وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت
سایت تخصصی قــرآن شناسی و تــدبّر در قرآن کریم و معارف اهل البیت علیهم السّلام
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


قال رسول الله صلی الله علیه

و آله و سلّم :


مَن اَرادَ عِلمَ الاَوَّلینَ وَالآخَرینَ،

فَلیُثَوِّرِ القُرآنَ


هر که علم اولین و آخرین را میخواهد،

باید آن را در قرآن بجوید.


کنزل العمال ج1 ص548




مدیر وبلاگ :سیّد محمّد روحانی
مطالب اخیر
نظرسنجی
میزان رضایتمندی خود را از مطالب وب سایت بیان بفرمایید






برچسبها

تدبّر در قرآن

برنامه بی کران-شبکه قرآن

استاد سیّد محمد صالح هاشمی گلپایگانی

مبدع طرح بینش مطهر و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع)


«قسمت چهارم-تقسیر سوره حمد»


[http://www.aparat.com/v/q7x3X]


[http://www.aparat.com/v/q7x3X]




نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، تدبّر در قرآن/برنامه بی کران-شبکه قرآن/استاد هاشمی گلپایگانی، 01-سوره حــمــد، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن،
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 30 اردیبهشت 1399


تدبّر در قرآن

برنامه بی کران-شبکه قرآن

استاد سیّد محمد صالح هاشمی گلپایگانی

مبدع طرح بینش مطهر و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع)


«قسمت سوّم-تقسیر سوره حمد»


[http://www.aparat.com/v/PXZG3]


[http://www.aparat.com/v/PXZG3]




نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، تدبّر در قرآن/برنامه بی کران-شبکه قرآن/استاد هاشمی گلپایگانی، 01-سوره حــمــد، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن،
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 30 اردیبهشت 1399


تدبّر در قرآن

برنامه بی کران-شبکه قرآن

استاد سیّد محمد صالح هاشمی گلپایگانی

مبدع طرح بینش مطهر و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع)


«قسمت دوّم-تقسیر سوره حمد»



[http://www.aparat.com/v/A2xIY]


[http://www.aparat.com/v/A2xIY]




نوع مطلب : 01-سوره حــمــد، تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، تدبّر در قرآن/برنامه بی کران-شبکه قرآن/استاد هاشمی گلپایگانی، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن،
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 30 اردیبهشت 1399


تدبّر در قرآن

برنامه بی کران-شبکه قرآن

استاد سیّد محمد صالح هاشمی گلپایگانی

مبدع طرح بینش مطهر و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع)


«قسمت یکم-تقسیر سوره حمد»



[http://www.aparat.com/v/VgJtZ]


[http://www.aparat.com/v/VgJtZ]




نوع مطلب : 01-سوره حــمــد، تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، تدبّر در قرآن/برنامه بی کران-شبکه قرآن/استاد هاشمی گلپایگانی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 30 اردیبهشت 1399



تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى(ع)

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏»

[اللَّه‏]! همان كسى است كه؛ تمام آفریدگان، به هنگام شدائد و نیازمندی ها! و ناامیدى و انقطاع از جمیع [ما سوى اللَّه‏]، و قطع رابطه از غیر خدا، [بسوى او] و اله و شیدایند! (گوینده) إظهار میكند:

[بِسْمِ اللَّهِ‏]، یعنى: بر تمام امورم، یارى از خدا می طلبم! خدائى كه؛ پرستش و بندگى، جز براى او، شایسته نیست! خدائى كه؛ دادرس است، آنگاه كه؛ از او دادخواهى شود!.

پذیرا و جوابگو است، هر آنگاه كه؛ خوانده شود!.

إمام علیه السّلام، فرمود: و این، همان است كه؛ مردى، بامام صادق علیه السّلام گفت: یابن رسول اللَّه! مرا، بر خدا، دلالت كن! او چیست؟! تحقیقاٌ؛ جدل‏كنندگان و پیكارجویان! بر من، زیاد شده ‏اند، و مرا گیج و حیران ساخته ‏اند!.

إمام علیه السّلام فرمود: اى بنده خدا! آیا هرگز، سوار كشتى شده‏ اى!؟

گفت: آرى! فرمود: آیا؛ (چنین شده كه؛ آن) بشكند! و هیچ كشتى نباشد، كه ترا نجات دهد؟! و هیچ شناورى نباشد، كه ترا بى ‏نیاز سازد!؟

گفت: آرى (پیش آمده است).

فرمود: آیا؛ در آن هنگام، به دلت افتاد كه چیزى از چیزها، قادر است، ترا از ورطه بلایت آزاد كند؟

گفت: آرى! إمام صادق علیه السّلام فرمود: پس؛ آن چیز (كه بدلت افتاد،) همان، خدا است! كه؛ بر آزاد كردن و نجات دادن، توانا است!- هنگامى كه؛ منجى (دیگرى) نیست- و بدادرسى، توانا است! [هنگامى كه؛ فریادرس و دادرسى نیست‏]

و إمام صادق علیه السّلام فرمودند:

و چه بسا! برخى از شیعیان ما، در آغاز كار، [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏] را (فراموش كند و) واگذارد! نتیجتاٌ؛ خدا بگرفتارى و بلا، دچارش كند[1] براى اینكه؛ آگاه و بیدارش سازد! تا شكر و ثناى او بجاى آورد. و در آن گرفتارى و بلا، لكّه ننگ و تقصیر و كوتاهى او را- به هنگام ترك [بسم اللَّه‏]- از او، بزداید!. 

همچون؛ داستان زیر:

 هر آینه؛ عبد اللَّه بن یحیى، بحضور أمیر المؤمنین علیه السّلام وارد شد. و در مقابلش صندلى بود، أمیرالمؤمنین علیه السّلام باو دستور نشستن داد، و او هم، روى آن نشست. (ناگهان)؛ صندلى، كج شد! و با سرش (بزمین) فرود آمد! و (سرش شكست) و استخوان سرش اندكى نمایان شد! و خون، جارى گشت!. أمیرالمؤمنین علیه السّلام، دستور آب داد. آوردند و خون را از او شست. آنگاه فرمود: نزدیك من بیا. نزدش آمد.

دست خویش بر آن (زخمى) كه؛ استخوانش نمایان بود، گذاشت. از درد آن، بی تاب شد!.

و بر آن، دست مالید و آب دهان انداخت. بمجرّد این كار، زخمش خوب شد! آنچنان كه گوئى- أصلا!- جراحتى باو نرسیده است.

أمیرالمؤمنین علیه السّلام فرمود: اى عبد اللَّه! حمد و ستایش! براى خداوندى است كه؛ پاك كردن گناه شیعیان ما را- در دنیا- به رنج و محنتشان قرار داده است! تا فرمانبرى و طاعت آنان را، برایشان، بى ‏آلایش و سالم گرداند! و مستحقّ أجر و ثواب آن گردند.

عبد اللَّه بن یحیى گفت: یا أمیر المؤمنین! آیا براستى؛ ما به گناهان مان مجازات نمی شویم، جز در دنیا؟! فرمود: آرى! همینطور است. آیا؛ نشنیدى كه رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله فرمود:

«دنیا، زندان مؤمن است! و بهشت كافر!»خدا، شیعیان ما را [بخاطر محنت و رنجى كه در این دنیا متحمّل‏ اند، و بخاطر آمرزشى كه؛ نصیب آنان فرموده است‏] حتما: از گناهان، پاك و پاكیزه میگرداند! از این جهت است كه خدا می فرماید:


وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِیبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَیْدِیكُمْ وَ یَعْفُوا عَنْ كَثِیرٍ(شورى/30)

و هر آسیبی به شما رسد به سبب اعمالی است که مرتکب شده اید، 

و از بسیاری از همان اعمال هم درمیگذرد.


آنچه از گرفتارى و پیشآمدى به شما رسد، از آن چیزى است كه؛ تاب و توان(عمل) شما بدست آورده، و (تعداد) بی شمارى از آن را (گناهان را) مى‏ بخشد و میگذرد(عفو میکند) تا هنگامى كه؛ به آستان رستاخیز در آیند، طاعات و عبادات شان بر آنها، سرشار گردد! و دشمنان محمّد صلّى اللَّه علیه و آله، و دشمنان و بدخواهان ما را-بنا، به فرمانبرى و طاعتى كه از آنان سر میزند، در دنیا، پاداش و جزا میدهد! اگر چه؛ طاعت شان بى‏ وزن و بى‏ ارزش است! چون؛ خلوصى همراهش نیست. تا هنگامى كه؛ به آستان رستاخیز در آمدند، گناه و كینه خود [كه از محمّد و آل محمّد و یاران خوب او، در دل داشتند] بر آنان بار گردد! و بخاطر آن، در آتش افكنده شوند!.

و هر آینه؛ شنیدم: محمّد صلّى اللَّه علیه و آله می فرماید:

«در زمان گذشته- قبل از شما- دو نفر بودند، یكى از آنها، مطیع و مؤمن خدا بود! و دیگرى كافر!- كه آشكارا به دشمنى دوستان او، و موالاة (بدخواهان و) دشمنانش، می پرداخت!- و براى هر كدام، فرمانروائى عظیمى در گوشه‏ اى از زمین بود.

آن كافر (دشمن خدا) بیمار شد. و در غیر وقتش هوس ماهى كرد، چون كه؛ آن نوع ماهى، در آن هنگام، چنان به گردابها جا گرفته بود! كه؛ بدست آوردنش إمكان نداشت.

بنا بر این، پزشكان، او را از زندگى و جانش، ناامید كردند! و گفتند:

جانشین و قائم مقامت را معیّن كن، كه تو از أهل گورستان، پاینده ‏تر نیستى! همانا؛ شفایت در این ماهى است، كه؛ بآن میل و اشتهاء دارى، و بر آن (نیز) راهى نیست!.

در این هنگام؛ خدا، فرشته ‏اى برانگیخت! و باو فرمان داد كه آن ماهى را از جایش برانگیزد! و بطرفى سوق دهد كه؛ بدست آوردنش آسان شود. نتیجة؛ ماهى برایش‏ گرفته شد.  و آن را خورد و از ناخوشى، بهبودى یافت. و در فرمانروائیش سالهاى سال- بعد از آن- بجاى ماند.

سپس؛ (تقدیر الهى!) چنین واقع شد كه؛ آن (پادشاه) مؤمن، مریض شد! همانند مرض آن كافر [زمانى كه؛ عیناٌ! جنس آن ماهى از كنار و سواحل (دریا) كه بدست آوردنش آسان بود، جدا نمی شد نتیجتاٌ؛ (پادشاه)، هوس آن ماهى كرد و پزشكان برایش توصیف كردند و گفتند:

آسوده خاطر باش! اكنون وقت آنست كه برایت بگیرند، و از آن بخورى و شفا یابى!.

در این هنگام؛ خدا، آن فرشته را برانگیخت! و باو فرمان داد كه؛ جنس آن ماهى را از سواحل و كرانه ‏ها به گردابها براند! تا دسترسى به آنها ممكن نشود. در نتیجه؛ (آن ماهى)، بدست نیامد. تا آن مؤمن، بخاطر هوس [و دورى از درمانش‏] از دنیا رفت. و از این جریان، فرشتگان آسمان و أهل آن سامان- در زمین- بشگفتى فرو رفتند! تا آنجا كه؛ نزدیك بود در فتنه قرار بگیرند!. چون؛ خداى تعالى! (از روى فضل و حكمتش) بر آن كافر، آنچه را كه بر او راهى نبود، آسان گردانید. و بر آن مؤمن، آنچه را كه به سادگى، بر آن راهى بود، غیر ممكن گردانید! 

______________________________

(1).در نسخه اى چنین است: «دچارش نمود»



تفسیر فاتحة الكتاب از امام حسن عسكرى علیه السلام، ص: 18-16

"ادامه مطلب در پُست بعدی"

 




نوع مطلب : 01-سوره حــمــد، تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، امـــــــام عســــــــــــــگری، ************************* تـدبّـر در قــرآن بر اساس سوره *********************، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن، تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى علیه السّلام،
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 12 آذر 1397

"ادامه مطلب از پُست قبلی"

تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى(ع)

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏»


آنگاه؛ خدا، به فرشتگان آسمان و پیامبر آن زمان- در زمین- به وحى (خویش) فرمود:

البتّه من! (بدون هیچ شكّ و شبهه ‏اى!) منم خداى كریم تفضّل‏ كننده توانا!. آنچه عطا كنم، زیانی به من نرساند! و آنچه باز دارم، چیزی از من نكاهد! و مقدار [ذرّه ‏اى‏] به كسى ستم نكنم!.

امّا كافر: از اینكه، براى او، بدست آوردن ماهى را- در غیر زمانش- آسان نمودم، جهتش تنها این بود كه؛ جزاى حسنه ‏اى باشد كه وى عمل كرده بود. [چون؛ بر من حقّ است! كه از هیچ كس، حسنه ‏اى از بین نبرم‏] تا به رستاخیز در آید. و هیچ حسنه ‏اى در نامه عملش نباشد! و بكفر خویش، داخل آتش گردد. و بنده مطیع (خودم) را از عین آن ماهى، باز داشتم! بسبب خطائى كه از او سر زده بود! و با منع و ردّ آن میل و هوس! و از بین بردن آن دارو، پاك‏ شدنش را از آن، اراده نمودم. و خواستم كه؛ به (آستان) من بیاید و (جرم و) گناهى در او نباشد! و (پاك و پاكیزه) داخل بهشت گردد!.» در این هنگام؛ عبد اللَّه بن یحیى گفت:

یا أمیرالمؤمنین! حقیقتاٌ، بال و پرم دادى! و مرا تعلیم فرمودى! پس اگر؛ صلاح بدانى، گناهم را در اینجا- كه به آن امتحان شدم- معرّفیم كن، تا همچنان؛ تكرارش نكنم.

فرمود: لحظه ‏اى كه نشستى، [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏] نگفتى! نتیجه این شد كه؛ بخاطر سهو و نسیانت از آنچه؛ بآن دعوت گشتى و خوانده شدى، خدا، باین مصیبت و گرفتاریت، تمحیص و پاكى از گناه قرار داد. آیا ندانستى كه؛ رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم از جانب خداى عزّوجلّ! فرمود:

«هر إقدام قابل توجّه! كه در آن، یادى از [بسم اللَّه‏] نشود، ناقص و بریده است!»؟

گفتم: آرى، پدر و مادرم فداى شما! بعد از این، تركش نمی كنم.

فرمود: در این صورت: از آن، بهره ‏مند و سعادتمندى! 

سپس عبد اللَّه بن یحیى گفت:

یا أمیرالمؤمنین! و تفسیر «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ» چیست؟

فرمود: البتّه؛ بنده هر گاه؛ اراده خواندن یا بجا آوردن عملى داشت، میگوید؛ [بِسْمِ اللَّهِ‏] باین معنا كه: [باین اسم، این كار را بجا مى‏آورم‏]. پس؛ هر عملى كه بجا مى‏ آورد، در آن به‏ [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏] آغاز كند. یقیناٌ! برایش در آن، میمنت و مباركى است!.

إمام باقر علیه السّلام فرمودند:

محمّد بن علىّ بن مسلم بن شهاب [زهرى‏]، بر علىّ بن الحسین- زین العابدین علیهما السّلام- وارد شد، در حالى كه او، غمگین و محزون بود. زین العابدین علیه السّلام باو فرمود: ترا چه شده كه، 

اندوهناك و غمگینى!؟

گفت: یابن رسول اللَّه! بنا بر امتحانى كه نمودم. او جانب حسودان، و كسانى كه در من طمع دارند! و از كسى كه امید و آرزو باو دارم! و از كسى كه باو حقیقتاٌ؛ إحسان كردم،

پیاپى، غم و اندوه، بر من میرسد. نتیجة؛ ظنّ و گمانم مختلف است!.

امام سجّاد علیه السّلام باو فرمودند:

زبانت به كام خویش، دركش! تا مالك برادران و دوستانت گردى.

زهرى گفت: یا ابن رسول اللَّه! آنچه از سخنم متبادر در (ذهن) است! به آنان نیكى و إحسان، بجا مى‏ آورم.

إمام سجّاد علیه السّلام باو فرمودند: هیهات! هیهات! بر حذر باش! كه به آن، در خویشتن بشگفت آئى! و بر حذر باش! بسخنى لب باز نكنى، كه انكارش به دلها سبقت دارد! اگر چه؛ پوزش و اعتذار آن، بنزد خودت مهیّا است. پس؛ چنین نیست كه؛ بگوش (و دل) هر كس كه؛ بی میلى و إنكار، داخل كنى، از حیث پوزش و اعتذار همچنان) در وسعت باشى!.

آنگاه فرمود: اى زهرى! كسى كه؛ عقلش از كاملترین چیزى كه در او است نباشد! نابودى وى، از ساده‏ ترین چیز باشد، كه در او است.

سپس فرمود: اى زهرى! و چه مانعى دارد كه: مسلمان ها را بمنزله خاندان خویش قرار دهى؟ [بزرگشان را بجاى پدرت! و كوچكشان را بجاى فرزندانت! و همسال خویش را- از آنان- بجاى برادرت!] در این صورت؛ به كدامیك از اینها، میل ظلم و ستم دارى؟! و به كدامیك از اینها، به بدخواهى، متمایلى؟! و خواهان پرده‏درى كدامیك از اینهائى!؟ و اگر؛ إبلیس- كه از رحمت خدا، بدور باد!- إظهار كند كه؛ تو از یكى از قبله‏ گرایان، برترى!، نگاه كن ببین! اگر كه از تو بزرگتر است، بگو: تحقیقا؛ به ایمان و عمل صالح، از من سبقت گرفته، پس؛ او بهتر از من است. و اگر از تو كوچكتر بود، بگو: به گناهان و معاصى، از او، پیش افتاده‏ ام! پس: او بهتر از من است. اگر؛ همسنّ و سال تو بود، بگو: من، از گناه خویش بر یقینم و از كار او، در شكّ!، چرا یقینم را به شكّم رها كنم!؟. و اگر دیدى كه؛ مسلمان ها تعظیم و تكریمت میكنند! و ترا ببزرگى یاد میبرند، بگو: این، (از جانب خدا،) فضلى است كه به آن پرداختند!. و اگر؛ از آنها كناره‏گیرى و جفا دیدى، بگو: این، بخاطر گناهى است، كه پدید آوردم.

 و براستى؛ اگر چنین كارى از تو بروز نمود و آن را عمل كردى، خدا، زندگانى را بر تو آسان گرداند! و دوستانت، زیاد شوند و دشمنانت كم! و از نیكى آنان شادمان گردى! و به تبرّى و جفاى آنان تأسّف نخورى! و بدان! كه؛ محترم ترین و گرامى ‏ترین مردم بر مردم، كسى است كه؛ خیر و بركتش بر آنان جارى و لبریز باشد! و از آنان بى‏ نیاز! (و همچنان) در پرهیز! و گرامیترین مردم، بر آنها- بعد از او- كسى است كه از آنان بر كنار باشد و (همچنان) در پرهیز! اگر چه محتاج و نیازمند آنها است. و تنها؛ أهل دنیا، بأموال دنیا، عشق (و محبّت) دارند! پس هر كه؛ در آنچه باو، عشق (و محبّت) دارند، مزاحم آنان نشود، پیش آنها گرامى و محترم است!. و كسى كه؛ [در آن‏] مزاحم شان نگشت! و از آن- تماما یا قسمتى- برایشان فرصت و امكاناتى فراهم نمود، پیش آنها، عزیزتر و محترم تر است!.

امام باقر علیه السّلام فرمودند: آنگاه؛ مردى، بلند شد و گفت: یابن رسول اللَّه! از معنى‏ [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏] مرا آگاه كن! علىّ بن الحسین علیهما السّلام فرمود: پدرم از برادرش، از أمیرالمؤمنین علیه السّلام، روایت كرد كه؛ مردى، بلند شد و إظهار نمود: یا أمیر المؤمنین! از [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏] مرا آگاه كن! معنایش چیست؟ فرمود:

براستى! وقتى كه؛ [اللَّه‏] به زبان آوردى، بزرگترین نام- از نام هاى خدا- را گفته ‏اى! و آن، اسمى است كه؛ غیر خدا، شایسته نیست به آن نامیده شود. و هیچ آفریده ‏اى، به آن نام، خوانده نشده است!.

بدنبالش، مرد سئوال‏ كننده گفت: پس؛ تفسیر [اللَّه‏] چیست؟

فرمود: همان كسى است كه؛ همه آفریدگان، به هنگام شدائد! و نیازمندی ها! و ناامیدى! و انقطاع از جمیع [ما سوى اللَّه‏] و قطع رابطه از غیر خدا! بسوى او، واله و شیدایند!.

و این، بدان جهت است كه؛ هر ریاست طلب و بزرگ منشى!- در این دنیا- اگر چه بى‏ نیازى و طغیان وى، عظیم و چشمگیر است! (ولى؛) هنگامى كه؛ حوائج زیر دستانش به او زیاد شود! (سرانجام)، نیاز و حاجاتى به آنها روى آور مى ‏شود كه؛ این (ریاست طلب و) عظمت خواه، به انجامش قادر نیست! و خود این، نیز، با حاجات و نیازى روبرو مى‏ شود كه در انجامش ناتوان است! نتیجة؛ به هنگام ناچارى و فقر و فاقه ‏اش! بسوى خدا، انقطاع و بریدگى پیدا میكند. تا همّ و غمّ او كه زائل شد، (دوباره) بشرك خود، باز میگردد! آیا؛ بخداى عزّوجلّ! گوش نمیدهى؟ میفرماید:


قُلْ أَ رَأَیْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَ غَیْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِینَ بَلْ إِیَّاهُ تَدْعُونَ فَیَكْشِفُ ما تَدْعُونَ إِلَیْهِ إِنْ شاءَ وَ تَنْسَوْنَ ما تُشْرِكُونَ‏ (أنعام/41-40)

بگو: اگر راستگویید به من خبر دهید چنانچه عذاب خدا بر شما درآید یا قیامت به شما رسد، آیا کسی را جز خدا برای یاری خویش می خوانید؟

قطعاً چنین نیست بلکه فقط خدا را می خوانید، و او هم اگر بخواهد آسیب و گزندی که به سبب آن او را خوانده اید برطرف می کند، و آن زمان است که بت هایی که برای او شریک قرار می دهید، فراموش میکنید.


خداى تعالى! به بندگانش فرمود:

اى نیازمندان رحمتم! براستى؛ ذلّت بندگى را [در همه حال‏] و نیاز را [در همه أوقات‏]، گردنگیرتان ساختم! پس؛ در (هر چیز و) هر كارى كه شروع میكنید و به تمام آن، و بلوغ نهائیش امیدوارید، بسوى من، كُرنش كنید! و یقین بدانید؛ هر گاه اراده كنم كه بخشش و عطا به شما روا دارم، أحدى، بمنع شما قادر نیست! و هر گاه اراده كنم كه (نعمتى) از شما باز دارم، كسى، به عطاى شما قادر نیست!. 

بدین جهت؛ من، ذى حق‏ترین فردى‏ ام كه؛ به آستانش گدائى شود! و لایق ترین كسى كه؛ (بایستى آفریدگان) به سویش تضرّع و زارى كنند! پس؛ در آغاز هر مطلب كوچك و بزرگى، بگوئید: [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏] كه در واقع، چنین گفته‏ اید:

بر این كار، استعانت و یارى از خدا میطلبم. خدائى كه؛ پرستش و بندگى غیر او، جایز نیست! خدائى كه؛ دادرس است! هر آنگاه كه از او دادخواهى شود!. پذیرا و جوابگو است، هر گاه خوانده شود![رحمان‏] است! چون؛ با توسعه رزق و روزى، بر ما، رحمت آورد! [رحیم‏] است بر ما- در أدیان ما و دنیا و آخرت ما- خدا، دین را بر ما تخفیف داد! و آن را سبك و آسان گردانید! و او بر ما- با جدائى و تمیّز ما از دشمنانش- رحمت آورد! سپس آن جناب، إظهار نمود كه؛ رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله، فرمود:

هر كه را أمرى كه؛ بدان پرداخته، غمگین و محزون كند، آنگاه‏ [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏] بگوید- در حالى كه از او، خالصانه [براى خدا] سر بزند! و با جان و دل، باو، روى آورد!- در آن، یكى از دو فایده است:

یا رسیدن به نیاز دنیائى او است! و یا چیزى است كه؛ بنزد خدا، برایش مهیّا است!.

و آنچه نزد خدا است، براى مؤمنین، بهتر و پاینده ‏تر است!.

و حسن بن على علیهما السّلام افزود كه؛ أمیر المؤمنین صلوات اللَّه علیه فرمود:

و همانا؛ [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏]، آیه‏اى از فاتحة الكتاب است. و این سوره، شامل هفت آیه است، كه تمام ‏شدنش به‏ [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏] است.

و اضافه نمود كه؛ شنیدم رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله می فرماید كه: خداى عزّ و جلّ! بمن فرمود:


اى محمّد! وَ لَقَدْ آتَیْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِی وَ الْقُرْآنَ الْعَظِیمَ‏(حجر/87) 

و به راستی که هفت آیه از مثانی یعنی سوره حمد و قرآن بزرگ را به تو عطا کردیم.


و به [فاتحة الكتاب‏]، منّت خاصّ جداگانه ‏اى بر من نهاد! و آن را مقابل قرآن- كه از جلال و عظمت، دریاى موّاج است!- قرار داد. و یقیناٌ؛ فاتحة الكتاب، بزرگترین و شریف ترین چیزى است كه در گنج هاى عرش (الهى!) است. و براستى؛ خدا، محمّد را بآن، ویژگى بخشید! و شرافت و بزرگى داد!. و در آن، هیچ یك از پیامبرانش را با او، شریك نگردانید- جز سلیمان- كه‏ [بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏] را باو عطا فرمود. آیا نمى‏ بینى كه از زبان بلقیس مى‏ آورد؟ آنگاه كه گفت:


إِنِّی أُلْقِیَ إِلَیَّ كِتابٌ كَرِیمٌ إِنَّهُ مِنْ سُلَیْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏(نمل/30) 

یقیناً این نامه از سوی سلیمان است و سرآغازش به نام خدای رحمان و رحیم است.


زنهار! (اى شنوندگان!) كسى كه آن را بخواند، و بدوستى و موالات محمّد و آلش- كه پاكان روزگاراند!- معتقد باشد، و بدستورشان مطیع و منقاد! و بظاهر و باطن شان مؤمن شود، خداى عزّوجلّ! به هر حرفى از آن، به او، حسنه‏ اى مرحمت كند! كه هر حسنه، بالاتر و برتر است از دنیا و آنچه در او است- از مال و منال و أنواع خیرات- و هر كه؛ به خواننده ‏اى [كه آن را میخواند] گوش فرا دهد، برایش باندازه ثلث پاداشى است كه براى خواننده، مهیّا است!. بنا بر این؛ بایستى هر یك از شما، در افزایش این خیر و عنایت- كه (رایگان) به شما روى ‏آور است- بكوشد. پس؛ براى شما، غنیمتى است (هشدار! كه) وقتش منقضى نشود! كه در آن صورت، غم و اندوه و ندامت، در دلهاى شما باقى بماند!.


تفسیر فاتحة الكتاب از امام حسن عسكرى علیه السلام، ص: 23-19

"ادامه مطلب در پُست بعدی"

 




نوع مطلب : 01-سوره حــمــد، تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، امـــــــام عســــــــــــــگری، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن، تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى علیه السّلام،
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 12 آذر 1397



«الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ»


تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى(ع)


امام علیه السّلام، فرمودند:

مردى، حضور إمام رضا علیه السّلام آمد و گفت: یا ابن رسول اللَّه! از [الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ‏] مرا آگاه كن، تفسیرش چیست؟! 

فرمودند: پدرم از جدّم، از باقر، از پدرش- زین العابدین- علیهم السّلام برایم روایت كرد كه؛ مردى حضور أمیر المؤمنین علیه السّلام آمد و گفت:

یا أمیرالمؤمنین! مرا از [الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ‏] آگاه كن، تفسیرش چیست؟! 

فرمودند: «الْحَمْدُ لِلَّهِ‏»، آنست كه؛ خداوند، برخى از نعمى را كه ببندگانش ارزانى داشته! سربسته- به آنها معرّفى كرده است! چون؛ تفصیلاٌ! بشناسائى همه آنان قادر نیستند. زیرا؛ نعم و عطاى او، بیش از آنست كه به شماره درآید و شناخته شود!. از این رو؛ به آنان فرمود:

[بگوئید: حمد و ثناء، ویژه خدا است! بر آن چیزى كه بدان وسیله- بر ما- إنعام فرمود!] رَبِّ الْعالَمِینَ‏، یعنى: مالك و صاحب إختیار جهان ها است! [و جهان ها؛ گروه اجتماعات از همه مخلوق- از جماد و حیوان- است‏]

امّا حیوانات: خداوندگار، آنها را در [ید] توان و قدرتش زیر و زبر میكند! و از روزیش به آنها میخوراند! و در كنف حمایتش نگهدار! و بر آنها محیط است! و بر أساس مصلحتش همه را تدبیر میكند!.

و امّا جمادات: هم او است كه؛ با (دست) قدرتش آنها را نگه میدارد! و آنچه را كه بهم پیوند و پیوستگى دارد، از سقوط شان جلوگیر است. و آنچه كه؛ در حال انهدام و سقوط است، مانع از اتّصال و پیوند آنست!. آسمان را حافظ و نگهدار است، كه بر زمین، واقع نشود!- مگر باذن و اجازه او -  و زمین را حافظ و نگهدار است، كه فرو نرود! [جز بفرمان و أمر او]. براستى كه؛ او، به بندگانش، حقیقتاٌ؛ رأفت و رحمت دارد!.

فرمود: و [رَبِّ الْعالَمِینَ‏]، مالك و خالق و روزى‏ رسان آنها است- از آنجا كه میدانند! و از آنجا كه نمیدانند!- پس؛ روزى، معلوم و تقسیم شده است.

 فرزند آدم، بهر روش و آئین كه میخواهد در دنیا رفتار نماید- در هر حال و موقعیّتى كه هست- روزى، باو میرسد! تقوى تقوى دار، زیادش نمیكند! و تبهكارى (فاسق و) فاجر، بكاهش و نقصانش نمى ‏آلاید. بین بنى آدم و روزیش، پرده‏ اى است! كه؛ روزى، طالب و جویاى او است! تا آنجا كه اگر؛ أحدى از شما، در طلب روزیش درنگى نماید، روزیش در جستجوى او است! همچنان كه؛ مرگ و میر، به جستجوى وى است! أمیرالمؤمنین، افزودند كه: آنگاه خداى تعالى! به آنان فرمود:

بگوئید؛ حمد و ثناء، براى خدا است! بر آن چیزى كه بدان وسیله، بر ما إنعام فرمود.

و بدان وسیله؛ ما را از خیر و عنایتى، قبل از تكوّن ما- كه در كتب و نوشته‏ هاى أوّل است- یادآورى فرمود.

در این، فرض و ایجابى(واجب نمودن)است بر [محمّد و آل محمّد]، بنا بر آنچه كه پروردگار، آن وجود محترم و دودمانش را (نسبت بدیگران،) فضیلت و برترى داد! و بر شیعیان شان، فرض و واجب است كه؛ به آنچه آنان را فضیلت و برترى داد، سپاسگزار او باشند! و آن، بدین جهت است كه؛ رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله فرمود:

زمانى كه؛ خدا، موسى بن عمران (پیامبرش) را برانگیخت! و رازدار، انتخابش نمود! و دریا را شكافت و بنى إسرائیل را با آن نجات داد! و به او، تورات و ألواح، عطا كرد! (او) منزلت و مقام خود را نزد پروردگار عزّوجلّ! خویش دید، إظهار نمود:

پروردگارا: تحقیقاٌ؛ مرا بكرامتى مشرّف گردانیدى كه- پیش از من- هیچ كس را بآن مقام، نرساندى!.

خداى عزّ و جلّ! فرمود: اى موسى! آیا؛ ندانستى كه؛ [محمّد]، نزد من، از تمام فرشتگانم و همه آفریدگانم بالاتر و برتر است!؟

موسى گفت: پروردگارا! پس اگر؛ [محمد]، پیش تو، بالاتر و برتر از همه آفریدگان تو است، آیا؛ در [آل‏] پیامبران، نزد تو، شریف تر و گرامى ‏تر از آل من، وجود دارد؟

خداى تعالى! فرمود: اى موسى! آیا ندانستى كه برترى و فضل [آل محمّد] بر همه آل پیامبران، مانند فضل محمّد است بر جمیع فرستادگان!؟

(موسى) گفت: پروردگارا! پس؛ اگر فضل [آل محمّد]، پیش تو این چنین است، آیا در أصحاب أنبیاء- نزد تو- شریف تر و گرامى ‏تر از صحابه من وجود دارد؟

خدا فرمود: اى موسى! آیا ندانستى كه؛ فضل و برترى أصحاب [محمّد] بر تمام أصحاب فرستادگان، مانند فضل و برترى [آل محمّد] است بر همه آل پیامبران! و مانند فضل و برترى [محمّد] است بر جمیع فرستادگان!؟

موسى گفت: پروردگارا! پس اگر؛ محمّد و آل او و اصحابش، چنان است كه توصیف فرمودى! پس آیا؛ در امّت پیامبران- پیش تو- برتر و بالاتر از امّت من وجود دارد؟ (و حال آنكه؛) ابر آسمان را بر آن داشتى كه بر امّت من، سایه افكند! و [منّ و سلوى‏] بر آنان نازل فرمودى! و برای شان دریا را شكافتى!؟

خداى تعالى! فرمود: اى موسى! آیا ندانستى كه؛ فضل و برترى امّت (محمّد) بر تمام امّت ها، مانند فضل و برترى من است بر همه آفریدگانم! موسى گفت: پروردگارا! اى كاش! آنها را میدیدم! در این هنگام، خداى عزّوجلّ! به او وحى (و إلهام) كرد: اى موسى! یقینا؛ تو، آنها را هرگز نخواهى دید! الآن وقت ظهورشان نیست. امّا؛ [در بهشت‏] در آینده، آنها را مى‏ بینى!- در بهشت عدن و فردوس برین!- به پیشگاه محمّداند!. در نعیم آن، بگردش و تفرّج گوناگون می پردازند! و در خیر و بركاتش مباهات و افتخار میكنند! آیا؛ دوست دارى كه؛ سخن و كلام آنها را بگوشت برسانم!؟

گفت: آرى! پروردگارا! 

 فرمود: روبرویم بایست! و آستین خویش بالا زن! مانند ایستادن بنده ذلیل خوار! مقابل سیّد جلیل صاحب إختیار!.

موسى، چنین كرد.

آنگاه؛ پروردگار عزّ و جلّ ما! ندا در داد: اى امّت محمّد! ناگاه، تمام شان باو جواب دادند:

«لبّیك! اللّهمّ لبّیك! لا شریك لك لبّیك! إنّ الحمد و النّعمة و الملك لك لا شریك لك لبّیك!» و آنها در صلب پدران و رحم مادرانشان بودند.

إمام فرمود: پس؛ خداى تعالى! اجابت آنان را [شعار حج‏] قرار داد.

آنگاه؛ پروردگار عزّوجلّ ما! ندا كرد:

اى امّت محمّد! یقین بدانید، قضا (و قدر) من بر شما، چنین است كه؛ رحمتم بر غضبم پیش افتاده است! و گذشتم بر عقابم! پس؛ حقیقتاٌ! قبل از اینكه مرا بخوانید، دعاى شما را پذیرفتم! و قبل از اینكه از من بخواهید، بشما عطا كردم! از شما، كسى كه با شهادت [لا إله الّا اللَّه وحده لا شریك له و أنّ محمّدا عبده و رسوله‏] بدیدار من آید، و حال آنكه؛ در أقوال و گفتارش صادق، و در أفعال و كردارش، محق باشد! و گواهى دهد كه؛ علىّ بن أبى طالب، برادر و وصىّ بعد از وى است و ولىّ او است،- بطاعت و پیرویش ملتزم باشد، همچون پیروى و طاعت محمّد!- و گواهى دهد كه؛ اولیائش [كه برگزیدگان و أخیار و پاكان روزگارند!] به عجایب آیات حق، ملبّس ‏اند! و دلائل حجج الهى ‏اند! و بعد از خدا و پیامبرش، أولیاء پروردگاراند، او را وارد بهشتم می سازم. اگر چه؛ گناهانش مثل كف دریا باشد!.

فرمود: زمانى كه؛ پیامبر ما- محمّد صلّى اللَّه علیه و آله- برانگیخته شد، خداى تعالى! گفت:

[اى محمّد! و آنگاه كه امّتت را ندا باین كرامت دادیم، بجانب طور نبودى!

و لیكن؛ رحمتى از پروردگار تو است!]  سپس؛ خداى عزّ و جلّ! به محمّد صلّى اللَّه علیه و آله فرمود:

بگو: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ‏، بر آنچه كه مرا از این فضیلت، بآن، ویژگى بخشید!.

و به امّتش فرمود:

و شما بگوئید: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ‏، بر آنچه كه ما را از این فضیلت، بآن ویژگى بخشید!.


تفسیر فاتحة الكتاب از امام حسن عسكرى علیه السلام، ص: 31-26

"ادامه مطلب در پُست بعدی"

 




نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، امـــــــام عســــــــــــــگری، 01-سوره حــمــد، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن، تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى علیه السّلام،
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 12 آذر 1397



«الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ»


تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى(ع)


إمام علیه السّلام فرمودند:

[رحمان‏]، همان كسى است كه؛ به روزى بندگانش شدیداٌ متمایل است! و موادّ روزى خود را از آنان نبرد، اگر چه فرمانش نبرند!.

بأفراد با إیمان، در كاهش بندگى و طاعت شان [رحیم‏] است. و بأفراد كافر كیش و ناسپاس!- كه خواستار كمك و همراهى‏اند، با رفق و مدارا! بآنان- [رحیم‏] است.

أمیرالمؤمنین فرمود:

[رحمان‏]، همان كسى است كه؛ بروزى بندگانش شدیدا متمایل است!.

فرمود: و از رحمت او است! كه چون؛ نیروى بلند شدن و غذا خوردن از كودك، گرفته است! بجاى آن، تاب و توان به مادرش داد! و او را به كودك (خویش) دلسوز و مهربان آفرید! تا به تربیت و پرستاریش قیام كند. و چنانچه؛ (دست روزگار)، مادرى از مادران را سنگدل و بى ‏عاطفه پرورید! تربیت و پرستارى طفل (عاجز) را بدیگر مؤمنین، واجب گردانید.

و از آنجا كه؛ نیروى تربیت و قیام بمصالح فرزند، از (شالوده وجود) برخى از حیوانات، گرفته شده، آن تاب و توان را در أولاد و فرزندشان جایگزین نمود! كه در زادروزش بپاخیزد! و بدنبال روزى مقدّرش براه افتد!.

إمام علیه السّلام فرمودند: و تفسیر [الرَّحْمنِ‏]، اینست:

[الرَّحْمنِ‏] كه قول خدا است، مشتقّ از رحم است‏[1]. شنیدم رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله میفرمایند: خداى عزّوجلّ! فرمود:

من، [رحمان‏] ام، و آن، [رحم‏] است. برایش اسمى از اسمم مشتق نمودم، كسى كه با آن، رابطه برقرار كرد، (من) با او، رابطه برقرار كردم! و كسى كه از او جدا شد، از او جدا شدم!.

آنگاه؛ على علیه السّلام فرمودند: آیا میدانى این [رحم‏] چیست؟- كه هر كه با آن، رابطه برقرار نمود، (خداى) رحمان، با او، رابطه برقرار نمود! و هر كه از آن، برید! (خداى) رحمان، از او برید!؟- گفته شد: یا أمیر المؤمنین! هر قومى را باین وادار نمود كه؛ خویشان و أقوامشان را إكرام و احترام كنند! و صله رحم بجاى آورند! به آنها فرمود: آیا؛ بر این وامیدارد كه؛ با أرحام كافرشان صله رحم كنند!؟ و كسى را بعظمت شناسند كه خدا، كوچكش شمرده!؟ و حال آنكه؛ احتقار و كوچك شمردن كفّار را بر او واجب كرده است!؟.

گفتند: نه، ولى؛ آنها را به صله أرحام مؤمنشان وادار نموده است.

افزود، كه؛ أمیرالمؤمنین علیه السّلام فرمود: آیا؛ براى اتّصال شان به پدر و مادر خویش، حقوق أرحام و خویشان شان را واجب ساخت؟

(مخاطب، إظهار نمود:) گفتم: آرى، اى برادر رسول خدا.

فرمودند: در این صورت، آنها- فقط- حقوق پدران و مادران را در باره آنان، برآورده می سازند!.

گفتم: آرى! اى برادر رسول خدا.

فرمود: پدر و مادرشان- فقط- آنها را در دنیا، غذا میدهند و از ناملایمات و مصائبش نگه میدارند! و آن، نعمتى است نابودشونده! و ناملایمى است كه از بین میرود! در صورتى كه؛ رسول پروردگارشان، بنعمت دائمى- كه از بین نرود- سوق شان داد! و از ناملایمى نگهدارشان بود كه فناناپذیر و أبدى است!.

بنا بر این؛ كدامیك از این دو نعمت، عظیم ‏تر است؟

گفتم: نعمت رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله، أجلّ و أعظم و بزرگتر است! فرمود: پس چگونه جایز باشد كه؛ بر أداى حقّ كسى وادار نماید كه؛ خدا، حقّش را كوچك شمرده! و بر أداى حقّ كسى وادار نكند كه؛ خدا، حقّش را به بزرگى یاد كرده است!؟

گفتم: آن، جایز نیست.

فرمودند: پس؛ در این صورت، حقّ رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله، عظیم تر از حقّ پدر و مادر است! و حقّ رحم پیامبر- نیز- بالاتر و عظیم تر از حقّ رحم والدین است.

بنابر این؛ رحم رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله، به صله و اتّصال، سزاوارتر است و جرم و گناه) قطعش، عظیم ‏تر!.

پس؛ واى! و صد واى!! بر كسى كه؛ در رسول خدا [قطع رحم‏] كند! و واى! و صد واى! بر كسى كه؛ حرمتش را تعظیم و تكریم نكند! آیا ندانستى؛ حرمت رحم رسول خدا (ص)، حرمت رسول خدا (ص) است! و حرمت رسول خدا (ص)، حرمت خدا است!؟ و البتّه! حقّ خدا، از هر منعم غیر او، عظیم ‏تر است!. و یقین بدان! هر منعم- جز او- تنها از این حیث، إنعام كرده كه؛ پروردگارش براى آن، مقدّر او ساخته! و او را بدان توفیق داده است!.

آیا ندانستى؛ خدا به موسى بن عمران، چه گفت؟

گفتم: پدر و مادرم فداى شما! به او چه فرمود؟

إظهار داشت كه؛ خداى تعالى! فرمود: اى موسى! آیا به كُنه این مطلب، پى میبرى؟ كه رحمت من، ترا تا چه حدّى فرا گرفته؟

موسى گفت: تو، از پدر و مادرم بمن مهربانترى! خدا فرمود: اى موسى! و حقیقت، جز این نیست كه؛ بخاطر فضل رحمت من، مادرت بتو رحم آورد! بنا بر این؛ منم كه او را برفق و مدارایش- بر تو- واداشتم! و قلب او را پاك و پاكیزه نمودم! تا خواب شیرین خویش را براى تربیت و پرورشت رها كند! و اگر؛ با او چنین كارى نمیكردم، با دیگر زنان، یكسان بود.

اى موسى! آیا به كُنه این مطلب، پى میبرى كه؛ بنده ‏اى از بندگان مؤمنم برایش خطا و گناهانى است، كه به آخرین كرانه‏ هاى آسمان رسد! آنها را برایش مى ‏آمرزم و باكى ندارم! (موسى) گفت: پروردگارا! چگونه باكى ندارى!؟

فرمود: براى خصلت شریفى كه در بنده من است، و من آن را دوست دارم. و او آنست كه؛ برادران فقیر مؤمنش را دوست دارد! و بآنان سر می زند! و خودش را با آنها، یكى میداند! و بر آنان تكبّر نمیكند. هر گاه؛ چنین فعلى از او سرزد، گناهان او را برایش مى‏ آمرزم و باكى ندارم! اى موسى! یقین بدان! كه فخر (و عظمت)، رداى من است! و كبریاء و بزرگى، روپوش من! پس؛ هر كه؛ در چیزى كه باین دو مربوط است، با من، نزاع (و جدال) كند، به آتش خود، عذابش كنم!.

اى موسى! یقین بدان، از بزرگداشت جلال من اینست: بنده من- كه از حطام دنیا، بهره ‏ورش ساخته‏ ام- به بنده ‏اى از بندگان مؤمنم [كه در دنیا، دست او را كوتاه كرده ‏ام،] إكرام و احترام كند. پس اگر؛ بزرگى و نخوت، بر او إبراز نمود، تحقیقا؛ بزرگى و عظمت جلال مرا، سبك شمرده! و توهین كرده است!.

 سپس؛ أمیر المؤمنین علیه السّلام فرمودند:

البتّه؛ رحمى كه؛ بنا به فرمایش خود- أنا الرّحمن- از رحمت خود، مشتق نموده، همان [رحم محمّد (ص)] است. و یقین بدان! از إجلال و تعظیم خدا، إجلال و تعظیم محمّد (ص) است. و البتّه؛ از إجلال و تعظیم محمّد (ص)، إجلال و تعظیم رحم محمّد (ص) است. و براستى! هر مرد و زن مؤمن، از شیعیان ما- هم او- از رحم محمّد (ص) است. و یقین بدان! كه إجلال و تعظیم آنها، از إجلال و تعظیم محمّد (ص) است. پس؛ واى! بر كسى كه؛ اندكى از حرمت محمّد (ص) را سبك شمارد! و خوشا بر أحوال كسى كه؛ حرمتش را تعظیم كند! و بزرگش بداند! و رحمش را إكرام و احترام كند! و صله رحم بجاى آورد!.

در باره‏ «الرَّحِیمِ» إمام علیه السّلام فرمودند:

و أمّا؛ [الرَّحِیمِ‏]، معنایش این است كه: او به بندگان مؤمنش رحیم است. و از رحمت او است كه صد رحمت آفرید!. از آن، رحمت واحدى در خلایق و همه آفریدگان، قرار داد. و به آن، مردم بیكدیگر، رحیم و دلسوزند! و مادر، بفرزندش مهربان!. و (از این رو) مادران (در عالم) حیوانات، بر اولادشان گرایش و عطوفت دارند! پس؛ آنگاه كه روز رستاخیز، فرا رسد [رحمت واحد] را به نود و نه بخش دیگر، بیفزاید! و با آن، به امّت (جلیل) محمّد (ص) رحمت آورد! آنگاه؛ در باره كسانى از أهل این ملّت- كه برایشان خواهان شفاعت‏ اند- شفیعشان گرداند. تا اینكه؛ فردى پیش مؤمن شیعه مى ‏آید و میگوید:

شفاعتم كن! و (او) گوید: چه حقّى بر من دارى؟

میگوید: روزى، ترا آب دادم.

- آنچه رخ داده، بیادش آورد- پس؛ شفاعتش كند، و شفاعتش در او قبول افتد.

و دیگرى مى ‏آید و میگوید: براستى؛ بر تو حقّى دارم! پس؛ شفاعتم كن! میگوید: و حق تو، بر من چیست؟

جواب میدهد: ساعتى در روز گرم، به سایه دیوارم پناهنده شدى! پس؛ شفاعتش كند، و شفاعت در باره او، قبول افتد. و دائما؛ شفاعت كند! حتّى شفاعت او، در باره آشنایان و همنشینان و همسایگانش پذیرفته شود.

و یقینا؛ مؤمن، نزد خدا، از آنچه گمان ببرید، گرامى ‏تر است!.



(1). یا مشتقّ از رحمة است.



تفسیر فاتحة الكتاب از امام حسن عسكرى علیه السلام، ص: 37-32

"ادامه مطلب در پُست بعدی"

 




نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، امـــــــام عســــــــــــــگری، 01-سوره حــمــد، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن، تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى علیه السّلام،
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 12 آذر 1397



«مالِكِ یَوْمِ الدِّینِ»


تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى(ع)


امام علیه السّلام فرمود:

(خدا) بر اقامه روز جزا- كه همان روز حساب است- قادر و توانا است. قادر است كه آن را از زمان وقوعش جلو بیندازد! و از أوقات بروزش بتأخیر افكند!.

او، در روز جزا- نیز- مالك است. از این رو؛ بحق، داورى كند. كسى كه؛ دامن خویش بجور و ستم، آلوده است! در آن روز، مالك هیچ حكم و داورى نیست! [همانگونه كه در دنیا، كسى كه صاحب إختیار و مالك أحكام است ستم كند!] فرمود: و أمیر المؤمنین علیه السّلام اضافه نمود كه؛ آن، روز حساب است و فرمود كه: شنیدم رسول خدا (ص) میفرمایند:

آیا؛ شما را به زیرك ترین زیرك ها! و أحمق ‏ترین أحمق ها! خبر ندهم؟

گفتند: آرى! یا رسول اللَّه! فرمود: زیرك ترین زیرك ها، كسى است كه؛ نفسش را محاسبه كند! و براى آنچه بعد از مرگ است، عمل نماید. و أحمق ‏ترین أحمق ها كسى است كه؛ پیرو هواى نفسش باشد! و آرزوهاى پوچ از خدا بخواهد! در این هنگام، مردى گفت: یا أمیرالمؤمنین! و إنسان، نفسش را چطور محاسبه كند؟

فرمود: هر گاه؛ (برایش) بامدادى! سپس شامگاه، فرا رسد، به نفس خویش مراجعه كند و بگوید:

اى نفس! براستى؛ این روز، بر تو سپرى شد. هرگز بسوى تو بر نمیگردد! و خداى تعالى! در باره‏ اش ترا بازخواست نماید كه؛ در چه فانى ‏اش كردى؟ در آن، چه عملى انجام دادى؟ آیا خدا را بیاد آوردى؟ یا او را ستودى؟ آیا؛ حوائج مؤمنى را برآوردى؟ آیا؛ گرفتارى و بلا را از او برطرف ساختى؟ آیا؛ هنگامى كه؛ از تو غایب بود، آبروى او را - در أهل و اولادش- نگهداشتى؟ 

 آیا؛ بعد از مرگ، احترام او را در أخلافش رعایت كردى؟ آیا، از غیبت برادر مؤمنى [بفضل و برترى مقامت‏] صرف نظر كردى؟ آیا؛ مسلمانى را كمك كردى؟ در آن چه كردى؟

و آنچه در كمون (پنهان) وجود او است، بیاد آورد.

پس؛ اگر بیادش آید كه از او، خیرى سر زده، بحمد و ستایش خداى عزّوجلّ! پردازد و به توفیقش، او را به بزرگى یاد كند!. و هر گاه نافرمانى و عصیان یا تقصیرى بیاد آورد، ذات أقدس الهى را- به ترك تكرارش- استغفار كند! و با طرق زیر، از نفس خویش، آن را بزداید:

[به تجدید صلوات بر محمّد و آل پاك و طاهر او! و پیشنهاد بیعت أمیر المؤمنین صلوات اللَّه علیه، بر نفس خویش! و پذیرفتنش براى آن! و تكرار لعن مبغضین و بدخواهان و دشمنان او و بازدارندگان از حقوقش!] پس؛ هر گاه چنین فعلى از او سر زد، خداى عزّوجلّ! گفت: با موالات و دوستیت با أولیاء و دوستان من، و عداوت و دشمنى‏ات با دشمنانم، در چیزى از گناهان، با تو مناقشه نكنم!.


تفسیر فاتحة الكتاب از امام حسن عسكرى علیه السلام، ص: 40-38

"ادامه مطلب در پُست بعدی"

 





نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، امـــــــام عســــــــــــــگری، 01-سوره حــمــد، 
برچسب ها : تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى علیه السّلام، تدبّر در قرآن،
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 12 آذر 1397



«إِیَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاكَ نَسْتَعِینُ»


تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى(ع)



إمام علیه السّلام، إظهار نمود كه؛ در «إِیَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاكَ نَسْتَعِینُ» خداى تعالى! فرمود: اى آفریدگان!- كه در نعمت سرشار (من)، غوطه ‏ورید!- بگوئید:

[تنها، ترا می پرستیم!] اى خدائى كه؛ نعمت فراوان و رحمت گوناگون بما ارزانى داشته‏ اى! با ذلّت و كرنش و فروتنى! بدون ریا و شهرت و جاه!- خالصانه!- ترا فرمانبرداریم!. [و تنها، از تو، یارى مى ‏طلبیم!] بر طاعت و بندگی ات- آنچنان كه فرمودى- از تو كمك میخواهیم. و از دنیاى خود، آنچه از او نهیش كردى، حذر كنیم! و تقوى، پیشه خود سازیم. و از شیطان [كه از درگاه مقدّست دور است!] و از جنّ و إنس گمراه‏ كننده سركش! و از ستمگران آزار پیشه! بدامن عصمتت چنگ زنیم! فرمود: و از أمیر المؤمنین علیه السّلام، از بزرگ شقاوت و بدبختى! سؤال شد.

فرمود:

مردى كه؛ دنیا را بخاطر دنیا، رها نمود! دنیا را از دست داد و زیانكار آخرت شد.

و مردى كه با ریاء مردم، بندگى نمود! و كوشید! و روزه گرفت! او، همان كسى است كه از لذّات دنیا، محروم گردید! و رنج و زحمتى گریبانگیرش شد! كه هر گاه؛ خالصانه باو روى مینمود، سزاوار (پاداش و) ثوابش بود. پس؛ وارد آخرت شد در حالى كه؛ بگمانش از او- واقعا!- عملى آنچنان سر زده، كه با آن، میزان عملش را سنگین و وزین میكند! ولى؛ آن را [هَباءً مَنْثُوراً] می یابد!.

گفته شد: از مردم، چه كسى پشیمانى و حسرتش از همه زیادتر است!؟

فرمود: آنكه؛ مالش را در میزان دیگرى دید! و خدا، او را بآن، وارد آتش نمود! و وارثش را بآن، داخل بهشت گردانید.

گفته شد: این، چگونه شود؟

فرمود: چنان كه برخى از برادران ما، داستان مردى را بیان نمود، كه؛ بر او وارد

شد در حالى كه او، (مركبش را) میراند. باو گفت:

فلانى! در باره صد هزار (پولى) كه در این صندوق است، چه میگوئى؟

گفت: از آن، هرگز زكاتى ندادم! و هرگز صله رحمى از آن، بجا نیاوردم! اضافه نمود، گفتم: پس بر چه (أصول،) آن را گرد آوردى؟

گفت: بخاطر سختگیرى پادشاه! و عائله فراوان! و ترس فقر و تهیدستى عائله! و بعلّت گرفتارى زمانه! گفت: آنگاه؛ از پیش او نرفت، تا قالب تهى كرد! بعد از آن على علیه السّلام فرمود:

الحمد للَّه! كه (خدا)، او را از دنیا خارج كرد، در حالى كه؛ پست و موهون و ملامتگر بود!- بباطلى كه جمعش كرد! و حقّى كه منعش كرد!- آن را جمع و نگهدارى كرد! و آن را بست و بتحكیم درش پرداخت!. در آن، بیابان و سرزمین هاى بى‏ آب و علف! و گرداب دریاها را پیمود!.

اى (بشر) واقف و آگاه! به نیرنگ و خدعه مپردازد!- آنچنان كه رفیقت دیروز، پرداخت!- به یقین! روز رستاخیز، اندوه و پشیمانى فردى، از همه بیشتر است كه؛ مالش را در میزان دیگرى دید! خداى عزّ و جلّ! این را [بدارائى،] وارد بهشت كند! و آن را به [ندارى‏]، وارد آتش!.

 إمام صادق علیه السّلام فرمود:

و روز قیامت، از این پشیمان تر، مردى است كه؛ مالى فراوان، با ترس و هراس! و زحمت زیاد و روى‏ آور شدن خطرات! گردآورى نمود، آنگاه مالش را در صدقات و خیرات و مبرّات، فانى كرد! و نیرو و جوانیش را در عبادات و قربات از دست داد! و او، با این حال، براى علىّ بن أبى طالب علیه السّلام، فضیلت و حقّش را تشخیص ندهد! و براى او، موقعیّت و محلّش را در إسلام نشناسد! و فردى را كه؛ یكدهم و یك صدم از فضائل او را دارا نیست، بالاتر و برتر از آن جناب بداند!. بر حجج و دلائل، آگاه مى‏ شود، امّا؛ روى آن، تأمّل نمیكند! به آیات و أخبار، علیه او، إحتجاج مى ‏شود! در عین حال، زیر بار نمیرود!

جز اینكه به گمراهیش إدامه دهد و سرسختى كند! پس؛ آن، از هر پشیمانى و حسرت، عظیم تر است!، بروز قیامت درآید، و حال آنكه؛ صدقاتش- فی المثل- همانند أفعى، مقابلش نمودار میشوند كه او را نیش بزنند! و عبادات و صلواتش همانند فرشتگان موكّل آتش، در پى او باشند! تا بگونه خاصّى او را بدوزخ افكنند!.

(در این حال) میگوید: اى واى بر من! آیا از نمازگزاران نبودم!؟ آیا از زكات پردازان نبودم!؟. آیا نسبت به ناموس و مال مردم، از پاكدامنان نبودم!؟ پس؛ چرا باین مصیبت عظمى گرفتار شدم!؟

باو گفته شود: اى بدبخت! آنچه عمل كردى، بتو سود نبخشید، و تحقیقاٌ؛ بزرگترین فرائض و واجبات را- بعد از توحید خداى تعالى! و إیمان بنبوّت محمّد [رسول اللَّه‏] (ص)- ضایع كردى!. از معرفت حقّ على [ولىّ اللَّه‏] آنچه؛ لازم و ضرورى بود، از بین بردى!. به امامت و پیشوائى دشمن خدا [كه خدا، بر تو حرام نمود] إقدام كردى و ملتزم شدى!. و اگر؛ بجاى این رفتار و أعمالت، طاعت و عبادت روزگار- از آغاز تا فرجامش- براى تو بود! و بجاى صدقات و خیراتت، تمام أموال دنیا را صدقه میدادى! [بلكه؛ بگنجایش زمین، طلا إنفاق میكردى!] تماماٌ؛ جز اینكه از رحمت خدا، ترا دور سازد، چیز دیگرى نبود! و جز اینكه؛ ترا به خشم خدا، نزدیك كند، در آن أثرى نیست!.

إمام حسن (عسكرى) علیه السّلام فرمود: أمیر المؤمنین علیه السّلام، از قول رسول خدا (ص) إظهار داشت كه خداى تعالى! فرمود:

بگوئید: إِیَّاكَ نَسْتَعِینُ‏.

(یعنى:) بر طاعت و بندگى ‏ات (تنها از تو كمك میخواهیم!) و در كنار زدن حیله و شرّ دشمنانت (اى خدا! تنها، از تو كمك میجوئیم!) و آنچه بفرمائى! أمر، أمر تو است!.

و آن حضرت (ص)، از جبرئیل، از طرف خداى عزّوجلّ! فرمود:

اى بندگان من! تمام شما، گمراهید! جز كسى كه هدایتش كردم. پس؛ از من، راهنمائى و هدایت، درخواست كنید، تا شما را هدایت كنم!. و تمام شما، فقیرید! جز كسى كه بى‏ نیازش كردم. پس؛ از من، بى ‏نیازى و غنا، درخواست كنید، تا روزى و رزقتان دهم.  و تمام شما، گنهكارید! جز آنكه آمرزش و گذشتم را نصیبش كردم، پس؛ از من، مغفرت و آمرزش بخواهید! تا شما را بیامرزم. و هر كه بداند كه من، بآمرزش و مغفرت، داراى توان و قدرتم! و او، بتوان و قدرتم مغفرت و آمرزش بخواهد، او را مى‏ آمرزم و باكى ندارم!.

و اگر براستى! أوّل و آخر شما و زنده و مرده شما، (خلاصه،) از شما، هیچ تر و خشكى نماند، جز اینكه؛ بر پاك و نظیف كردن دل بنده ‏اى از بندگانم اجتماع كنند، در ملك و سلطنتم باندازه پر مگسى نیفزایند! و اگر براستى! أوّل و آخر شما و زنده و مرده شما، (خلاصه،) از شما، هیچ تر و خشكى نماند، جز اینكه؛ بر آلوده و بدبخت كردن دل بنده ‏اى از بندگانم اجتماع كنند، از ملك و سلطنتم باندازه پر مگسى نكاهند!. و اگر براستى! أوّل و آخر شما و زنده و مرده شما، (خلاصه،) از شما، هیچ تر و خشكى نماند، جز اینكه؛ اجتماع كنند و هر یك از آنها، آنچه بخواهد و بذهنش برسد، تمنّا و آرزو كند، باو عطا كنم! آن، در ملك و سلطنتم نمودى ندارد!، همچنان كه اگر؛ یكى از شما، بر لب دریا گذر كند، و در آن، سوزنى فرو برد! آنگاه؛ بیرون آورد. و این، بدان جهت است كه؛ من جواد و بخشنده‏ ام! با عزّت و مجدم! بى‏ نیاز و با محبّتم!. عطایم كلامى است و عذابم كلامى! پس؛ آنگاه كه چیزى اراده نمودم، جز این نیست كه؛ باو میگویم: باشد! بلا درنگ! میباشد.

اى بندگان من! برترین و بزرگترین بندگى و طاعات را بجا آورید! تا اینكه؛ به تسامح و مدارا، با شما رفتار كنم- گرچه در ما سواى آن، كوتاه آمدید!- و بزرگترین و زشت ‏ترین معاصى را رها كنید! تا در ارتكاب گناهان ما عداى آن،(غیر از آن) با شما مناقشه نكنم!

 البتّه؛ بزرگترین طاعات و بندگى، توحید من! و تصدیق پیامبر من! و تسلیم بوصىّ او است، و آن، علىّ بن أبى طالب و پیشوایان پاك نسل او، صلوات اللَّه علیهم است. و البتّه؛ بزرگترین معاصى، نزد من، كفر و ناسپاسى بمن! و پیامبر من! و جدائى و مخالفت ولىّ محمّد است!- یعنى: علىّ بن أبى طالب و أولیاء بعد از او- پس اگر خواستید در [منظر أعلى!] و بالاترین شرف، نزد من باشید! نبایستى؛

هیچ یك از بندگان من، نزد شما، از محمّد و بعدش على- برادر او- آنگاه؛ فرزندانشان [كه بكار و أمور بندگانم قائم‏اند!] ممتازتر و برتر باشد. (1) براستى؛ هر كه عقیده ‏اش چنین باشد، او را از شریفترین پادشاهان بهشتم قرار دهم.

و بدانید كه؛ مبغوض ترین آفریده، براى من، كسى است كه؛ بمن تمثّل و همانندى إبراز كند! و مدّعى ربوبیّتم شود! و بعد از او، مبغوضترینشان براى من، كسى است كه؛ همانندى و تمثّل به محمّد، إظهار نماید! و با نبوّتش، نزاع و درگیرى داشته باشد! و ادّعاى نبوّت كند!. و بعد از او، مبغوض ترینشان براى من، كسى است كه؛ تمثّل و همانندى به جانشین محمّد، نشان دهد! و با شرف و بزرگوارى و مقام او، نزاع و جدال كند! و جانشینى و مقام او را مدّعى گردد!. و بعد از اینها- كه متعرّض سخط من ‏اند! و مدّعى‏ اند آنچه را كه مدّعى‏ اند!- مبغوض ترینشان براى من، كسانى ‏اند كه؛ مددكار و معاون آنها محسوبند! و مبغوض ترین آفریده، براى من، بعد از اینها، كسانى ‏اند كه؛ به رفتار و كردار آنها راضى ‏اند؛ گرچه مددكارشان نباشند.

و همچنین؛ محبوبترین آفریده، براى من، أفراد پایدار و قائمین بحقّ من ‏اند. و برتر و افضلشان نزد من، و گرامی ترینشان بر من، [محمّد]، سرور مخلوقات است. و گرامیترین و افضلشان بر من، پس از وى، برادر (محمّد) مصطفى- علىّ مرتضى- است. آنگاه؛ بعد از او، از أفراد پایدار و قائمین بعدل و داد [از إمامان حقّ و حقیقت‏] اند.

و أفضل مردم، بعد از آنها، كسانى‏ اند كه؛ آنها را بر حقّ مسلّمشان، یارى و مدد كردند. و بعد از آنها، محبوبترین آفریده- نزد من- كسى است كه؛ به آنها محبّت ورزد و به دشمنانشان بغض و عداوت! [اگر چه؛ یارى و مدد إمامان، برایش إمكان نداشته باشد!].

تفسیر فاتحة الكتاب از امام حسن عسكرى علیه السلام، ص: 45-40

"ادامه مطلب در پُست بعدی"

 





نوع مطلب : تــــدبّــــــر در قــــــــرآن، امـــــــام عســــــــــــــگری، 01-سوره حــمــد، 
برچسب ها : تدبّر در قرآن، تفسیر سوره حمد از امام حسن عسكرى علیه السّلام،
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 12 آذر 1397


( کل صفحات : 2 )    1   2   


موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
ابزار وبلاگ نویسی

وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت

اخبار ایران:

اخبار جهان:

اخبار اقتصادی:

اخبار علمی

اخبار فناوری و اطلاعات

اخبار هنری:

اخباراجتماعی

اخبار ورزشی

--------------------------------------------------------------------------------------

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

--------------------------------------------------------------------------------------
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
-------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- ساخت وبلاگ
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات