقرار است(۴).
دکتر صلاح رشید در ادامه می‌نویسد: «جثه عنکبوت‌های ماده(معمولا) از نرها بزرگ‌تر است. غالباً فقط در هنگام جفت‌گیری هم‌دیگر را ملاقات می‌کنند و عنکبوت نر قبل از جفت‌گیری، اقدام به رقص‌ها و حالات مشخصی در برابر عنکبوت ماده می‌نماید که مقصودش جلوگیری از غریزه دشمنی عنکبوت ماده است. هنگامی که آمیزش آن‌ها تمام می‌شود، عنکبوت نر غالباً در لانه باقی می‌ماند و اقدام به پنهان شدن از عنکبوت ماده می‌کند، چرا که می‌ترسد او را بکشد. کشتن عنکبوت نر بعد از تمام شدن آمیزش جنسی، در بین بسیاری از عنکبوت‌ها اتفاق می افتد که مشهورترین این عنکبوت‌ها «بیوه سیاه» است. در برخی از انواع آن‌ها، عنکبوت ماده، عنکبوت نر را رها می‌کند تا هنگامی‌که فرزندان از تخم خارج می‌شوند، اقدام به قتل او کنند و او را بخورند. در انواع دیگری از عنکبوت، مادر، اقدام به تغذیه فرزندان کوچکش می‌کند تا این‌که بزرگ می‌شوند و مادرشان را می‌کشند و می‌خورند».
از این مطالب روشن می‌شود که نظام اجتماعی و روابط خانوادگی عنکبوت، بر اساس مصالح موقت است، به‌طوری که هر گاه این مصالح تمام می‌شود، دشمن هم‌دیگر می‌شوند و برخی، برخی دیگر را می‌کشند(۴)

استعمال فعل مونث برای واژه عنکبوت

(... اتَّخَذَتْ بَیْتًا)

این آیه قرآنی به صراحت می‌گوید که عنکبوت ماده به ساخت خانه اقدام می‌‏کند چرا که از فعل مونث برای عنکبوت استفاده نموده است. علم امروزی نیز دقیقا ثابت نموده است که وظیفه ساخت خانه بر عهده عنکبوت ماده است که با غدد ترشح کننده ماده ابریشمی، اقدام به ساخت لانه می‏کند. بنابراین تنها عنکبوت ماده به وسیله نخ بافته شده‌ای که در انتهای شکم او قرار دارد، اقدام به ساختن لانه می‌کند و این نخ در عنکبوت نر وجود ندارد(۵). هرچند در برخی مواقع عنکبوت نر هم در کار ساخت، ترمیم یا توسعه او را یاری می‏کند، با این حال وظیفه مذکور به‌صورت یک وظیفه محض برای حیوان ماده حفظ می‏شود(۱)

لازم بذکر است که عنکبوت ماده تا وقتی‌که بالغ و آماده اجفت‌گیری نشود، اقدام به ساخت خانه نمی‌کند و ساختن لانه عاملی در جذب عنکبوت نر است که قادر به ساختن خانه نمی‌باشد. همچنین عنکبوت ماده با تارهای بافته‌شده که با مهندسی خاص آن‌ها را می بافد، خانه خود را می‌سازد. به‌نوعی که نسبت به هر تحرک خارجی حساس بوده و به ماده لزج و چسبناکی آغشته شده است که هر حشره‌ای به محض این‌که بدان نزدیک شود، به آن می چسبد تا این که عنکبوت ماده برسد و صید را دریافت کند.
در پایان باید گفت یکی از جاندارانی که در قرآن کریم به آن اشاره شده است و حتی سوره‌ای نیز بنام این حشره نام گرفته شده است، عنکبوت می‌باشد. اشاره به نام هر جانوری در قرآن خود متضمن نکات جالب و بدیعی از اسرار زندگی همان جانور است که بشر امروزی در قرون معاصر پی به اسرار آن برده است. باید گفت قرآن کتابی سراسر تعلیم و تربیتی برای انسان‌ها بوده اما در لابلای کلام‌های تربیتی خویش از زندگی جانوران نیز در جهت تعلیم و تربیتی استفاده نموده که نمونه‌ای از آن نیز در همین آیه مصداق داشته و از سستی بیت عنکبوت به‌عنوان مثالی تربیتی یاد کرده است. جالب آن‌که تمام اشارات علمی قرآنی در زمینه علوم جانوری و زندگی آن‌ها امروز دقیقا منطبق با یافته‌های علمی بشری است، چرا که حقیقتا خالق از اسرار مخلوقات خود آگاه و مطلع است. در شماره بعدی این نوشتار نیز حقایق دیگری از همین آیه ارائه خواهد شد. 


یادداشت از: تقی قاسمی خادمی، کارشناس ارشد بیولوژی جانوری و فعال قرآنی.


منابع:

۱) برگرفته از پایگاه: http://quran.porsemani.ir
۲) صدر، رضا؛ نشانه‌هایی از او، هنرنمائی عنکبوت، ج ۱ صفحه ۸۶-۸۷.
۳) برگرفته از پایگاه:  https://fa.wikipedia.org
۴) برگرفته از پایگاه: http://eajazquran۱۴.blogfa.com
۵) گاهنامه ترنم، وابسته به کانون قرآن وعترت دانشگاه آزاد اسلامی استهبان.





نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، معـانی و تـدبّـر در واژه هـا، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن،
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 24 آبان 1396



تفاوت دو واژه قرآنی هبوط و نزول در قرآن کریم

(تـدبّـر قـرآنـی)



این دو کلمه قرآنی شاید در اولین نگاه ، از لحاظ معنایی خیلی متفاوت 

نباشند ، اما در باطن تفاوتهای بسیاری دارند. 

«نزول» عبارتست از فرود و پایین آمدن بدون کاهش رتبه ، یعنی وقتی کتابی مثل قرآن نازل میشود، بُعدِ مادی می یابد ، در حالیکه که رتبه و منزلتش در عالم بالا همان است.

 امّا«هبوط» یعنی فرود آمدن و پایین آمدن ممکن است با همراه کاهش و کسر رتبه و منزلت باشد، مانند فرود حضرت آدم (ع) بر روی زمین، که قرآن کریم از آن در سوره بقره آیه 36 به آن یاد میکنند


فَأَزَلَّهُمَا الشَّیْطَانُ عَنْهَا فَأَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِیهِ وَقُلْنَا اهْبِطُوا

بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِی الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَىٰ حِینٍ


پس شیطان، هر دو را از طریق آن درخت لغزانید،

و آنان را از آنچه در آن بودند، چه مقام و مرتبه معنوی، و چه منزلت و جایگاه ظاهری بیرون کرد.

و ما گفتیم: ای آدم و حوا و ای ابلیس در حالی که دشمن یکدیگرید و تا ابد، بین شما آدمیان و ابلیسیان صلح و صفایی نخواهد بود، از این جایگاه فرود آیید و برای شما در زمین، قرارگاهی برای زندگی و تا مدتی معین، وسیله بهره وری اندکی خواهد بود.

و امّا اگر به واژه «هبوط» کلماتی اضافه شود، مثل واژه «هبوط» که در سوره هـود آیه 48 جهت پیاده شدن حضرت نوح با یارانش از کشتی پس از انجام طوفان استفاده شد نه تنها همراه با کاهش و کسر رتبه و منزلت نبود بلکه آنها مورد رحمت و برکات و عنایات خداوند نیز گردیدند : 


قِیلَ یَا نُوحُ اهْبِطْ بِسَلَامٍ مِّنَّا وَبَرَكَاتٍ عَلَیْكَ وَعَلَىٰ أُمَمٍ

مِّمَّن مَّعَكَ وَأُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ...

گفته شد: ای نوح با سلام و برکاتی از سوی ما بر تو و امت هایی که با تواند از کشتی فرود آی و امت هایی از نسل همراهانت به وجود می آیند که به زودی آنان را از نعمت های خود برخوردار می کنیم.


در این آیه شریفه، خداوند متعال واژه «اهْبِطْ» را بوسیله حرف اضافه «بـ» به کلماتی همچون «سَلَامٍ مِّنَّا» و «بَرَكَاتٍ عَلَیْكَ وَعَلَىٰ أُمَمٍ مِّمَّن مَّعَكَ» اضافه نموده که از این جهت «هبوط» حضرت نوح با یارانش را از کشتی با سلامتی مادّی و معنوی از سوی خودش و نیز برکاتش برای آنها و اُمّت هایی که در آینده از آنها بوجود می آیند همراه می سازد.






نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، معـانی و تـدبّـر در واژه هـا، ************************* پـــــژوهــــش های قـــــــرآنی *********************، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن،
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 1 آبان 1396


( کل صفحات : 2 )    1   2   


موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
ابزار وبلاگ نویسی

وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت

اخبار ایران:

اخبار جهان:

اخبار اقتصادی:

اخبار علمی

اخبار فناوری و اطلاعات

اخبار هنری:

اخباراجتماعی

اخبار ورزشی

--------------------------------------------------------------------------------------

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

--------------------------------------------------------------------------------------
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
-------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- ساخت وبلاگ
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic