وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت
سایت تخصصی قــرآن شناسی و تــدبّر در قرآن کریم و معارف اهل البیت علیهم السّلام
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
درباره وبلاگ


قال رسول الله صلی الله علیه

و آله و سلّم :


مَن اَرادَ عِلمَ الاَوَّلینَ وَالآخَرینَ،

فَلیُثَوِّرِ القُرآنَ


هر که علم اولین و آخرین را میخواهد،

باید آن را در قرآن بجوید.


کنزل العمال ج1 ص548




مدیر وبلاگ :سیّد محمّد روحانی
مطالب اخیر
نظرسنجی
میزان رضایتمندی خود را از مطالب وب سایت بیان بفرمایید






برچسبها




پاورقی بخش اول-شرح تخصصی دعای کمیل



[1]. بحار الانوار، ج 69،( باب 94)، ص 30.

[2]. همان، ج 72، ص 30.

[3]. نساء، آیه 116.

[4]. منافقون، آیه 8.

[5]. اسراء، آیه 70.

[6]. عبس، آیه 17.

[7]. منقول از: كتاب الصلاة، شیخ انصارى، ج 1، ص 181.

[8]. اعراف، آیه 156.

[9]. اعراف، آیه 56.

[10]. بقره، آیه 105.

[11]. مفاتیح الجنان، تعقیب نمازعصر.

[12]. اوحدى مراغه‏اى، دیوان اشعار، غزلیات، شماره 416.

[13]. حافظ، دیوان اشعار، غزلیات، شماره 317.

[14]. فاطر، آیه 15.

[15]. انبیاء، آیه 107.

[16]. بحارالانوار، ج 91، ص 5 و 6،( باب 28)، ح 7.

[17]. حافظ، دیوان اشعار، غزلیات، شماره 177.

[18]. بقره، آیه 216.






نوع مطلب :
برچسب ها : شرح فرازهایی از دعای کمیل،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 4 آذر 1396


 شرح دعاى كمیل-بخش اول-قسمت1



الّلهُمَّ انّى اسْئَلُكَ بِرَحْمَتِكَ الَّتى وَسِعَتْ كُلَّ شى‏ءٍ


اى خدا! جداً من از تو درخواست مى‏كنم در حالى كه تو را به رحمتت- كه همه چیز را فرا گرفته است- قسم مى‏دهم.


آفاق نیایش تفسیر دعاى كمیل، ص: 31

تفسیر ادبى‏

«الله» دربردارنده جمیع صفات كمالى‏

«اللهم» به معناى «یا الله» است. ظاهر آن است كه كلمه بسیطى است كه به معناى یا الله وضع شده باشد- نه آن طور كه گفته شده است در اصل یا الله بوده و بعد از حذف و الحاق، اللهم شده باشد- كلمه الله نیز بنابر صحیح‏ترین قول‏ها، عَلَم است نسبت به ذات اقدس الهى در مرتبه احدیت، به طورى كه همه صفات كمالى جمع باشد و هیچ اسمى در بین اسماى اعظم، درخشان تر، دقیق تر و روشن تر از آن نیست، از این رو گفته شده است كه در قرآن كریم دو هزار و هشتصد و هشتاد بار تكرار شده است.

كلمه «انَّ» براى تأكید بر مضمون جمله آمده است.

درخواست از خدا

«سؤال» همان درخواست مادون است از مافوق. البته وقتى با اظهار خوارى همراه باشد «دعا» نام مى‏گیرد كه از شریف ترین و برترین كارها به شمار مى‏رود و هیچ چیزى از آن شریف تر، عالى‏تر، ظریف تر و درخشان‏تر براى بنده وجود ندارد. شاید این كه از وجود مقدس رسول خدا (ص) روایت كرده اند كه آن حضرت فرمود: «الفقر فخرى»[1] اشاره به همین معنا باشد، [لازم به به ذكر است كه‏] از پست‏ترینِ كارها، دعا و درخواست كردن از غیرخداست؛ بنابراین دیده مى‏شود كه در روایات از این كار شماتت شده است تاجایى كه رسول خدا (ص) فرمودند:

«كُلُّ ذَنْبٍ یَرْتَكِبُهُ الْعَبْدُ لَعَلَّ اللهُ یَغْفِرُ لَهُ الَّا السُّؤالَ عَنِ الْخَلْقِ فَلا یَغْفِرُ لَهُ ابَدا؛[2]

هر گناهى كه بنده مرتكب بشود ممكن است خدا بر او ببخشاید مگر سؤال و خواستن چیزى از مردم كه هرگز آن را نمى‏بخشد.»

آفاق نیایش تفسیر دعاى كمیل، ص: 32

هم‏چنان كه روشن است، دعا و سؤال از غیر خداوند متعال به شرك بر مى‏گردد، زیرا با توحید افعالى منافات دارد. خداوند تعالى در این رابطه فرموده است:

.؛ إِنَّ اللَّهَ لَا یَغْفِرُ أَنْ یُشْرَكَ بِهِ وَ یَغْفِرُ مَا دُونَ ذلِكَ لِمَنْ یَشَاءُ وَ مَنْ یُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِیداً[3]خداوند كسى را كه نسبت به او شرك بورزد نمى‏آمرزد ولى غیر از آن را بر هر كس كه بخواهد مى‏آمرزد.

خلاصه آن كه مؤمن به قدرى عزیز است كه عزتش همراه و در ردیف عزت خدا و رسول آمده است چنان‏كه خداى متعال مى‏فرماید:

؛ یَقُولُونَ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِینَةِ لَیُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ لكِنَّ الْمُنَافِقِینَ لَا یَعْلَمُونَ‏[4] عزت از آن خدا و رسول او و از آن مؤمنین است اما منافقان این را نمى‏دانند.

لذا بر بنده جایز نیست كه این گونه عزت عزیزش را با درخواست از غیر خدا از بین برده و خدشه دار نماید. خداوند تعالى فرموده است:

؛ وَ لَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْنَاهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَ فَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِیلًا[5] ما آدمى زادگان را گرامى داشتیم و كرامت بخشیدیم و ایشان را در خشكى و دریا به حركت درآوردیم و از پاكیزه ها روزى شان دادیم و نسبت به بسیارى از آن‏ها كه آفریدیم به ایشان فضیلت بخشدیم.

علاوه بر این در شأنِ انسان با وجدان نیست كه براى خداوند شریك آورد. نقل شده است كه زنى از شوهر خود به قاضى شكایت كرد كه همسرش ازدواج مجدد كرده‏

آفاق نیایش تفسیر دعاى كمیل، ص: 33

است. قاضى در جواب گفت: او شرعا این كار را انجام داده است. زن گفت: اگر شرعا جایز بود كه چهره و زیبایى ام را مى‏دیدى چنین قضاوتى نمى‏كردى.

ما مى‏گوییم: این زیبایى را چه كسى آفریده است؟- حسن آن دارد كه یوسف آفرید- پس جایز نیست كه انسان به آن زیبا آفرین لطمه بزند. بى چاره آن انسانى كه خداوند تعالى نسبت به او فرموده:

؛ قُتِلَ الْإِنْسَانُ مَا أَكْفَرَهُ‏[6] مرده باد انسان كه چقدر كافر و ناسپاس است.

 





نوع مطلب :
برچسب ها : شرح فرازهایی از دعای کمیل،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 4 آذر 1396

شرح دعاى كمیل-بخش اول-قسمت2


رحمت الهى


«الرحمة» به معناى رقت و نرم دلى است كه موجب احسان، عطوفت ونیكى بشود. از آن جا كه اعمال این رقت از جانب خداوند تعالى محال است و از طرفى هم نسبت به او استعمال شده، پس به معناى احسان، عطوفت و نیكى است، چنان كه صفات دیگر هم در مورد خدا همین طور است. پس در این گونه استعمال ها گفته اند: «خُذِ الغایاتَ وَ اتْرُكِ المَبادىِ؛[7] آخر كار را داشته باشد و از مقدماتش صرف نظر كن.»

این كه گفته مى‏شود رحمت در مورد خداوند به معناى آن است كه حق هر صاحب حقى را به او بدهد، نیز به همین تعریف ما بر مى‏گردد. پس «رحمت» در این جمله عبارت از رحمت رحمانیه است. چون خداوند تعالى داراى دو گونه رحمت است:

یكى، رحمتى كه همه مخلوقات و آفریدگان را به واسطه آن آفریده و وجود بخشیده است:؛ وَ اكْتُبْ لَنَا فِی هذِهِ الدُّنْیَا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ إِنَّا هُدْنَا إِلَیْكَ قَالَ عَذَابِی أُصِیبُ بِهِ مَنْ أَشَاءُ وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ كُلَّ شَیْ‏ءٍ فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِینَ یَتَّقُونَ وَ یُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَ الَّذِینَ هُمْ بِآیَاتِنَا یُؤْمِنُونَ‏[8] رحمت من همه چیز را فرا گرفته است.

آفاق نیایش تفسیر دعاى كمیل، ص: 34

و مراد در این جمله شریفه، این گونه رحمت است كه از آن به «رحمت رحمانیه» «كن»، «مشیت مطلقه»، و «فیض مقدس» تعبیر مى‏شود. بنابراین «رحمان» اسم خاص، خاصى است كه: جایز نیست بر غیر خدا اطلاق گردد و مسلم است كه «رحمان» اسم خاص و وصف عام است.

دیگر، آن رحمتى است كه: بنده به واسطه آن به خداى تعالى تقرب پیدا مى‏كند. هر كس كه تا به حال به محضر مقدس خداوند رسیده به واسطه آن رسیده است، یعنى عنایت خاصه شامل حالش شده است كه این عنایت خاصه را كلمه «رحیم»، «رحمت رحیمیه»، «رحمت تشریعى» و امثال آن نام نهاده اند و اسم عام و وصف خاص است كه شرعا جایز است كه به غیر او هم اطلاق گردد.

خداوند تعالى در قرآن به این گونه رحمت اشاره كرده و فرموده است:

...؛ وَ لَا تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا وَ ادْعُوهُ خَوْفاً وَ طَمَعاً إِنَّ رَحْمَةَ اللَّهِ قَرِیبٌ مِنَ الْمُحْسِنِینَ‏[9] رحمت خدا به نیكوكاران نزدیك است.

هم‏چنین:

...؛ مَا یَوَدُّ الَّذِینَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَ لَا الْمُشْرِكِینَ أَنْ یُنَزَّلَ عَلَیْكُمْ مِنْ خَیْرٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَ اللَّهُ یَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ یَشَاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ‏[10] و خداوند رحمتش را شامل حال هر كس كه بخواهد مى‏كند و خداوند داراى فضل با عظمتى است.

آفاق نیایش تفسیر دعاى كمیل، ص: 35

 





نوع مطلب :
برچسب ها : شرح فرازهایی از دعای کمیل،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 4 آذر 1396


شرح دعاى كمیل-بخش اول-قسمت 3


حذف مدعو له‏


ممكن است براى حذف «مدعو له» به اختلاف افراد و حالات، احتمالِ امور گوناگونى را داد از جمله:

1. حذفِ متعلق، افاده عموم مى‏كند. پس دعاكننده با دعایش چیزهایى را كه در دنیا و آخرت به درد او مى‏خورد مى‏خواهد. و در حقیقت خیر دنیا و آخرت و رفع همه شرور دنیایى و آخرتى را مى‏خواهد.

2. احتمال دارد كه واگذاشتن «مدعو له» به خود «مدعو» براى آن باشد كه بنده هر چه بخواهد كمتر از آن چیزى خواهد بود كه خود دعا شونده- در مقابل دعا- به او خواهد داد، زیرا كریم و بخشنده اى هم چون پروردگار با عزت به بنده اى كه از او سؤال كند و به درگاه او برود چندین برابر بیش‏تر از آن چه كه از او خواسته مى‏شود به او مى‏دهد. شاعر هم چه زیبا سروده است:


تو بندگى چو گدایان به شرط مزد مكن

‏                           كه خواجه خود روش بنده‏پرورى داند[17]



آفاق نیایش تفسیر دعاى كمیل، ص: 39

3. احتمال دارد كه حواله «مدعو له» به «مدعو» براى آن باشد كه او آگاه به حال و سعادت داعى است و چه بسا كه بنده چیزى را دوست داشته باشد ولى براى او مضر باشد. چون خداوند تعالى فرموده است:

.؛ كُتِبَ عَلَیْكُمُ الْقِتَالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَ عَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَیْئاً وَ هُوَ خَیْرٌ لَكُمْ وَ عَسَى أَنْ تُحِبُّوا شَیْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ‏[18] چه بسا شما چیزى را دوست داشته باشید در حالى كه براى شما مایه شر باشد.

4. لازمه روشن بودن سؤال، حذف «مدعو له» است، زیرا عاشق جز وصل نخواهد و گناه كار جز در پى عفو و بخشش نیست و فقیر جز درخواست بى نیازى ندارد و ضعیف ستم دیده جز یارى و توانمندى چه خواهد؟ و امثال آن. این سخن چه به جاست كه: «آن جا كه عیان است چه حاجت به بیان است».

5. آن كه وقتى «مدعو له» به زبان آورده نشود مفهومش این است كه غیر از «مدعو» كس دیگرى را صدا نمى‏زند، كه در این حالت مثل كودك گرسنه ایست كه جز گریه هیچ كارى ندارد. زیرا انسان، گم شده‏اى دارد و مدام در جست‏وجوى اوست تا او را بیابد. آرى، این احتمال و بعضى از احتمالات دیگر در مورد شخصى مثل امیرالمؤمنین (ع) داده نمى‏شود، زیرا او از ابتدا آن چه را كه در جست‏وجویش بوده یافته است:

.

آفاق نیایش تفسیر دعاى كمیل، ص: 40

6. احتمال دارد كه حذف «مدعو له» براى آن باشد كه سؤال براى مسئول روشن و واضح است، زیرا كه او دانا، بینا، شنوا و نزدیك است و دیگر لازم نیست اظهار كند كه چه مى‏خواهد. عوام در مثالى مى‏گویند: «رنگ زردم را ببین احوال زارم را مپرس» در این دعا هم امیرالمؤمنین (ع) به این احتمال اشاره كرده و فرموده است:

 «یا عَلیماً بِضُرّى وَ مَسْكَنَتى یا خَبیراً بِفَقْرى وَ فاقَتى یا رَبِّ یارَبِّ یا رَبِّ.»

7. از یاد بردن «مدعو له» ممكن است براى این باشد كه عاشق درمانده وقتى به محضر معشوق كریم برسد دیگر همه چیز را از یاد مى‏برد و چه بسا كه بخواهد چیزى بر زبان بیاورد ولى محبت یا ابهت موجب فراموشى عاشق بشود. او جز معشوق را نبیند و جز معشوق را صدا نزند. درمانده هم غیر از كرم و بخشش، چیزى نمى‏خواهد. گناه كار هم جز بخشنده كسى را صدا نخواهد كرد.

8. احتمال دارد فراموشى «مدعو له» براى شدت ولع او باشد، مثل انسانى كه غرق شده باشد. چنین كسى غیر از «یا الله یا الله یا الله» كلام دیگرى بر زبان نخواهد آورد؛ همان طورى كه طفل فقط براى مادرش گریه مى‏كند و مادر مادر مى‏گوید و غیر از آن هیچ چیز دیگرى بر زبان نمى‏آورد.

9. احتمال دارد كه مورد درخواست، رحمت خداوند تعالى باشد و در جملات بعدى هم از متن جمله بر مى‏آید، چرا كه او «مدعو به» را رحمت واسعه او قرار داده است، پس رحمت واسعه را از خدا درخواست مى‏كند. در جملات دیگر نیز به همین صورت «مدعو به» همان «مدعو له» جمله است.

10. احتمال دارد كه «مدعو له» در این جا جملاتى باشد كه بعدا خواهند آمد:

«الّلهُمَّ اغْفِرْلِىَ الذُّنُوبَ الَّتى تَهْتِكُ الْعِصَمْ.»

و یا كلام آن حضرت كه در آخر دعا آمده است: «صَلِ‏

عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد وَ افْعَلْ بى ما انْتَ اهْلُهُ ....»





نوع مطلب :
برچسب ها : شرح فرازهایی از دعای کمیل،
لینک های مرتبط :
          
شنبه 4 آذر 1396





موضوعات
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
ابزار وبلاگ نویسی

وبـــــــلاگ قـــــــــرآن و عـــــــترت

اخبار ایران:

اخبار جهان:

اخبار اقتصادی:

اخبار علمی

اخبار فناوری و اطلاعات

اخبار هنری:

اخباراجتماعی

اخبار ورزشی

--------------------------------------------------------------------------------------

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

دریافت کد آپلود سنتر

--------------------------------------------------------------------------------------
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
-------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- ساخت وبلاگ
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات